മലയാള സിനിമയില്‍ പ്രമേയത്തിന്റെയും അവതരണത്തിന്റെയും കാര്യത്തില്‍ വേറിട്ടുനിന്ന, ഏറെ ചര്‍ച്ച ചെയ്യപ്പെടേണ്ടിയിരുന്ന ഒരു ദൃശ്യവിഭവമാണ് ‘ഒറ്റമന്ദാരം’. മാധ്യമപ്രവര്‍ത്തകനായ അജയ് മുത്താനയുടെ കഥയിലും തിരക്കഥയിലും സംഭാഷണത്തിലും വിനോദ് മങ്കര സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ ചിത്രം തിയേറ്ററുകളിലെത്തിയിട്ട് കൃത്യം പന്ത്രണ്ട് വര്‍ഷങ്ങള്‍ പൂര്‍ത്തിയാവുകയാണ്. തിരുനൽവേലിയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിലായിരുന്നു ചിത്രം ഒരുക്കിയിരുന്നത്. പാപ്പിലോണിയ വിഷന്റെ ബാനറില്‍ നിര്‍മ്മിക്കപ്പെട്ട ഈ സിനിമ, അക്കാലത്ത് മലയാള സിനിമയില്‍ സജീവമായിരുന്ന പതിവ് വാണിജ്യ സൂത്രവാക്യങ്ങളില്‍ നിന്നെല്ലാം മാറിനിന്ന് തികച്ചും യാഥാര്‍ത്ഥ്യബോധത്തോടെ ഒരു മനുഷ്യജീവന്റെ പിടച്ചിലിനെ വെള്ളിത്തിരയില്‍ അവതരിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു. ഒരു പെണ്‍കുട്ടിയുടെ ബാല്യവും കൗമാരവും സ്വപ്നങ്ങളും ക്രൂരമായി കരിച്ചുകളയുന്ന സാമൂഹികാവസ്ഥയെ ഒരു നോവായി മാത്രം ചുരുക്കിക്കെട്ടാതെ, അതിജീവനത്തിന്റെ കരുത്തുറ്റ ഒരു ഏടായിട്ടാണ് ചിത്രം പ്രേക്ഷകരുടെ മുന്നില്‍ അവതരിപ്പിച്ചത്. പന്ത്രണ്ട് വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കിപ്പുറം കാലം കടന്നുപോകുമ്പോഴും ഈ സിനിമ മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയവും സാമൂഹികവുമായ പ്രസക്തി ഒട്ടും കുറയുന്നില്ലെന്ന് മാത്രമല്ല, നമ്മുടെ വര്‍ത്തമാനകാല സമൂഹത്തില്‍ ഇത് ഇനിയും പലതവണ ചര്‍ച്ച ചെയ്യപ്പെടേണ്ടതുണ്ട് എന്ന യാഥാര്‍ത്ഥ്യം നമ്മെ ഓര്‍മ്മിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.
പത്താം ക്ലാസ് പൊതുപരീക്ഷയെഴുതുന്ന കല എന്ന പതിനാലുകാരിയുടെ ശ്രദ്ധ തന്റെ ഉത്തരക്കടലാസിലല്ല, മറിച്ച് പരീക്ഷാഹാളിന് പുറത്ത് അമ്മിഞ്ഞപ്പാലിനായി വിശന്നു കരയുന്ന തന്റെ സ്വന്തം കുഞ്ഞിലാണ് എന്ന നടുക്കുന്ന യാഥാര്‍ത്ഥ്യത്തിലൂടെയാണ് ചിത്രം നമ്മെ ഞെട്ടിച്ചുകൊണ്ട് ആരംഭിക്കുന്നത്. ചേച്ചി നീലിയും ഭര്‍ത്താവ് ഭരതനും മുത്തശ്ശനും മുത്തശ്ശിക്കുമൊപ്പം ജീവിച്ചിരുന്ന കല, പഠനത്തില്‍ അതീവ മിടുക്കിയായിരുന്നു. അവളെ വലിയൊരു നിലയിലെത്തിക്കുക എന്നതായിരുന്നു കുടുംബത്തിന്റെ വലിയ സ്വപ്നം. എന്നാല്‍ വിവാഹം കഴിഞ്ഞിട്ടും കുട്ടികളില്ലാത്തതിന്റെ പേരില്‍ നീലിയുടെ ജീവിതത്തിലുണ്ടാകുന്ന പ്രതിസന്ധികളും, അതിന് പരിഹാരമെന്നോണം സ്വന്തം ഇളയ സഹോദരിയായ പതിനാലുകാരിയായ കലയെ ഭരതന് വിവാഹം കഴിപ്പിച്ചു നല്‍കാന്‍ നീലി തന്നെ മുന്നിട്ടിറങ്ങുന്നതും ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ കണ്ണ് തുറപ്പിക്കേണ്ട ക്രൂരതയാണ്. കലയെ അണിയിച്ചൊരുക്കി ഭരതന്റെ മുറിയിലേക്ക് പറഞ്ഞുവിടുന്ന നീലിയുടെ ദൃശ്യം പ്രേക്ഷകരുടെ നെഞ്ചില്‍ തറയ്ക്കുന്ന ഒന്നാണ്. തുടര്‍ന്ന് കല ഗര്‍ഭിണിയാകുന്നതും പ്രായപൂര്‍ത്തിയാകാത്ത ഒരു പെണ്‍കുട്ടി അനുഭവിക്കേണ്ടിവരുന്ന ശാരീരികവും മാനസികവുമായ പീഡനങ്ങളും ചിത്രം യാതൊരുവിധ നാടകീയതയുടെ കടുംപിടുത്തങ്ങളുമില്ലാതെ പച്ചയായി വരച്ചുകാട്ടുന്നു. കണ്ണീരിന്റെ പതിവ് ഫോര്‍മുലകള്‍ മാറ്റിനിര്‍ത്തി, തികഞ്ഞ സംയമനത്തോടെയാണ് സംവിധായകന്‍ ഈ പ്രമേയത്തെ സമീപിച്ചത്. യഥാര്‍ത്ഥ ജീവിതത്തില്‍ നടക്കുന്ന ഇത്തരം സംഭവങ്ങളെ അതേപടി പകര്‍ത്തുമ്പോള്‍ നഷ്ടമാകാന്‍ സാധ്യതയുള്ള സിനിമയുടെ സൗന്ദര്യം, കൃത്യമായ ചലച്ചിത്ര ഭാഷയിലൂടെ നിലനിര്‍ത്താന്‍ അജയ് മുത്താനയുടെ തിരക്കഥയ്ക്കായി. മാധ്യമപ്രവര്‍ത്തകന്റെ ജാഗ്രതയോടെ സമൂഹത്തിലെ ഒരു വലിയ ഇരുണ്ട ഏടിനെ വെളിച്ചത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരാന്‍ ഈ കൂട്ടായ്മയ്ക്ക് സാധിച്ചു എന്നത് ചെറിയ കാര്യമല്ല.
ചിത്രത്തിന്റെ മാറ്റ് കൂട്ടിയത് അഭിനേതാക്കളുടെ പ്രകടനമാണ്. നായികയായ ഭാമ തന്റെ കരിയറിലെ ഏറ്റവും മികച്ച പ്രകടനമാണ് ഈ ചിത്രത്തിലൂടെ കാഴ്ചവെച്ചത്. ഭാമയിലെ നടിയെ മലയാള സിനിമ ഇതുവരെ വേണ്ടവിധം ഉപയോഗിച്ചിട്ടില്ല എന്ന സത്യം ഈ ഒറ്റ ചിത്രത്തിലൂടെ ഉറക്കെ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുകയായിരുന്നു. ഒരേസമയം നിസ്സഹായയും എന്നാല്‍ അതിജീവനത്തിന് തയ്യാറെടുക്കുന്നവളുമായ കലയെ ഭാമ അങ്ങേയറ്റം ആഴത്തിലാണ് അഭിനയിച്ചുഫലിപ്പിച്ചത്. സജിത മഠത്തിന്റെ നീലി എന്ന കഥാപാത്രവും മലയാളികള്‍ എളുപ്പത്തില്‍ മറക്കില്ല. ‘ഷട്ടര്‍’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ തെരുവുശേഷ്യയില്‍ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ, കുടുംബത്തിന്റെ സമ്മര്‍ദ്ദങ്ങള്‍ക്കും സ്വാര്‍ത്ഥതയ്ക്കും അടിപ്പെട്ടുപോകുന്ന നീലിയുടെ മാനസിക സംഘര്‍ഷങ്ങള്‍ സജിത മഠതില്‍ മികച്ചതാക്കി. യാതൊരുവിധ നാടകീയതയുമില്ലാത്ത നന്ദുവിന്റെ പ്രകടനവും സിനിമയുടെ റിയലിസ്റ്റിക് സ്വഭാവത്തിന് ആഴം കൂട്ടി. അതുപോലെ തന്നെ എടുത്തുപറയേണ്ടതാണ് കൊച്ചുപ്രേമന്റെ പ്രകടനം. കോമഡി വേഷങ്ങളിലൂടെ മാത്രം മലയാളികള്‍ കണ്ടിട്ടുള്ള കൊച്ചുപ്രേമന്‍, ഭരതന്റെ സുഹൃത്തായ, എപ്പോഴും മദ്യലഹരിയിലുള്ള കഥാപാത്രത്തിലൂടെ വലിയൊരു വിസ്മയമാണ് കാഴ്ചവെച്ചത്. പതിവുസിനിമാക്കാഴ്ചകളിലെ വിരസമായ മദ്യപാനി ചിത്രീകരണങ്ങളില്‍ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആ കഥാപാത്രം.
ഒറ്റമന്ദാരം തിയേറ്ററുകളില്‍ എത്തിയിട്ട് പന്ത്രണ്ട് വര്‍ഷങ്ങള്‍ പിന്നിടുമ്പോള്‍, ഈ സിനിമ ചര്‍ച്ച ചെയ്യുന്ന വിഷയങ്ങള്‍ക്ക് ഇಂದും വലിയ പ്രസക്തിയുണ്ട്. പെണ്‍കുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസം, ബാല്യകാല വിവാഹങ്ങള്‍, കുടുംബത്തിന്റെ പേരില്‍ സ്ത്രീകള്‍ക്ക് മേല്‍ അടിച്ചേല്‍പ്പിക്കപ്പെടുന്ന അടിച്ചമര്‍ത്തലുകള്‍, ലൈംഗിക അതിക്രമങ്ങള്‍ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ഇന്നും നമ്മുടെ സമൂഹത്തില്‍ സജീവമായ ചര്‍ച്ചാവിഷയങ്ങളാണ്. നിയമങ്ങളും ബോധവല്‍ക്കരണങ്ങളും എത്രയൊക്കെ പുരോഗമിച്ചുവെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടാലും, ഗോത്ര സ്വഭാവമുള്ള ചില സാമൂഹിക ബോധങ്ങളും കുടുംബബന്ധങ്ങളിലെ പീഡനങ്ങളും ഇന്നും പല കോണുകളിലും മറനീക്കി പുറത്തുവരുന്നുണ്ട്. ഒരു പതിറ്റാണ്ടിനു ഇപ്പുറം ലോകം എത്രയോ സാങ്കേതിക വളര്‍ച്ച കൈവരിച്ചുവെന്ന് നമ്മള്‍ അഭിമാനിക്കുമ്പോഴും, പെണ്‍കുട്ടികളുടെ ശരീരത്തിനുമേലും മനസ്സുമേലും സമൂഹം നടത്തുന്ന കടന്നുകയറ്റങ്ങള്‍ക്ക് വലിയ മാറ്റമൊന്നും സംഭവിച്ചിട്ടില്ലെന്നതാണ് സത്യം. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് ഒറ്റമന്ദാരം കാലിക പ്രസക്തിയുള്ള ഒരു ദൃശ്യരേഖയായി മാറുന്നത്. ഇത്തരം യാഥാര്‍ത്ഥ്യങ്ങളെ മുഖ്യധാരാ സിനിമകള്‍ ഇന്നും പലപ്പോഴും തൊടാന്‍ മടിക്കുമ്പോഴാണ്, 2014-ല്‍ തന്നെ വിനോദ് മങ്കരയും സംഘവും ഈ വിഷയത്തെ ധൈര്യപൂര്‍വ്വം മലയാളികളുടെ മുന്നില്‍ വെച്ചത്.
ചിത്രത്തിന്റെ അവസാനം സംവിധായകന്‍ മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന സന്ദേശം വളരെ വലുതാണ്. ഒറ്റമന്ദാരം എന്നത് ഒരു വിങ്ങല്‍ മാത്രമായി അവസാനിപ്പിക്കാതെ, അത് മലയാളികള്‍ അറിഞ്ഞിരിക്കേണ്ട ഒരു യാഥാര്‍ത്ഥ്യമാണെന്ന് സിനിമ ഓര്‍മ്മിപ്പിക്കുന്നു. “പൂവ് വാടിയേക്കാം, പക്ഷെ വാടിക്കൊഴിഞ്ഞുപോകാനുള്ളതല്ല ജീവിതം” എന്ന ശക്തമായ സന്ദേശമാണ് ചിത്രം അവസാനത്തില്‍ പങ്കുവെക്കുന്നത്. ദുരന്തങ്ങളുടെയും ചൂഷണങ്ങളുടെയും കയത്തില്‍ വീണുപോയെങ്കിലും, ജീവിതത്തെ പോസിറ്റീവായി സമീപിച്ചുകൊണ്ട് കല പുതിയൊരു ജീവിതത്തിലേക്ക് കാൽവെക്കുന്നതോടെയാണ് ചിത്രം പര്യവസാനിക്കുന്നത്. അതൊരു തോല്‍വിയുടെ കഥയല്ല, മറിച്ച് കടുത്ത യാഥാര്‍ത്ഥ്യങ്ങളോട് പടവെട്ടി വിജയം വരിക്കുന്ന ഒരു പെണ്‍കുട്ടിയുടെ അതിജീവനഗാഥയാണ്. തിയേറ്ററില്‍ വലിയ വാണിജ്യ വിജയം നേടാന്‍ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിലും, മലയാള സിനിമയുടെ ചരിത്രത്തില്‍ സവിശേഷമായ ഒരു സ്ഥാനമാണ് ഒറ്റമന്ദാരത്തിനുള്ളത്. പന്ത്രണ്ട് വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്ക് ശേഷവും ഈ സിനിമ നമ്മുടെ ചര്‍ച്ചകളിലേക്ക് തിരിച്ചുവരുന്നത്, ഇത് വെറുമൊരു സിനിമയല്ല മറിച്ച് കാലം സൂക്ഷിച്ചുവെക്കേണ്ട ഒരു സാമൂഹിക രേഖയാണെന്നതുകൊണ്ടാണ്. മലയാളികള്‍ ഏവരും ഒരിക്കലെങ്കിലും കണ്ടിരിക്കേണ്ട, നെഞ്ചില്‍ തറയ്ക്കുന്ന ആ പൂവിന്റെ സുഗന്ധം ഇനിയും ഒരുപാട് കാലം മലയാള സിനിമാ ആസ്വാദകരുടെ മനസ്സില്‍ ബാക്കിയാകും.