തമിഴ് സിനിമയുടെ ചട്ടക്കൂടുകളെയും സമൂഹത്തിന്റെ സുരക്ഷിത താവളങ്ങളെയും ഒരുപോലെ പിടിച്ചു കുലുക്കിയ ചലച്ചിത്രകാരനാണ് ഉലകനായകൻ കമൽ ഹാസൻ. വെറുമൊരു നടൻ എന്നതിലുപരി, തന്റെ സിനിമകളെ സാമൂഹിക വിമർശനത്തിന്റെയും രാഷ്ട്രീയ പ്രതിരോധത്തിന്റെയും മാധ്യമമാക്കി മാറ്റിയ അപൂർവ്വ പ്രതിഭ. പരമ്പരാഗത വിശ്വാസങ്ങൾ, ജാതി വ്യവസ്ഥ, മതപരമായ കടുംപിടുത്തങ്ങൾ, ലിംഗനീതി തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ സമൂഹത്തിന്റെ കണ്ണ് തുറപ്പിക്കുന്ന സമീപനമാണ് അദ്ദേഹം എക്കാലത്തും സ്വീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ജനപ്രിയ സിനിമയുടെ വാണിജ്യ വിജയങ്ങൾക്കൊപ്പം തന്നെ നിലവിലുള്ള വ്യവസ്ഥിതിയോട് നിരന്തരം കലഹിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചലച്ചിത്ര യാത്ര തമിഴ് സിനിമാ ചരിത്രത്തിലെ സമാനതകളില്ലാത്ത അധ്യായമാണ്. സിനിമാസ്വാദനത്തിന്റെ പതിവ് ശീലങ്ങളെ പൊളിച്ചെഴുതിയ ഈ ചിത്രങ്ങൾ വെറുമൊരു വിനോദോപാധി എന്നതിലുപരി വലിയ സാമൂഹിക ചർച്ചകൾക്ക് തുടക്കമിട്ടവ കൂടിയാണ്.
സമൂഹത്തിന്റെ വേരുകളാഴ്ന്ന മുൻവിധികൾക്കും അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾക്കും എതിരെ കമൽ ഹാസൻ തൊടുത്ത ശക്തമായ ആയുധമായിരുന്നു ‘അൻപേ ശിവം’ എന്ന സിനിമ. ക്യൂബൻ വിപ്ലവകാരി ചെഗുവേരയുടെ ചിത്രമുള്ള ടീ ഷർട്ട് ധരിച്ച, ഭൗതികവാദിയായ നവചേതനയുള്ള ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാരനും പരമ്പരാഗതമായ ഈശ്വര വിശ്വാസങ്ങളും ജാതി ചിന്തകളും ഉള്ള ഒരു പരസ്യ സംവിധായകനും തമ്മിലുള്ള യാത്രാനുഭവങ്ങളിലൂടെയാണ് ചിത്രം വികസിക്കുന്നത്. ഇവിടെ പരമ്പരാഗത സിനിമകളിൽ കാണുന്ന നായക സങ്കൽപ്പങ്ങളെ പൂർണ്ണമായും നിരാകരിക്കുന്നുണ്ട്. മുഖത്ത് പാടുകളും ശരീരം തളർന്നതുമായ നായകൻ സമൂഹത്തിന്റെ അനുകമ്പയ്ക്ക് പാത്രമാകുന്ന അശരണനല്ല, മറിച്ച് തന്റെ ആശയങ്ങളിലെ ഉറപ്പും മനുഷ്യസ്നേഹവും കൊണ്ട് മറ്റുള്ളവരെ മാറ്റിമറിക്കുന്ന വിപ്ലവകാരിയാണ്. ഈശ്വരൻ എന്ന സങ്കൽപ്പത്തെ മനുഷ്യസ്നേഹമായും പരസ്പര സഹായമായും വ്യാഖ്യാനിക്കുന്ന ചിത്രം, നിലവിലുള്ള മതവ്യവസ്ഥിതികളുടെ കാപട്യങ്ങളെയും മുതലാളിത്ത ചൂഷണങ്ങളെയും ശക്തമായി വിമർശിക്കുന്നു. അന്നത്തെ ബോക്സ് ഓഫീസിൽ പരാജയപ്പെട്ടെങ്കിലും പിൽക്കാലത്ത് മലയാളത്തിലും തമിഴിലും കൾട്ട് ക്ലാസിക് പദവി നേടിയ ഈ ചിത്രം ഇക്കാലത്ത് കൂടുതൽ പ്രസക്തമാകുന്നത് സമൂഹത്തിൽ അസഹിഷ്ണുതയും വിഭാഗീയതയും വർദ്ധിച്ചുവരുന്നതുകൊണ്ടാണ്. ജാതിയുടെയും മതത്തിന്റെയും പേരിൽ മനുഷ്യർ ചേരിതിരിയുമ്പോൾ ‘അൻപേ ശിവം’ മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന മാനവികതയുടെ രാഷ്ട്രം വലിയൊരു ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ്.
അതുപോലെ തന്നെ ജാതി വ്യവസ്ഥയുടെ ക്രൂരതകളെയും അതിന്റെ വേരുകളെയും സമൂഹത്തിന്റെ മുഖത്ത് നോക്കി ചോദിച്ച ചിത്രമാണ് ‘തേവർ മകൻ’ എന്ന വൻ വിജയം നേടിയ ചലച്ചിത്രം. ചിത്രത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയം പലപ്പോഴും വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് വിധേയമായിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അതിനുള്ളിലെ അന്തർധാര ജാതി അഹന്തയുടെ നിരർത്ഥകതയെയാണ് തുറന്നുകാട്ടുന്നത്. മണ്ണിൽ പണിയെടുക്കുന്ന സാധാരണക്കാരുടെ ജീവിതവും ഫ്യൂഡൽ പ്രഭുക്കന്മാരുടെ മേധാവിത്വവും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങളെ ചിത്രം വരച്ചുകാട്ടുന്നു. അക്രമത്തിന്റെയും പകയുടെയും പാരമ്പര്യത്തിൽ നിന്ന് ജ്ഞാനത്തിന്റെയും സ്നേഹത്തിന്റെയും പാതയിലേക്ക് മടങ്ങാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഒരു ചെറുപ്പക്കാരന്റെ മാനസിക സംഘർഷങ്ങളിലൂടെയാണ് കഥ മുന്നോട്ട് പോകുന്നത്. ജാതിയും കുടുംബമാനവും മനുഷ്യജീവിതത്തേക്കാൾ വലുതാണെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്ന സമൂഹത്തിന് മുന്നിൽ, പരമ്പരാഗതമായ ആചാരങ്ങളെയും പ്രതികാരദാഹത്തെയും നായകൻ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ഇന്നത്തെ കാലത്ത് ജാതിയുടെ പേരിൽ നടക്കുന്ന ദുരഭിമാന കൊലകളും സാമൂഹിക ഭിന്നതകളും വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ഈ സിനിമ ഉയർത്തിയ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഇന്നും മൂർച്ചയേറെയാണ്.
മതതീവ്രതയ്ക്കും അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾക്കുമെതിരെ ശക്തമായ നിലപാടെടുത്ത ചിത്രമാണ് ‘വിശ്വരൂപം’. ഭീകരവാദമെന്ന ആഗോള വിപത്തിനെ സമീപിക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഒരു പ്രത്യേക മതത്തിന്റെ മാത്രം ലേബലിൽ അതിനെ ഒതുക്കാതെ, മനുഷ്യ മനസ്സിനകത്തെ അക്രമവാസനയെയാണ് ചിത്രം വിശകലനം ചെയ്യുന്നത്. പ്രകൃതിയെയും ശാസ്ത്രത്തെയും ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന സങ്കുചിത ചിന്തകൾക്കെതിരെ ശാസ്ത്രീയമായ കാഴ്ചപ്പാടുകളെ മുൻനിർത്തിയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ സിനിമ ഉയർത്തുന്നുണ്ട്. നായകൻ ഒരു മുസ്ലീം ചെറുപ്പക്കാരനായി ജീവിക്കേണ്ടി വരുന്ന സാഹചര്യവും, പിന്നീട് തന്റെ രാജ്യത്തോടും മനുഷ്യരാശിയോടുമുള്ള പ്രതിബദ്ധത തെളിയിക്കുന്നതും പരമ്പരാഗതമായ മുൻവിധികളെ തകർത്തു കളയുന്നതായിരുന്നു. ഇന്നത്തെ കാലഘട്ടത്തിൽ മതഭ്രാന്തും അസഹിഷ്ണുതയും ലോകമെമ്പാടും പടർന്നുപിടിക്കുമ്പോൾ, മനുഷ്യനാണ് എല്ലാറ്റിനുമുപരി എന്ന സന്ദേശം നൽകുന്ന ‘വിശ്വരൂപം’ പോലുള്ള സിനിമകൾ വലിയൊരു രാഷ്ട്രീയ പ്രതിരോധമാണ് തീർക്കുന്നത്.
സ്ത്രീകളുടെ അവകാശങ്ങൾക്കും അവരുടെ ലൈംഗിക സ്വത്വത്തിനും നേരെ സമൂഹത്തിന്റെ കപട സദാചാരം ഉയർത്തുന്ന വിലക്കുകളെ ധീരമായി ചോദ്യം ചെയ്ത ചിത്രമാണ് ‘മഹാനദി’. ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ തകർച്ചയും അതിലൂടെ കടന്നുപോകേണ്ടി വരുന്ന കഷ്ടപ്പാടുകളുമാണ് സിനിമ പറയുന്നതെങ്കിലും, സമൂഹത്തിലെ ജീർണ്ണതകളെ അത് അനാവരണം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. മാതാപിതാക്കളുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ നിന്ന് പെൺകുട്ടികൾ ക്രൂരമായ ചൂഷണങ്ങൾക്ക് ഇരയാക്കപ്പെടുന്ന സാഹചര്യത്തെയും, അതിനെ അതിജീവിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഒരു സാധാരണ പിതാവിന്റെ നിസ്സഹായാവസ്ഥയെയും വളരെ റിയലിസ്റ്റിക് ആയാണ് ചിത്രം അവതരിപ്പിച്ചത്. കുടുംബം എന്ന പരമ്പരാഗത സ്ഥാപനത്തിന് അകത്ത് സ്ത്രീകൾ നേരിടുന്ന അടിച്ചമർത്തലുകളെയും ലൈംഗികാതിക്രമങ്ങളെയും മുഖംമൂടിയില്ലാതെ തുറന്നു കാണിക്കാൻ ഈ ചിത്രം തയ്യാറായി. സ്ത്രീ സുരക്ഷയും ലിംഗനീതിയും ഇന്നും വലിയ ചർച്ചാവിഷയമായിരിക്കുന്ന കാലത്ത്, ‘മഹാനദി’ പറഞ്ഞുവെച്ച സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾക്ക് കാലപ്പഴക്കം സംഭവിച്ചിട്ടില്ല.
കമൽ ഹാസന്റെ മറ്റൊരു മാസ്റ്റർപീസായ ‘അഭയൂർത്തി’ അഥവാ ‘ഗുണ’ സമൂഹം ഭ്രാന്തെന്ന് മുദ്രകുത്തി പുറന്തള്ളുന്ന അടിയുറച്ച പ്രണയത്തിന്റെ ആഴങ്ങളെയാണ് വരച്ചുകാട്ടുന്നത്. സാധാരണ മനുഷ്യരുടെ ചിന്താശേഷിക്ക് അപ്പുറമുള്ള അടിയുറച്ച സ്നേഹത്തെ ഭ്രാന്തായി വ്യാഖ്യാനിക്കുന്ന സമൂഹത്തിന്റെ ഇരട്ടത്താപ്പിനെ ചിത്രം ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. സ്നേഹത്തെ അളക്കാനും നിർവചിക്കാനും ശ്രമിക്കുന്ന പരമ്പരാഗത സാമൂഹിക നിയമങ്ങളെ കാറ്റിൽപ്പറത്തിക്കൊണ്ട്, നായകൻ തന്റെ പ്രണയത്തിന് വേണ്ടി ലോകത്തോടാണ് കലഹിക്കുന്നത്. സദാചാരത്തിന്റെ അതിരുകൾ തീർക്കുന്നവർക്ക് മുന്നിൽ ഈ ചിത്രം ഒരു വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. ഇന്നത്തെ കാലത്ത് വ്യക്തികളുടെ സ്വകാര്യതയിലേക്കും പ്രണയത്തിലേക്കും ഭരണകൂടവും സമൂഹവും കടന്നുകയറാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, പ്രണയത്തിന്റെ അനന്ത സാധ്യതകളെയും അതിന്റെ സ്വാതന്ത്യത്തെയും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്ന ഒന്നായി ‘ഗുണ’ നിലനിൽക്കുന്നു.
ശാസ്ത്രത്തെയും യുക്തിവാദത്തെയും നെഞ്ചേറ്റിയ കമൽ ഹാസൻ തന്റെ സിനിമകളിലൂടെ എക്കാലത്തും പറഞ്ഞത് മനുഷ്യസ്നേഹത്തിന്റെ കഥകളാണ്. അന്ധമായ ആചാരങ്ങളെയും പരമ്പരാഗത രീതികളെയും അദ്ദേഹം ചോദ്യം ചെയ്തത് സമൂഹത്തോടുള്ള വെറുപ്പുകൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് സമൂഹം കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെട്ട ഒന്നായി മാറണമെന്ന ആഗ്രഹംകൊണ്ടാണ്. അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ച കഥാപാത്രങ്ങൾ പലതും തോൽവികളിൽ നിന്ന് ഉയിർത്തെഴുന്നേറ്റവരും സമൂഹത്തിന്റെ മുഖ്യധാരയിൽ നിന്ന് പുറന്തള്ളപ്പെട്ടവരുമായിരുന്നു. എന്നാൽ അവരുടെ ചെറുത്തുനിൽപ്പുകൾ എന്നും സമൂഹത്തിന്റെ ബോധമണ്ഡലത്തിൽ വലിയ ചലനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു.
ഇന്നത്തെ ആധുനിക സമൂഹത്തിലും ഇത്തരം സിനിമകൾ നൽകുന്ന സന്ദേശം വളരെ വലുതാണ്. ശാസ്ത്രീയമായ അവബോധം കുറയുകയും അന്ധവിശ്വാസങ്ങളും വ്യാജ വാർത്തകളും സമൂഹത്തിൽ വേരുറപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഇക്കാലത്ത്, കമൽ ഹാസൻ സിനിമകളിലെ യുക്തിസഹമായ ചിന്തകൾക്ക് വലിയ പ്രസക്തിയുണ്ട്. ജാതിയും മതവും ലിംഗഭേദവും മനുഷ്യരെ വിഭജിക്കുന്ന പുതിയ കാലത്ത്, ‘അൻപേ ശിവം’ മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന മാനവികതയുടെ രാഷ്ട്രീയം കൂടുതൽ ശക്തമായി നമ്മൾ ചർച്ച ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. പരമ്പരാഗത ശീലങ്ങളുടെയും സദാചാര വാദങ്ങളുടെയും പേരിൽ വ്യക്തികളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം ഹനിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, ആവനാഴിയിലെ അവസാനത്തെ ആയുധമായും കലയെ ഉപയോഗിക്കാമെന്ന് തെളിയിക്കുകയാണ് കമൽ ഹാസൻ ചെയ്തത്. വെറുമൊരു നടനപ്പുറം തമിഴ് സിനിമയുടെ രാഷ്ട്രീയ അടിത്തറയെ പാടെ മാറ്റിയെഴുതിയ ആ ചലച്ചിത്ര യാത്ര ഇന്നത്തെ തലമുറയ്ക്കും വലിയൊരു പാഠപുസ്തകമാണ്. സമൂഹത്തിലെ അടിച്ചമർത്തലുകൾക്കെതിരെ ശബ്ദമുയർത്താനും, ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടേണ്ടതിനെ ധൈര്യപൂർവ്വം ചോദ്യം ചെയ്യാനും ഇത്തരം സിനിമകൾ എന്നും പ്രേരണയാകും.