“തേനും വയമ്പും നാവിൽ തൂകും വാനമ്പാടി……”…. അതവൾ അവളെക്കുറിച്ചു പാടിയപോലെയില്ലേ…!?, ഗാനം കേട്ട ഓരോ സംഗീതപ്രേമിയും ഒരിക്കലെങ്കിലും അങ്ങനെയൊന്ന് ചിന്തിക്കാതിരിക്കില്ല. തെലുങ്ക് മാതൃഭാഷയായി വളർന്ന ഒരു പെൺകുട്ടി ഉച്ചാരണശുദ്ധികൊണ്ടും, ഭാവ പ്രകടനങ്ങൾ കൊണ്ടും മലയാളിയെ തെല്ലൊന്നുമല്ല അമ്പരപ്പിച്ചത്. അതേ പറഞ്ഞുവരുന്നത് കേരളത്തിന്റെ നൈറ്റിംഗേളിനെ കുറിച്ചാണ് അഥവാ എസ് ജാനകിയെ കുറിച്ച്. മലയാള സിനിമയുടെ ഭാവുകത്വ പരിണാമത്തിനൊപ്പം സഞ്ചരിച്ച്, മലയാളിയുടെ സന്തോഷത്തിലും, സങ്കടത്തിലും, പ്രണയത്തിലും, വിരഹ വേദനയിലും ഒപ്പം നടന്നവൾ. ആറു പതിറ്റാണ്ടിന്റെ സംഗീതയാത്രയിൽ സംഗീതത്തെ അത്രമേൽ അനശ്വരമാക്കിയൊരു പ്രതിഭ.
ആന്ധ്രയിലെ പള്ളിപ്പറ്റ് എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ച്, തെലുങ്ക് മാതൃഭാഷയായി വളർന്ന ഒരു പെൺകുട്ടി എങ്ങനെയാണ് മലയാളിക്ക് സ്വന്തം അമ്മയായും പെങ്ങളായും കാമുകിയായും ഒടുവിൽ പ്രകൃതിയുടെ തന്നെ സംഗീതമായും മാറിയത് എന്നത് ഒരു അത്ഭുതമാണ്. ഭാഷയുടെ അതിർവരമ്പുകളെ തച്ചുടച്ചുകൊണ്ട്, ഉച്ചാരണശുദ്ധിയുടെയും ഭാവപ്രകടനങ്ങളുടെയും കൊടുമുടി കയറിയ ആ ഗാനസൗരഭ്യം മലയാള ചലച്ചിത്ര ചരിത്രത്തിന്റെ തന്നെ സുവർണ്ണകാലഘട്ടമാണ്. അറുപതുകളിലും എഴുപതുകളിലും എൺപതുകളിലും മലയാള സിനിമ കൈവരിച്ച സംഗീത വിപ്ലവത്തിന്റെ മുൻനിരയിൽ ആ ശബ്ദമുണ്ടായിരുന്നു. എം.എസ്. ബാബുരാജ്, ജി. ദേവരാജൻ, കെ. രാഘവൻ, ദക്ഷിണാമൂർത്തി, ശ്യാം, ജോൺസൺ, രവീന്ദ്രൻ, ഇളയരാജ തുടങ്ങി മലയാളത്തിൽ വിസ്മയങ്ങൾ തീർത്ത എല്ലാ സംഗീതസംവിധായകരുടെയും ഭാവനകൾക്ക് പൂർണ്ണത നൽകിയത് ജാനകിയുടെ അസാധ്യമായ ആലാപന ശൈലിയായിരുന്നു. ബാബുരാജും ജാനകിയും ഒന്നിച്ചപ്പോഴാണ് മലയാള സിനിമയിലെ ഏറ്റവും ആർദ്രമായ ഗസൽ ഭാവങ്ങൾ പിറവിയെടുത്തത് എന്ന് പോലും നമുക്ക് വാദിക്കാം.
‘താമസമെന്തേ വരുവാൻ’, ‘വാസനച്ചെപ്പ്’, ‘ഒരു പുഷ്പം മാത്രമെൻ’, ‘ഇന്നലെ മയങ്ങുമ്പോൾ’ തുടങ്ങിയ ഗാനങ്ങൾ കേൾക്കുമ്പോൾ, അത് പാടിയത് അന്യസംസ്ഥാനക്കാരിയായ ഒരു ഗായികയാണെന്ന് വിശ്വസിക്കാൻ മലയാളിക്ക് ഇന്നും കഴിയില്ല. മലയാളി പെൺകൊടിയുടെ ലജ്ജയും പ്രണയവും വിരഹവുമെല്ലാം ആ ശബ്ദത്തിൽ അത്രമേൽ തനിമയോടെയാണ് അലിഞ്ഞുചേർന്നിരുന്നത്.
ഭാവപ്രകടനങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ ജാനകിയമ്മയ്ക്ക് പകരം വെക്കാൻ മറ്റൊരു പേരില്ല. ഒരു പാട്ടിന്റെ വരികൾക്ക് പിന്നിലെ വികാരമെന്താണെന്ന് കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കി, അതിലേക്ക് സ്വന്തം ആത്മാവിനെ സന്നിവേശിപ്പിക്കാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞിരുന്നു. പ്രണയത്തിന്റെ ആവേശം മാത്രമല്ല, മാതൃത്വത്തിന്റെ വാത്സല്യവും വിരഹത്തിന്റെ കണ്ണീരും അവർ തന്റെ ശബ്ദത്തിലൂടെ അനുവാചകരിലേക്ക് പകർന്നു നൽകി. ‘തുമ്പീ വാ തുമ്പക്കുടത്തിൻ’ എന്ന പാട്ടിലെ വാത്സല്യവും, ‘സന്ധ്യേ കണ്ണീരിലെന്തേ സന്ധ്യേ‘ എന്നതിലെ വിരഹാർദ്രതയും, ‘കാതോട് കാതോരം’ എന്ന ഗാനത്തിലെ അനുരാഗവും ഒരേ ഗായികയിൽ നിന്ന് തന്നെയാണ് പുറപ്പെട്ടതെന്ന് ചിന്തിക്കുമ്പോൾ നമ്മൾ വിസ്മയിച്ചുപോകും. വെറുമൊരു സാങ്കേതിക തികവിനപ്പുറം, കേൾക്കുന്നയാളുടെ മനസ്സിനെ ആർദ്രമാക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു മാന്ത്രികത ആ ശബ്ദത്തിനുണ്ടായിരുന്നു.
മിമിക്രിയെപ്പോലും വെല്ലുന്ന തരത്തിൽ ശബ്ദം മാറ്റാനുള്ള അവരുടെ കഴിവ് സമാനതകളില്ലാത്തതായിരുന്നു. ‘ഒരു മയിൽപ്പീലിയായി ഞാൻ ജനിച്ചുവെങ്കിൽ’ എന്ന് പാടിയ അതേ ശബ്ദം തന്നെയാണ് ഒരു കൊച്ചുകുട്ടിയുടെ നിഷ്കളങ്കതയോടെ ‘ഓലത്തുമ്പത്തിരുന്ന് ഊഞ്ഞാലാടും ചെല്ലപ്പൈങ്കിളി’ എന്ന് പാടിയതും. പ്രായഭേദമന്യേ ഏത് കഥാപാത്രത്തിനും അവരുടെ ചുണ്ടനക്കങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ രീതിയിൽ ശബ്ദം പരുവപ്പെടുത്താൻ അവർക്ക് സാധിച്ചു. ശാരീരികമായി ലളിതമായി ജീവിച്ച ഈ കലാകാരി മൈക്രോഫോണിന് മുന്നിലെത്തുമ്പോൾ ഒരു ഗന്ധർവ്വ പ്രതിഭയായി മാറുമായിരുന്നു. ഈ ശബ്ദവൈവിധ്യം തന്നെയാണ് തെന്നിന്ത്യൻ സിനിമയിൽ അവരെ അനഭിഷേക്ത രാജ്ഞിയാക്കി മാറ്റിയതും. മലയാളത്തിന് പുറമെ തമിഴ്, തെലുങ്ക്, കന്നഡ, ഹിന്ദി തുടങ്ങി നിരവധി ഭാഷകളിൽ അവർ പാടിയെങ്കിലും മലയാളത്തോട് അവർ കാണിച്ച ആത്മബന്ധം സവിശേഷമായിരുന്നു.
മലയാള സിനിമയിലെ മുൻനിര നായികമാർക്കെല്ലാം ശബ്ദം നൽകിയത് ജാനകിയമ്മയായിരുന്നു. ശാരദ, ഷീല, ജയഭാരതി മുതൽ ശോഭന, ഉർവശി, രേവതി വരെയുള്ള നായികമാരുടെ അഭിനയത്തെ പൂർണ്ണതയിലെത്തിച്ചത് ഈ ഗാനങ്ങളാണ്. സ്ക്രീനിൽ നായിക പാടുമ്പോൾ അത് ജാനകിയമ്മയുടെ ശബ്ദമാണെന്ന തോന്നലുണ്ടാക്കാത്ത വിധം അവർ കഥാപാത്രവുമായി താദാത്മ്യം പ്രാപിച്ചു. യേശുദാസുമായുള്ള ജാനകിയമ്മയുടെ യുഗ്മഗാനങ്ങൾ മലയാള സംഗീത ചരിത്രത്തിലെ സുവർണ്ണ അധ്യായങ്ങളാണ്. ഇരുവരും ചേർന്ന് പാടിയ ആയിരക്കണക്കിന് പാട്ടുകൾ ഇന്നും മലയാളിയുടെ പ്രണയ സങ്കൽപ്പങ്ങളുടെ പര്യായങ്ങളാണ്. ‘ആയിരം പാദസരങ്ങൾ’, ‘തുഷാരബിന്ദുക്കളേ’, ‘ദേവി ശ്രീകുമാരി’ തുടങ്ങി ആ കൂട്ടുകെട്ടിൽ പിറന്ന ഗാനങ്ങളെല്ലാം കാലാതീതമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ദേശീയ-സംസ്ഥാന പുരസ്കാരങ്ങൾ എത്രയോ തവണ അവരെ തേടിയെത്തി. എന്നാൽ അവാർഡുകൾക്കും അംഗീകാരങ്ങൾക്കും അപ്പുറം ജനകോടികളുടെ മനസ്സിൽ അവർ നേടിയെടുത്ത സ്ഥാനമാണ് ഏറ്റവും വലുത്. ‘ഏതോ ജന്മകല്പനയിൽ’ നമ്മെ കാത്തിരുന്ന ആ ശബ്ദം, സംഗീത ലോകത്തോട് ഔദ്യോഗികമായി വിടപറഞ്ഞെങ്കിലും മലയാളിയുടെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും മാഞ്ഞുപോകില്ല. 2016-ൽ അവർ തന്റെ പാട്ടുജീവിതം അവസാനിപ്പിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചപ്പോൾ, അത് ഒരു യുഗത്തിന്റെ അവസാനമായിരുന്നു. എങ്കിലും, ഇന്നും നമ്മൾ റേഡിയോ ഓൺ ചെയ്യുമ്പോഴോ, യൂട്യൂബ് തുറക്കുമ്പോഴോ ആദ്യം തിരയുന്നത് ആ രാക്കുയിലിന്റെ നാദമാണ്.
ജാനകിയമ്മ ഒരു ഗായിക മാത്രമല്ല, മലയാളിയുടെ സാംസ്കാരിക ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. മുത്തശ്ശിമാർ കുഞ്ഞുങ്ങളെ ഉറക്കാൻ പാടിയ താരാട്ടുപാട്ടായും, കൗമാരക്കാരുടെ പ്രണയലേഖനങ്ങളിലെ വരികളായും, വാർദ്ധക്യത്തിന്റെ ഏകാന്തതയിലെ കൂട്ടായും ആ ശബ്ദം ഇന്നും ജീവിക്കുന്നു. മലയാളിക്ക് പ്രകൃതി നൽകിയ ഏറ്റവും വലിയ സംഗീത സമ്മാനങ്ങളിലൊന്നാണ് എസ്. ജാനകി. ആ സംഗീതത്തിന് മരണമില്ല, ആ ശബ്ദത്തിന് വാർദ്ധക്യവുമില്ല. മലയാള സിനിമയുള്ളിടത്തോളം, മലയാള ഭാഷയുള്ളിടത്തോളം കാലം ജാനകിയമ്മ എന്ന നാദം നമ്മുടെ കാതുകളിലും ഹൃദയങ്ങളിലും അനുസ്യൂതം ഒഴുകിക്കൊണ്ടേയിരിക്കും. ആ കാലാതീത പ്രതിഭയ്ക്ക് മുന്നിൽ, ആ സംഗീത സപര്യയ്ക്ക് മുന്നിൽ മലയാളിയുടെ ആദരപൂർവ്വമായ പ്രണാമം.