പ്രണയത്തിന്റെയും ദാഹത്തിന്റെയും പ്രതീകമായി, ആയിരക്കണക്കിന് പുരുഷനോട്ടങ്ങളുടെ ഇരയായി, സ്മിതയെ സിനിമ തടവിലാക്കി.
കണ്ണുകൾ കൊണ്ട് മനോഹരമായി അഭിനയിക്കുന്ന ഒരു പെൺകുട്ടി, ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ മറ്റൊരു സാവിത്രിയാകണമെന്ന് അതിയായി ആഗ്രഹിച്ച നർത്തകി. അഭിനയവും ചടുലതയും വശ്യമായിരുന്നിട്ടും, മുൻ നിര നായികപട്ടങ്ങളിലേക്ക് ആ പെൺകുട്ടിയുടെ പേരൊരിക്കലും പ്രേക്ഷകരെഴുതി ചേർത്തില്ല. വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറവും നക്ഷത്ര കണ്ണുള്ള ആ പെൺകുട്ടിയുടെ ജീവിതവും മരണവും ദുരൂഹതയിലാണ്. പറഞ്ഞ് വരുന്നത് തെന്നിന്ത്യയിലെ താര സുന്ദരി ‘സിൽക്ക് സ്മിത’യെ കുറിച്ചാണ്. വെറും 36 ആം വയസ്സിൽ ജീവിതം അവസാനിപ്പിച്ച നായിക. സിൽക്കിന്റെ ഓർമകൾക്ക് ഇന്ന് 30 വയസ്സാണ്. മരണം കൊണ്ട് അവരവിശേഷിപ്പിച്ച് പോയ ചോദ്യത്തിനും, ദുരൂഹതയ്ക്കും ഇന്നും ഉത്തരമില്ല. കഴിവിനപ്പുറത്തേക്ക് സ്ത്രീ ശരീരത്തെ ചൂഴ്ന്നെടുക്കാൻ വെമ്പുന്ന കലാലോകത്തിന്റെ വേദനയുള്ള പ്രതീകമായി സിൽക്കിന്നും ഓർമകളിൽ മനോഹരമാണ്. തെന്നിന്ത്യയിലെ നക്ഷത്രക്കണ്ണുള്ള നർത്തകിക്ക് സെല്ലുലോയ്ഡിന്റെ ഓർമ്മപ്പൂക്കൾ.
ഇന്ത്യൻ സിനിമയുടെ സെല്ലുലോയ്ഡ് ചരിത്രത്തിൽ ഇന്നും മായാതെ നിൽക്കുന്ന ഒരു നക്ഷത്രമാണ് വിജയലക്ഷ്മി എന്ന സിൽക്ക് സ്മിത. വെള്ളിത്തിരയുടെ പ്രകാശത്തിൽ നിന്ന് അകലെ, കണ്ണീരിന്റെയും ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെയുമായ കൊവ്വാലി ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് ചെന്നൈയുടെ മഹാ നഗരത്തിലേക്ക് കൂട്ടിക്കൊണ്ടു വന്ന അവളുടെ ജീവിതയാത്ര ഒരു മുത്തശ്ശിക്കഥയേക്കാൾ വേഗത്തിലാണ് മാറിയത്. പത്തു വയസ്സിൽ താഴെ മാത്രം പ്രായമുള്ളപ്പോൾ വിദ്യാലയത്തോട് വിടപറഞ്ഞ്, പതിനാലാം വയസ്സിൽ വിവാഹത്തിന്റെ ക്രൂരതകളിലേക്ക് തള്ളിയിടപ്പെട്ട ആ പെൺകുട്ടി ജീവിതത്തിന്റെ പരുക്കൻ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെ അതിജീവിച്ചാണ് സിനിമയുടെ പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിയത്. മേക്കപ്പ് ആർട്ടിസ്റ്റായും ചെറിയ വേഷങ്ങളിലൂടെയും സിനിമാലോകത്ത് വേരുറപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ച വിജയലക്ഷ്മിയെ സംവിധായകൻ വിനു ചക്രവർത്തിയാണ് മലയാള ചിത്രമായ ‘ഇണയേ തേടി’യിലൂടെയും പിന്നീട് തമിഴിലെ ‘വണ്ടിച്ചക്രത്തിലൂടെയും’ സിൽക്ക് സ്മിതയാക്കി മാറ്റിയത്.
തെന്നിന്ത്യൻ സിനിമകളിൽ ഒരു കാലഘട്ടത്തെ മുഴുവൻ തന്റെ വിരൽത്തുമ്പിൽ നിർത്തിയ ആ താരസുന്ദരിക്ക് പക്ഷേ, വെള്ളിത്തിര ഒരിക്കലും ഒരു നടിയെന്ന നിലയിലുള്ള അംഗീകാരം നൽകിയില്ല. സാവിത്രിയെയും സരിതയെയും പോലുള്ള പ്രതിഭയുള്ള സ്വഭാവനടിയാകാൻ അവൾ അതിയായി ആഗ്രഹിച്ചുവെങ്കിലും, സംവിധായകരും നിർമ്മാതാക്കളും പ്രേക്ഷകരും അവളെ വെറുമൊരു ഗ്ലാമർ ബിംബമായി മാത്രം ചുരുക്കിക്കളഞ്ഞു. ‘വണ്ടിച്ചക്രം’ മുതൽ തുടങ്ങിവെച്ച ആ കുരുക്ക് ‘മൂണ്ട്രു മുഖം’ അടക്കമുള്ള ചിത്രങ്ങളിലൂടെ അവളെ ഇന്ത്യൻ സിനിമയുടെ ആത്യന്തികമായ സെക്സ് സിംബലായി മാറ്റിമറിച്ചു. നായകന്റെ പ്രതികാരത്തിന് കരുത്തു പകരുന്ന കാബറേ നൃത്തങ്ങളിലേക്കും, അഞ്ച് മിനിറ്റ് മാത്രം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഐറ്റം നമ്പറുകളിലേക്കും അവളുടെ അഭിനയജീവിതം തടവിലാക്കപ്പെട്ടു.
മലയാളത്തിൽ മമ്മൂട്ടിയോടൊപ്പം ‘അഥർവ’യിലും, മോഹൻലാലിനൊപ്പം ‘സ്ഫടിക’ത്തിലും വേഷമിട്ടപ്പോഴും അവളുടെ ഗ്ലാമർ മുഖം മാത്രമാണ് സിനിമ ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയത്. നാല്നൂറ്റി അമ്പതിലധികം ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടും തന്നിലെ നടിയെ ലോകം തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ലെന്ന വേദനയോടെയാണ് അവൾ ജീവിച്ചത്. ക്യാമറയ്ക്ക് മുന്നിൽ തിളങ്ങിനിൽക്കുമ്പോഴും, വ്യക്തിജീവിതത്തിൽ കടുത്ത ഒറ്റപ്പെടലും ചൂഷണങ്ങളുമാണ് സിൽക്ക് സ്മിത നേരിട്ടത്. ആരും തന്നെ ഒരു മനുഷ്യനായി സ്നേഹിച്ചില്ലെന്നും എല്ലാവരും തന്റെ ശരീരത്തെ മാത്രം ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയെന്നുമുള്ള അവളുടെ വാക്കുകൾ ഏതൊരു മനസാക്ഷിയെയും പിടിച്ചുലയ്ക്കുന്നതാണ്.
1996 സെപ്റ്റംബർ 23-ന് തന്റെ മുപ്പത്തിയാറാം വയസ്സിൽ ചെന്നൈയിലെ വസതിയിൽ അവൾ ജീവനൊടുക്കിയപ്പോൾ, ബാക്കിയായത് മലയാളികൾക്കും തെന്നിന്ത്യൻ സിനിമാ പ്രേമികൾക്കും ഒരിക്കലും ഉത്തരം കിട്ടാത്ത ഒരു വലിയ ദുരൂഹതയാണ്. “എനിക്ക് ജീവിതത്തിൽ ഒരുപാട് ആഗ്രഹങ്ങളുണ്ട്, പക്ഷേ എവിടെ പോയാലും എനിക്ക് സമാധാനമില്ല” എന്ന് ആത്മഹത്യക്കുറിപ്പിൽ കുറിച്ചുകൊണ്ട് ആ പെൺകുട്ടി ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞു. 30 വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറവും സ്മിതയുടെ മരണം വെറുമൊരു നടിയുടെ വിയോഗമല്ല, മറിച്ച് സിനിമയിലെ സ്ത്രീകളെ കാണുന്ന പുരുഷാധിപത്യ സമൂഹത്തിന്റെ ഇരട്ടത്താപ്പിനും നിരന്തരമായ ചൂഷണത്തിനുമെതിരെയുള്ള ശക്തമായൊരു ചോദ്യചിഹ്നമാണ്. വർഷങ്ങൾ എത്ര കഴിഞ്ഞാലും, ഗ്ലാമർ എന്ന ഒറ്റയടിയിൽ മാത്രം സ്ത്രീകളുടെ പ്രതിഭയെ തളച്ചിടുന്ന സിനിമാ സംസ്കാരത്തിനെതിരെ സിൽക്ക് സ്മിതയുടെ ഓർമ്മകൾ എക്കാലത്തും ജ്വലിച്ചുനിൽക്കും.
സിൽക്ക് സ്മിത ഒരു സിനിമാനടിയല്ല, ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്. അവളുടെ കണ്ണുകളിൽ നിറഞ്ഞിരുന്ന ആ ദാഹവും, ഒറ്റപ്പെട്ട വേദനയും, ഇന്നും നമ്മെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. സിനിമയുടെ തിളക്കവും താളവും പിന്നിൽ, മനുഷ്യന്റെ മനസിന്റെ അധർമ്മങ്ങളെ തുറന്നു കാണിച്ച ജീവിതമാണ് സ്മിതയുടെത്. സ്മിതയെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ, അവളുടെ അവസാന വരികൾക്കപ്പുറം ചിന്തിക്കേണ്ടത് നമ്മുടെ സമൂഹത്തിന്റെ കണ്ണുകളെയാണ്. സിൽക്ക് സ്മിത നമ്മോട് പറയുന്നു, “നിങ്ങളുടെ നോട്ടം തന്നെയാണ് എന്റെ മരണത്തിന്റെ ഉത്തരവാദി”.