തിരശീലയിൽ നടന്റെ ഹീറോയിസം നിർണയിക്കുന്നത് ശക്തനായ എതിരാളിയാണെന്നതിൽ സിനിമയുള്ള കാലം മുതൽ തർക്കമില്ലാത്ത വസ്തുതയാണ്. കഥയുടെ ഒടുക്കം നായകൻ തന്നെ വിജയിക്കുമെന്നതിൽ യാതൊരു തർക്കവുമില്ലെങ്കിലും ഒരു പക്ഷെ എന്നൊരു തലത്തിലേക്ക് പ്രേക്ഷകനെ കൊണ്ടെത്തിക്കാൻ അതൊരു കരുത്തുറ്റ വില്ലന് മാത്രം സാധിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. അത്തരത്തിൽ ഇന്ത്യൻ സിനിമയെ തന്നെ ഭയപ്പെടുത്തിയ ഇതിഹാസ വില്ലനാണ് നടൻ പ്രദീപ് സിങ് റാവത്ത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയത്തിന്റെ പാടവം തെളിയിക്കാൻ നമുക്ക് വലുതായൊന്നും തിരയേണ്ട ആവശ്യമില്ല, സൂര്യയുടെ ഗജനി എന്ന ഒറ്റ ചിത്രം മതി. തമ്മിലറിയാതെ സഞ്ജയ് രാമസ്വാമിയെയും കൽപ്പനയെയും അയാൾ വേർപ്പെടുത്തിയപ്പോൾ സ്ക്രീനിൽ കയറി അയാളെ തല്ലിക്കൊല്ലാൻ വെറിപൂണ്ടൊരു പ്രേക്ഷകരെ കുറിച്ച് അന്നത്തെ തമിഴ് മാധ്യമങ്ങൾ കൊട്ടിഘോഷിച്ചത് ഇന്നും അത്ഭുതമാണ്. അത്രത്തോളം തന്റെയൊരു നോട്ടം കൊണ്ട് പോലും വില്ലനിസം കാണിച്ചൊരു നടൻ. ഹിന്ദി, മലയാളം, തെലുങ്ക്, തമിഴ്, കന്നഡ, പഞ്ചാബി, ഭോജ്പുരി, നേപ്പാളി, ബംഗാളി, എന്തിന് അങ്ങ് ഹോളിവുഡിനെ പോലും തന്റെ പ്രകടനം കൊണ്ട് അത്ഭുതപ്പെടുത്തിയ പ്രതിഭ പ്രദീപ് റാവത്തിന് സെല്ലുലോയ്ഡിന്റെ ആദരാഞ്ജലികൾ.
ബി.ആർ. ചോപ്രയുടെ വിഖ്യാത ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയായ ‘മഹാഭാരതം’ വഴിയാണ് പ്രദീപ് റാവത്ത് ഇന്ത്യൻ വീടുകളിലേക്ക് ആദ്യമായി എത്തുന്നത്. 1988-ൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത ഈ ഇതിഹാസ പരമ്പരയിൽ അശ്വത്ഥാമാവ് എന്ന അതിശക്തനായ, കോപിഷ്ഠനായ കഥാപാത്രത്തെയാണ് അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചത്. ദ്രോണാചാര്യരുടെ പുത്രനായ അശ്വത്ഥാമാവിന്റെ ഉള്ളിലെ ധർമ്മസങ്കടങ്ങളും രോഷവും വഞ്ചിക്കപ്പെട്ടവന്റെ പ്രതികാരവും തന്റെ മൂർച്ചയുള്ള കണ്ണുകളിലൂടെയും ഗാംഭീര്യമുള്ള ശരീരഭാഷയിലൂടെയും അദ്ദേഹം മനോഹരമായി ആവിഷ്കരിച്ചു. ദൃശ്യമാധ്യമ ലോകത്ത് തുടക്കക്കാരനായിരുന്നിട്ടും പ്രഗത്ഭരായ അഭിനേതാക്കൾക്കിടയിൽ അശ്വത്ഥാമാവായി പ്രദീപ് റാവത്ത് നിറഞ്ഞുനിന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കരിയറിലെ വലിയൊരു വഴിത്തിരിവായി മാറി. അന്നുവരെ കാണാത്ത ഒരു ഭാവതീവ്രത ആ കഥാപാത്രത്തിന് നൽകാൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചു. മഹാഭാരതത്തിലെ അശ്വത്ഥാമാവിനെ ഓർക്കുമ്പോൾ ഇന്നും പ്രേക്ഷകരുടെ മനസ്സിലേക്ക് ഓടിയെത്തുന്നത് പ്രദീപ് റാവത്തിന്റെ ആ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന രൂപവും ആഴമേറിയ ശബ്ദവുമാണ്. ഈ പരമ്പര നൽകിയ വലിയ ജനപ്രീതിയാണ് അദ്ദേഹത്തെ ഇന്ത്യൻ സിനിമയുടെ വലിയ കാൻവാസിലേക്ക് വഴിനടത്തിയത്.
ഹിന്ദി സിനിമാ ലോകത്ത് പ്രദീപ് റാവത്ത് എന്ന പേര് ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാൻ അധികകാലം വേണ്ടിവന്നില്ല. ക്രൂരതയുടെയും ക്രൂരമായ കരുത്തിന്റെയും പര്യായമായി മാറാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അനായാസം സാധിച്ചു. അമീർ ഖാൻ നായകനായ ‘സർഫറോഷ്’, ലോകശ്രദ്ധ നേടിയ ചരിത്ര സിനിമയായ ‘ലഗാൻ’ എന്നിവയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രകടനം ഏറെ പ്രശംസനീയമായിരുന്നു. ലഗാനിൽ ദേവസിങ് എന്ന കഥാപാത്രമായി ശ്രദ്ധേയമായ വേഷം കൈകാര്യം ചെയ്ത അദ്ദേഹം ബോളിവുഡിലെ പ്രമുഖ സംവിധായകരുടെ പ്രിയപ്പെട്ട വില്ലനായി മാറി. വില്ലൻ വേഷങ്ങളിൽ കേവലം ഒരു ക്രൂരൻ എന്നതിലുപരി, ആ കഥാപാത്രത്തിന് ആഴവും കാമ്പും നൽകാൻ പ്രദീപ് റാവത്ത് എപ്പോഴും ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നു. ശബ്ദത്തിലും ഭാവത്തിലും അദ്ദേഹം വരുത്തിയ മാറ്റങ്ങൾ ഓരോ വില്ലൻ വേഷത്തെയും വ്യത്യസ്തമാക്കി നിർത്തി. വില്ലൻ എന്നാൽ നായകനോളം തന്നെ ശക്തനായിരിക്കണം എന്ന ഇന്ത്യൻ സിനിമാ സങ്കൽപ്പത്തെ അന്വർത്ഥമാക്കുന്ന വിധത്തിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓരോ ബോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങളിലെയും പ്രകടനം.
പ്രദീപ് റാവത്തിന്റെ ചലച്ചിത്ര ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വിജയവും വഴിത്തിരിവും സംഭവിച്ചത് ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സിനിമകളിലൂടെയായിരുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് സൂര്യ നായകനായെത്തിയ തമിഴ് ചിത്രം ‘ഗജനി’യിലെ വില്ലൻ വേഷം ദക്ഷിണേന്ത്യയിലാകെ ഒരു കൊടുങ്കാറ്റായി മാറി. ചിത്രത്തിലെ ‘ഗജനി ധർമ്മാത്മാ’ എന്ന ഭയം വിതയ്ക്കുന്ന ദാക്ഷിണ്യമില്ലാത്ത വില്ലനായി പ്രദീപ് റാവത്ത് ജീവിക്കുകയായിരുന്നു. ഈ ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം ദക്ഷിണേന്ത്യൻ പ്രേക്ഷകരുടെ മനസ്സിൽ മായാത്ത പ്രതിഷ്ഠ നേടി. പിന്നീട് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ഹിന്ദി പുനർനിർമ്മിതിയിൽ അമീർ ഖാനൊപ്പം ഇതേ വേഷം ചെയ്യാൻ മറ്റൊരാളെ ചിന്തിക്കാൻ പോലും സംവിധായകൻ എ.ആർ. മുരുഗദോസിന് സാധിച്ചില്ല. ഹിന്ദി പതിപ്പിലും ഗജനിയായി തകർപ്പൻ പ്രകടനം കാഴ്ചവെച്ച് അദ്ദേഹം വീണ്ടും രാജ്യത്തിന്റെ മുഴുവൻ കയ്യടി നേടി. അതിനുമുമ്പ് തന്നെ, പ്രശസ്ത സംവിധായകൻ എസ്.എസ്. രാജമൗലിയുടെ തെലുങ്ക് കായിക ചിത്രമായ ‘സൈ’ യിലെ ‘ഭിക്ഷു യാദവ്’ എന്ന ക്രൂരനായ വില്ലൻ വേഷത്തിലൂടെ തെലുങ്ക് ഇൻഡസ്ട്രിയെയും അദ്ദേഹം ഞെട്ടിച്ചിരുന്നു. ഭിക്ഷു യാദവും ഗജ നിയും തെലുങ്ക്, തമിഴ് സിനിമാ ചരിത്രത്തിലെ എക്കാലത്തെയും മികച്ച വില്ലൻ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ പട്ടികയിലാണ് സ്ഥാനം പിടിച്ചത്.
മലയാള സിനിമയിലും പ്രദീപ് റാവത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം അത്യന്തം ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. മലയാളി പ്രേക്ഷകർ എക്കാലവും നെഞ്ചിലേറ്റുന്ന മോഹൻലാൽ നായകനായി 2011-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ‘ചൈനാടൗൺ’ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം മലയാളത്തിലേക്ക് ചുവടുവെക്കുന്നത്. റാഫി-മെക്കാർട്ടിൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ ചിത്രത്തിൽ കോമഡിയും ആക്ഷനും കലർന്ന അന്തരീക്ഷത്തിലും തന്റെ വില്ലൻ ഗാംഭീര്യം നിലനിർത്താൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചു. മലയാള സിനിമയുടെ തനിമയാർന്ന പ്രമേയങ്ങളിലേക്ക് പ്രദീപ് റാവത്ത് എന്ന നടൻ എത്തിയപ്പോൾ പ്രേക്ഷകർക്ക് അതൊരു പുതിയ അനുഭവമായിരുന്നു. തുടർന്ന് ‘ഇത് പാതിരാമണൽ’, ‘കസിൻസ്’, ‘ഒരു കടത്തനാടൻ കഥ’ എന്നീ മലയാള ചിത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തി. മലയാളി പ്രേക്ഷകർക്ക് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വലിയ രൂപവും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഭാവങ്ങളും എന്നും ഒരു ആകർഷണമായിരുന്നു. വില്ലത്തരത്തിന്റെ ഭീകരതയെ മലയാള സ്ക്രീനിലേക്ക് ആവാഹിച്ചപ്പോഴും, സെറ്റുകളിൽ തികച്ചും ശാന്തനും സഹപ്രവർത്തകരോട് അങ്ങേയറ്റം വിനയത്തോടെ പെരുമാറുന്ന വ്യക്തിയുമായിരുന്നു പ്രദീപ് റാവത്ത് എന്ന് മലയാളത്തിലെ അണിയറപ്രവർത്തകർ അനുസ്മരിക്കുന്നു.
പ്രദീപ് റാം സിങ് റാവത്ത് എന്ന അഭിനേതാവിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സവിശേഷത അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാഷാപരമായ വൈവിധ്യമായിരുന്നു. ഇന്ന് നമ്മൾ ആഘോഷിക്കുന്ന ‘പാൻ-ഇന്ത്യൻ’ എന്ന സങ്കൽപ്പം സിനിമയിൽ വേരുപിടിക്കുന്നതിനും എത്രയോ മുൻപ് തന്നെ ആ അതിരുകൾ തകർത്തഭിനയിച്ച കലാകാരനാണ് അദ്ദേഹം. ഹിന്ദി, മലയാളം, തെലുങ്ക്, തമിഴ്, കന്നഡ, പഞ്ചാബി, ഭോജ്പുരി, നേപ്പാളി, ബംഗാളി, ഇംഗ്ലീഷ് തുടങ്ങിയ പത്തോളം ഭാഷകളിൽ തന്റെ അഭിനയ സാന്നിധ്യം രേഖപ്പെടുത്താൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചു. ഏത് ഭാഷയിലെ സിനിമയാണെങ്കിലും കഥാപാത്രത്തിന്റെ ശരീരഭാഷയെയും സംസ്കാരത്തെയും കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കി ഉൾക്കൊള്ളാനുള്ള അസാമാന്യ ശേഷി അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു. ഭാഷയല്ല, വികാരങ്ങളും പ്രകടനവുമാണ് ഒരു നടന്റെ കരുത്തെന്ന് അദ്ദേഹം തന്റെ നീണ്ട ചലച്ചിത്ര ജീവിതത്തിലൂടെ തെളിയിച്ചു. ബഹുഭാഷാ ചിത്രങ്ങളിൽ വില്ലനായും സ്വഭാവ നടനായും അദ്ദേഹം തിളങ്ങി, ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ അപൂർവ്വമായ ഒരു നേട്ടത്തിന് ഉടമയായി മാറി.
ദീർഘകാലമായി രക്താർബുദത്തിനെതിരെയുള്ള കഠിനമായ പോരാട്ടത്തിലായിരുന്നു പ്രദീപ് റാവത്ത്. രോഗാവസ്ഥയിലും തന്റെ അഭിനയ മോഹങ്ങളെയും സിനിമയോടുള്ള അടങ്ങാത്ത ആഗ്രഹത്തെയും അദ്ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ചില്ല. തുടർച്ചയായ ചികിത്സകൾക്കിടയിലും തനിക്ക് മുന്നിലെത്തുന്ന കഥാപാത്രങ്ങളെ പൂർണ്ണതയിലെത്തിക്കാൻ അദ്ദേഹം സർവ്വ കരുത്തും പുറത്തെടുത്തു. തെലുങ്ക് ചിത്രമായ ‘ഗായപദ്ദ സിംഹം’ ആണ് പ്രദീപ് റാവത്തിന്റെ അവസാന ചിത്രം. ജീവിതത്തിന്റെ ഒടുവിലത്തെ നാളുകളിലും ക്യാമറയ്ക്ക് മുന്നിൽ ഊർജ്ജസ്വലനായി നിൽക്കാൻ അദ്ദേഹം കാണിച്ച നിശ്ചയദാർഢ്യം ഏതൊരു കലാകാരനും മാതൃകയാണ്. രോഗത്തിന്റെ കാഠിന്യം ശരീരത്തെ തളർത്തുമ്പോഴും മനസ്സുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം വെള്ളിത്തിരയോട് ചേർന്നുനിന്നു. ഒടുവിൽ വിധിക്ക് മുന്നിൽ ശരീരം കീഴടങ്ങിയെങ്കിലും, അദ്ദേഹം ബാക്കി വെച്ചുപോയ കഥാപാത്രങ്ങളിലൂടെ ആ അഭിനയപ്രഭ എന്നും മായാതെ ജ്വലിച്ചുനിൽക്കും.
ഒരു സിനിമയിൽ നായകന്റെ വിജയം നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നത് അവൻ നേരിടുന്ന വില്ലന്റെ കരുത്തിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ്. ആ അർത്ഥത്തിൽ, കഴിഞ്ഞ ഏതാനും പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ നായകന്മാരെ വെല്ലുവിളിക്കുകയും, പ്രേക്ഷകരിൽ ഉദ്വേഗവും ഭയവും നിറയ്ക്കുകയും ചെയ്ത പ്രദീപ് റാവത്ത് എന്ന മഹാനടൻ എക്കാലവും ഓർമ്മിക്കപ്പെടും. സ്ക്രീനിൽ ഭയം വിതച്ച ആ രാക്ഷസരൂപങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ കലയെ പ്രാണനായി സ്നേഹിച്ച, വിനയമുള്ള ഒരു മനുഷ്യനുണ്ടായിരുന്നു. 74 ആണ്ടുകൾ നീണ്ട ആ ജീവിതയാത്രയ്ക്ക് തിരശ്ശീല വീഴുമ്പോൾ, ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര ലോകം കണ്ണീരോടെ വിട നൽകുന്നത് മഹത്തായ ഒരു അഭിനയ യുഗത്തിനാണ്. മഹാഭാരതത്തിലെ അശ്വത്ഥാമാവായി തുടങ്ങി, ഗജനിയായും ഭിക്ഷു യാദവായും മലയാളത്തിലും ഹിന്ദിയിലുമെല്ലാം പടർന്നുപന്തലിച്ച ആ അഭിനയ തപസ്സിന് മുന്നിൽ പ്രണാമം. രക്താർബുദത്തിന്റെ വേദനകളിൽ നിന്ന് മുക്തനായി പ്രദീപ് റാം സിങ് റാവത്ത് എന്ന കലാകാരൻ ഇനി ശാന്തമായി ഉറങ്ങട്ടെ. വെള്ളിത്തിരയിൽ അദ്ദേഹം അവശേഷിപ്പിച്ചുപോയ ആ അട്ടഹാസങ്ങളും കണ്ണുകളിലെ തീക്ഷ്ണതയും ഇന്ത്യൻ സിനിമ ഉള്ളിടത്തോളം കാലം മായാതെ നിൽക്കും. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പവിത്രമായ ഓർമ്മകൾക്ക് മുന്നിൽ പ്രണാമം,