ലോക സിനിമയുടെയും മാര്ഷല് ആര്ട്ട്സിന്റെയും ചരിത്രത്തില് ബ്രൂസ് ലീ എന്ന നാമം എപ്പോഴും തുടിക്കുന്ന ഒരു ഓര്മ്മയാണ്. ആ മഹാ പ്രതിഭ വിടപറഞ്ഞ് 53 വർഷങ്ങൾ പിന്നിടുമ്പോഴും അദ്ദേഹം ബാക്കി വെച്ചുപോയ ഉൾകാഴ്ചകളും, സിനിമകളും. ജീവിത ദര്ശനങ്ങളും ഇന്നും ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളില് ആവേശം നിറയ്ക്കുന്നു. കേവലം ഒരു ആക്ഷന് താരം എന്നതിനപ്പുറത്തേക്ക് ഏഷ്യന് അഭിനേതാക്കള്ക്ക് ഹോളിവുഡില് അര്ഹമായ ബഹുമാനം ലഭിക്കാതിരുന്ന ഒരു കാലത്ത്, തന്റെ സ്വന്തം കഴിവും നിരന്തര പോരാട്ടവും കൊണ്ട് ആ വംശീയ തടസ്സങ്ങളെ തകര്ത്തെറിഞ്ഞ ഒരു വിപ്ലവകാരി കൂടിയായിരുന്നു ബ്രൂസ് ലീ. അദ്ദേഹം കൈവരിച്ച നേട്ടങ്ങൾ കേവലം ഒരു ആക്ഷൻ താരത്തിന്റെ പ്രശസ്തിക്കപ്പുറം തലമുറകളെ പ്രചോദിപ്പിക്കുന്ന വലിയൊരു തത്ത്വചിന്തയായി മാറിനിൽക്കുന്നു. തലമുറകളെ പ്രചോദിപ്പിക്കുന്ന പ്രതിഭയ്ക്ക് സെല്ലുലോയ്ഡിന്റെ ഓർമപ്പൂക്കൾ.
ബ്രൂസ് ലീ എന്ന പേര് കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളുടെ മനസ്സിലേക്ക് ഓടിയെത്തുന്നത് മിന്നൽ വേഗവും അതിരുകളില്ലാത്ത ഊർജ്ജവും നിറഞ്ഞ ഒരു വിപ്ലവകാരിയുടെ ചിത്രമാണ്. അമേരിക്കയിലെ സാൻ ഫ്രാൻസിസ്കോയിൽ ജനിച്ച് ഹോങ്കോങ്ങിൽ വളർന്ന ബ്രൂസ് ലീ, ചെറുപ്പത്തിൽത്തന്നെ സിനിമയുടെ ലോകത്തേക്ക് കടന്നുവന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ വഴിത്തിരിവ് മാർഷൽ ആർട്ട്സ് പഠനമായിരുന്നു. പ്രശസ്ത വിങ് ചുൺ (Wing Chun) ഗുരുവായ ഇപ് മാനിൽ (Ip Man) നിന്നാണ് അദ്ദേഹം അതികഠിനമായ പോരാട്ടമുറകൾ അഭ്യസിച്ചത്. കേവലം കയ്യൂക്ക് മാത്രമല്ല, ചിന്തയും ഏകാഗ്രതയും മനസ്സിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള നിയന്ത്രണവുമാണ് മാർഷൽ ആർട്ട്സിന്റെ യഥാർത്ഥ ജീവനെന്ന് ലീ തന്റെ ഗുരുവിൽ നിന്ന് പഠിച്ചെടുത്തു. പിൽക്കാലത്ത് അമേരിക്കയിൽ തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം, പരമ്പരാഗത മാർഷൽ ആർട്ട്സിലെ കടുപ്പമേറിയതും മാറ്റമില്ലാത്തതുമായ ചട്ടക്കൂടുകളെ പൊളിച്ചെഴുതിക്കൊണ്ട് ‘ജീറ്റ് കുനെ ഡോ’ (Jeet Kune Do) എന്ന സ്വന്തം ശൈലിക്ക് രൂപം നൽകി.
മനസ്സിനെയും ശരീരത്തെയും ഏതു സാഹചര്യത്തിലും വഴക്കിയെടുക്കണം എന്ന് പഠിപ്പിച്ച ബ്രൂസ് ലീയുടെ “Be water, my friend” എന്ന പ്രശസ്തമായ വാക്കുകൾ ഇന്നും ലോകമെമ്പാടുമുള്ള കായികതാരങ്ങൾക്കും സാധാരണക്കാർക്കും ഒരു വലിയ ജീവിതമന്ത്രമാണ്. വെള്ളം ഏതൊരു പാത്രത്തിൽ ഒഴിച്ചാലും അത് ആ പാത്രത്തിന്റെ ആകൃതി സ്വീകരിക്കുന്നുവെന്നും, അതിന് ഒഴുകാനും അതുപോലെ തടസ്സങ്ങളെ തകർത്തെറിയാനും കഴിയുമെന്നുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദർശനം മാർഷൽ ആർട്ട്സിൽ മാത്രമല്ല, ജീവിതത്തിലെ പ്രതിസന്ധികളെ നേരിടാനും ആളുകളെ പ്രാപ്തരാക്കി. ഏഷ്യൻ അഭിനേതാക്കൾക്ക് ഹോളിവുഡിൽ അർഹമായ ബഹുമാനമോ മികച്ച വേഷങ്ങളോ ലഭിക്കാതിരുന്ന ഒരു കാലഘട്ടത്തിലായിരുന്നു ബ്രൂസ് ലീയുടെ പോരാട്ടം. ഹോളിവുഡിലെ വംശീയ തടസ്സങ്ങളെയും സ്റ്റീരിയോടൈപ്പ് വേഷങ്ങളെയും തന്റെ അറ്റമില്ലാത്ത കഴിവും കഠിനാധ്വാനവും കൊണ്ട് അദ്ദേഹം തകർത്തെറിഞ്ഞു. ‘ഫിസ്റ്റ് ഓഫ് ഫ്യൂറി’ (Fist of Fury), ‘വേ ഓഫ് ദി ഡ്രാഗൺ’ (Way of the Dragon), ‘എന്റർ ദി ഡ്രാഗൺ’ (Enter the Dragon) തുടങ്ങിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ ലോക സിനിമയിലെ പണികഴിപ്പിച്ച നാഴികക്കല്ലുകളായി മാറി. പ്രത്യേകം എടുത്തുപറയേണ്ടതാണ് റോമിലെ കൊളോസിയത്തിൽ വെച്ച് ചക് നോറിസുമൊത്തുള്ള ആ പ്രശസ്തമായ ഫൈറ്റ് സീൻ; അത് ഇന്നും ആക്ഷൻ സിനിമകളുടെ ചരിത്രത്തിൽ സ്വർണ്ണലിപികളിൽ എഴുതപ്പെട്ട ഒന്നായി നിലനിൽക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവിശ്വസനീയമായ മിന്നൽ വേഗവും, ശരീരത്തിന്റെ അതിശയകരമായ വഴക്കവും, സ്ക്രീനിൽ പ്രകടിപ്പിച്ച തീവ്രമായ ഊർജ്ജവും പ്രേക്ഷകരെ ഒന്നടങ്കം അത്ഭുതപ്പെടുത്തി.
കേരളം പോലുള്ള ഒരു കൊച്ചു സംസ്ഥാനത്ത് പോലും ബ്രൂസ് ലീ സൃഷ്ടിച്ച തരംഗം വളരെ വലുതായിരുന്നു. 1980-കളിലും 90-കളിലും കേരളത്തിലെ ഗ്രാമീണ കളരികളിലും കരാട്ടെ, കുങ്ഫു പരിശീലന കേന്ദ്രങ്ങളിലും ബ്രൂസ് ലീയുടെ ചിത്രങ്ങളില്ലാത്ത ഒരു കളരി പോലും ഉണ്ടായായിരുന്നില്ല. മലയാളി ചെറുപ്പക്കാരുടെ ഫിറ്റ്നസ് ശ്രമങ്ങളിലും പോപ്പുലർ കൾച്ചറിലും ബ്രൂസ് ലീ എന്ന വിസ്മയം വലിയൊരു അധ്യായമായി നിറഞ്ഞുനിന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശരീരക്ഷമതയും, കൃത്യമായ ഭക്ഷണരീതിയും, അവിശ്വസനീയമായ വർക്കൗട്ട് രീതികളും കായിക ലോകത്തിന് ഇന്നും വലിയൊരു പാഠപുസ്തകമാണ്. എന്നാൽ മായാജാലം പോലെ അതിശയിപ്പിച്ച ആ ജീവിതം വളരെ പെട്ടെന്നാണ് അവസാനിച്ചത്.
1973 ജൂലൈ 20-ന് തലച്ചോറിലെ വീക്കം (Cerebral edema) കാരണം ബ്രൂസ് ലീ അന്തരിച്ചപ്പോൾ ലോകം മുഴുവൻ ആ വാർത്ത കേട്ട് വിതുമ്പി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ച് നിരവധി ഗൂഢാലോചനാ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നെങ്കിലും, ആ വേർപാടിനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തെ ഇല്ലാതാക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. പകരം ബ്രൂസ് ലീ എന്ന പേര് അമരമായ ഒരു പ്രതീകമായി മാറുകയാണ് ചെയ്തത്. “10,000 തരം കിക്കുകൾ ഒരു തവണ പരിശീലിച്ചവനെയല്ല ഞാൻ ഭയപ്പെടുന്നത്, മറിച്ച് ഒരു കിക്ക് 10,000 തവണ പരിശീലിച്ചവനെയാണ്” എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രശസ്തമായ വാക്കുകൾ സമർപ്പണം എന്ന വാക്കിന്റെ പൂർണ്ണമായ അർത്ഥം നൽകുന്നു. വിപ്ലവകാരിയായ ആ മഹാനായ മാർഷൽ ആർട്ടിസ്റ്റ്, നടൻ, തത്ത്വചിന്തകൻ വിടപറഞ്ഞിട്ട് പതിറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നിടുമ്പോഴും, അൻപത്തിമൂന്നാം ഓർമ്മദിനത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓർമ്മകൾക്ക് മുന്നിൽ ഹൃദയപൂർവ്വം പ്രണാമം അർപ്പിക്കുന്നു.