മലയാള സിനിമയുടെ ചരിത്രത്തിൽ എൺപതുകൾ എന്നത് ഭാവുകത്വപരമായ വലിയ മാറ്റങ്ങളുടെയും പരീക്ഷണങ്ങളുടെയും കാലഘട്ടമായിരുന്നു. കലാമൂല്യമുള്ള സിനിമകളും ജനപ്രിയ സിനിമകളും തമ്മിലുള്ള അതിർവരമ്പുകൾ നേർത്തുതുടങ്ങിയ ആ കാലഘട്ടത്തിലാണ് കെ.ജി. ജോർജ് എന്ന പ്രതിഭാധനനായ സംവിധായകൻ തന്റെ ഏറ്റവും വ്യത്യസ്തവും ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടതുമായ ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായ ‘ലേഖയുടെ മരണം ഒരു ഫ്ലാഷ് ബാക്ക്’ പ്രേക്ഷകർക്ക് മുന്നിലെത്തിക്കുന്നത്. 1983-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചിത്രം നാലുപതിറ്റാണ്ടിലേറെ പിന്നിട്ട് നാൽപ്പത്തിമൂന്നാം വർഷത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ, മലയാള സിനിമയുടെ നാൾവഴികളിൽ ഈ ചിത്രം അടയാളപ്പെടുത്തിയ രാഷ്ട്രീയവും സാമൂഹികവുമായ പ്രസക്തി ഒട്ടും കുറയുന്നില്ല.
സിനിമയ്ക്കുള്ളിലെ സിനിമ എന്ന സങ്കേതത്തെ മലയാളത്തിൽ ഇത്രയേറെ തീവ്രമായും യാഥാർത്ഥ്യബോധത്തോടെയും അവതരിപ്പിച്ച മറ്റൊരു ചിത്രമില്ലെന്ന് തന്നെ പറയാം. വെള്ളിത്തിരയിലെ തിളക്കമാർന്ന വെളിച്ചത്തിനും ആരവങ്ങൾക്കും പിന്നിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഇരുണ്ട ഇടനാഴികളിലേക്കാണ് കെ.ജി. ജോർജ് തന്റെ ക്യാമറ തിരിച്ചത്. ചലച്ചിത്ര ലോകത്തെ ചൂഷണങ്ങളും, അധികാര കേന്ദ്രങ്ങളുടെ ഇടപെടലുകളും, ഒറ്റപ്പെട്ടുപോകുന്ന സ്ത്രീ ജീവിതങ്ങളുടെ നിസ്സഹായതയും ഒട്ടും മയമില്ലാതെ തുറന്നുകാട്ടാൻ ഈ ചിത്രത്തിന് സാധിച്ചു. 1980-ൽ തെന്നിന്ത്യൻ സിനിമാ ലോകത്തെ ഞെട്ടിച്ചുകൊണ്ട് അന്തരിച്ച നടി ശോഭയുടെ ജീവിതവുമായും മരണവുമായും ഈ സിനിമയ്ക്ക് വലിയ സാമ്യങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു എന്നത് അക്കാലത്ത് വലിയ വിവാദങ്ങൾക്കും ചർച്ചകൾക്കും വഴിവെച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ കേവലം ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവചരിത്രം എന്നതിലുപരി, സിനിമാ വ്യവസായത്തിന്റെ അകത്തളങ്ങളിലെ ജീർണ്ണതകളെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു സാമൂഹിക വിമർശനമായാണ് ഈ ചിത്രം ഇന്നും വായിക്കപ്പെടുന്നത്.
അമ്മയുടെ അതിരുകടന്ന മോഹങ്ങളുടെയും സ്വാർത്ഥതയുടെയും ഇരയായി സിനിമാ ലോകത്തേക്ക് വലിച്ചിഴയ്ക്കപ്പെടുന്ന ലേഖ എന്ന പെൺകുട്ടിയുടെ കഥയാണ് ചിത്രം പറയുന്നത്. സാധാരണക്കാരിയായ ഒരു പെൺകുട്ടിയിൽ നിന്ന് തെന്നിന്ത്യയിലെ തിരക്കുള്ള താരമായി വളരുന്ന ലേഖ, ഒടുവിൽ താൻ നേടിയെടുത്ത പ്രശസ്തിയുടെയും സമ്പത്തിന്റെയും നടുവിൽ തികച്ചും ഏകയായി മാറുന്ന കാഴ്ച ഹൃദയഭേദകമാണ്. സ്വന്തം ജീവിതത്തിന് മേൽ യാതൊരു നിയന്ത്രണവുമില്ലാത്ത, മറ്റുള്ളവരുടെ താല്പര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ചലിക്കേണ്ടി വരുന്ന ഒരു പാവയായി അവൾ മാറുന്നു. ലേഖയെ ചൂഷണം ചെയ്യുന്നവരിൽ ഏറ്റവും മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നത് അവളുടെ സ്വന്തം അമ്മ തന്നെയാണ് എന്നതാണ് ചിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ദുരന്തം. മകളെ ഒരു പണം കായ്ക്കുന്ന മരമായി മാത്രം കാണുന്ന അമ്മയും, അവളുടെ നിസ്സഹായതയെ മുതലെടുക്കുന്ന സിനിമാ ലോകത്തെ പ്രമാണിമാരും ചേർന്ന് ലേഖയുടെ ജീവിതം ശ്വാസംമുട്ടിക്കുന്ന ഒന്നാക്കി മാറ്റുന്നു.
തന്നെ മനസ്സിലാക്കുന്ന, സ്നേഹിക്കുന്ന ഒരാളെ തേടിയുള്ള ലേഖയുടെ യാത്ര അവളെ കൊണ്ടെത്തിക്കുന്നത് പ്രശസ്ത സംവിധായകനായ സുരേഷ് ബാബുവിന്റെ അടുത്തേക്കാണ്. വിവാഹിതനായ സുരേഷ് ബാബുവിൽ അവൾ തന്റെ അഭയവും സ്നേഹവും കണ്ടെത്തുന്നു. അയാളുടെ സാമീപ്യം അവൾക്ക് നൽകുന്ന ആശ്വാസം ചെറുതല്ല. എന്നാൽ, ആ ബന്ധം പോലും ലേഖയ്ക്ക് പൂർണ്ണമായ സുരക്ഷിതത്വമോ സമാധാനമോ നൽകുന്നില്ല. സമൂഹത്തിന്റെ സദാചാര ബോധവും, സുരേഷ് ബാബുവിന്റെ കുടുംബ ജീവിതത്തിലെ പ്രതിസന്ധികളും, സിനിമാ മേഖലയിലെ അസൂയയും കുശുമ്പുമെല്ലാം ആ ബന്ധത്തിന് മേൽ കരിനിഴൽ വീഴ്ത്തുന്നു. ഒടുവിൽ, എല്ലാവരാലും ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവളായി, ജീവിതത്തിന്റെ എല്ലാ അർത്ഥങ്ങളും നഷ്ടപ്പെട്ട് ആത്മഹത്യയിൽ അഭയം തേടേണ്ടി വരുന്ന ലേഖയുടെ അന്ത്യം പ്രേക്ഷകരുടെ ഉള്ളിൽ ഒരു വലിയ നോവായി അവശേഷിക്കുന്നു.
നളിനി എന്ന അഭിനേത്രിയുടെ കരിയറിലെ ഏറ്റവും മികച്ച പ്രകടനങ്ങളിലൊന്നാണ് ലേഖയുടേത്. ഒരു തുടക്കക്കാരിയുടെ പതർച്ചകളിൽ നിന്ന്, തിരക്കുള്ള നടിയുടെ അഹങ്കാരത്തിലേക്കും, ഒടുവിൽ എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ടവളുടെ തീവ്രമായ വിഷാദത്തിലേക്കുമുള്ള ലേഖയുടെ മാറ്റം നളിനി അവിസ്മരണീയമാക്കി. മലയാള സിനിമ കണ്ട എക്കാലത്തെയും മികച്ച നായകന്മാരിലൊരാളായ ഭരത് ഗോപിയാണ് സംവിധായകൻ സുരേഷ് ബാബുവായി വേഷമിട്ടത്. പക്വതയുള്ള ഒരു കലാകാരന്റെയും, അതേസമയം വ്യക്തിജീവിതത്തിലെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളിൽ പെട്ടുഴലുന്ന ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യന്റെയും ഭാവങ്ങൾ ഭരത് ഗോപി അനായാസം അവതരിപ്പിച്ചു. ലേഖയുടെ അമ്മയായ വിശാലാക്ഷിയായി വേഷമിട്ട ശുഭയുടെ പ്രകടനം പ്രേക്ഷകരിൽ വെറുപ്പും ഭയവും ഉളവാക്കുന്ന തരത്തിൽ അത്രമേൽ സ്വാഭാവികമായിരുന്നു. നെടുമുടി വേണു, തിലകൻ, മമ്മൂട്ടി, സുകുമാരി, കെ.പി.എ.സി. ലളിത തുടങ്ങി മലയാള സിനിമയിലെ പ്രഗത്ഭരായ ഒരു വലിയ താരനിര തന്നെ ചിത്രത്തിൽ അണിനിരന്നിരുന്നു. ഓരോ കഥാപാത്രത്തിനും കൃത്യമായ വ്യക്തിത്വവും പ്രാധാന്യവും നൽകാൻ കെ.ജി. ജോർജിന് സാധിച്ചു.
ചിത്രത്തിന്റെ ആഖ്യാനശൈലി അക്കാലത്തെ മലയാള സിനിമയ്ക്ക് തികച്ചും പുതുമയുള്ളതായിരുന്നു. ലേഖയുടെ മരണവാർത്തയിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി, ഒരു അന്വേഷണാത്മക പത്രപ്രവർത്തകന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിലൂടെയും വിവിധ വ്യക്തികളുടെ ഓർമ്മകളിലൂടെയും കഥ വികസിക്കുന്ന രീതി പ്രേക്ഷകരെ ആദ്യാവസാനം പിടിച്ചിരുത്തുന്ന ഒന്നാണ്. ‘റാഷമോൺ’ ശൈലിയിലുള്ള ഈ ആഖ്യാനം ലേഖയുടെ ജീവിതത്തെ പല കോണുകളിൽ നിന്ന് നോക്കിക്കാണാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഓരോരുത്തർക്കും ലേഖയെക്കുറിച്ച് പറയാനുള്ളത് വ്യത്യസ്തമായ കാര്യങ്ങളാണ്. ചിലർക്ക് അവൾ അഹങ്കാരിയും തന്നിഷ്ടക്കാരിയുമാണെങ്കിൽ, മറ്റു ചിലർക്ക് അവൾ നിഷ്കളങ്കയും പാവവുമാണ്. ഈ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളിലൂടെയാണ് ലേഖയുടെ യഥാർത്ഥ വ്യക്തിത്വം പ്രേക്ഷകർക്ക് മുന്നിൽ തെളിഞ്ഞുവരുന്നത്.
കെ.ജി. ജോർജും എസ്.എൽ. പുരം സദാനന്ദനും ചേർന്നൊരുക്കിയ തിരക്കഥയും സംഭാഷണങ്ങളും ചിത്രത്തിന്റെ നട്ടെല്ലാണ്. സിനിമാ മേഖലയിലെ കപടതകളെ തുറന്നുകാട്ടുന്ന മൂർച്ചയേറിയ സംഭാഷണങ്ങൾ ചിത്രത്തിലുടനീളം കാണാം. “സിനിമയിൽ എല്ലാവരും അഭിനയിക്കുകയാണ്, ക്യാമറയ്ക്ക് മുന്നിലും പിന്നിലും” എന്ന സത്യം ചിത്രം അടിവരയിട്ടു പറയുന്നു. ഷാജി എൻ. കരുണിന്റെ ഛായാഗ്രഹണം ചിത്രത്തിന്റെ മൂഡിന് അനുയോജ്യമായ രീതിയിൽ ഇരുട്ടും വെളിച്ചവും സമന്വയിപ്പിച്ച ഒന്നായിരുന്നു. ലേഖയുടെ ഏകാന്തതയും മാനസിക സംഘർഷങ്ങളും പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നതിൽ ക്യാമറയുടെ ചലനങ്ങളും ഫ്രെയിമുകളും വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു. എം.ബി. ശ്രീനിവാസന്റെ സംഗീതവും ഒ.എൻ.വി. കുറുപ്പിന്റെ വരികളും ചിത്രത്തിന്റെ വൈകാരികതയ്ക്ക് ആഴം കൂട്ടി. “പ്രഭാതമായ് പൂമരക്കൊമ്പിൽ…” തുടങ്ങിയ ഗാനങ്ങൾ ഇന്നും മലയാളികളുടെ മനസ്സിൽ മായാതെ നിൽക്കുന്നു.
എൺപതുകളിൽ മലയാള സിനിമയിൽ സജീവമായിരുന്ന പല പ്രമുഖരെയും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്ന കഥാപാത്രങ്ങൾ ചിത്രത്തിലുണ്ടായിരുന്നത് വലിയ വിവാദങ്ങൾക്ക് തിരികൊളുത്തിയിരുന്നു. സിനിമാ സംഘടനകളുടെ എതിർപ്പുകളും സെൻസർ ബോർഡിന്റെ ഇടപെടലുകളും അതിജീവിച്ചാണ് ചിത്രം തിയേറ്ററുകളിലെത്തിയത്. സിനിമാ ലോകത്തെ അഴുക്കുകൾ പുറംലോകം കാണുന്നതിൽ അസ്വസ്ഥരായ പലരും ചിത്രത്തെ തകർക്കാൻ ശ്രമിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ, പ്രേക്ഷകരും നിരൂപകരും ഒരുപോലെ ചിത്രത്തെ ഏറ്റെടുത്തു. വാണിജ്യപരമായും കലാപരമായും ചിത്രം വലിയ വിജയം നേടി. ഒരു സംവിധായകൻ എന്ന നിലയിൽ കെ.ജി. ജോർജിന്റെ ധൈര്യത്തെയും സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധതയെയും ഈ ചിത്രം അടയാളപ്പെടുത്തി.
നാൽപ്പത്തിമൂന്ന് വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറം ഇന്ന് മലയാള സിനിമ മറ്റൊരു വലിയ മാറ്റത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോൾ, ‘ലേഖയുടെ മരണം ഒരു ഫ്ലാഷ് ബാക്ക്’ വീണ്ടും പ്രസക്തമാവുകയാണ്. സിനിമാ മേഖലയിലെ സ്ത്രീകളുടെ സുരക്ഷയും, തൊഴിലിടങ്ങളിലെ ചൂഷണങ്ങളും, അധികാര ശ്രേണികളും ഇന്ന് വലിയ രീതിയിൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഹേമ കമ്മിറ്റി റിപ്പോർട്ടും തുടർന്നുണ്ടായ വെളിപ്പെടുത്തലുകളുമെല്ലാം സിനിമാ ലോകത്തെ ഇരുണ്ട വശങ്ങളെക്കുറിച്ച് പൊതുസമൂഹത്തെ ബോധവാന്മാരാക്കിയിട്ടുണ്ട്. നാലുപതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ് കെ.ജി. ജോർജ് തന്റെ സിനിമയിലൂടെ വിളിച്ചുപറഞ്ഞ അതേ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളാണ് ഇന്നും വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിൽ ആവർത്തിക്കപ്പെടുന്നത് എന്നത് അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്ന കാര്യമാണ്. അന്ന് ലേഖയ്ക്ക് നേരിടേണ്ടി വന്ന ഒറ്റപ്പെടലും ചൂഷണങ്ങളും ഇന്നും പല രൂപങ്ങളിൽ സിനിമാ മേഖലയിൽ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട് എന്നത് ഈ സിനിമയുടെ ദീർഘവീക്ഷണത്തെയാണ് കാണിക്കുന്നത്.
മലയാള സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ക്ലാസിക്കുകളുടെ പട്ടികയിൽ എന്നും മുൻനിരയിൽ തന്നെയാണ് ‘ലേഖയുടെ മരണം ഒരു ഫ്ലാഷ് ബാക്ക്’ എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ സ്ഥാനം. കാലം എത്ര കടന്നുപോയാലും, വെള്ളിത്തിരയുടെ മായാലോകത്തിന് പിന്നിലെ പച്ചയായ ജീവിതയാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോൾ ഈ ചിത്രം എന്നും ഒരു റഫറൻസായി നിലനിൽക്കും. ലേഖയുടെ കണ്ണീരും നിസ്സഹായതയും മലയാള സിനിമയുടെ മനസ്സാക്ഷിയെ എന്നും വേട്ടയാടിക്കൊണ്ടിരിക്കും. നാൽപ്പത്തിമൂന്ന് വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറവും ഈ ചിത്രം കാണുന്ന ഏതൊരു പ്രേക്ഷകനും ലേഖയുടെ വേദന സ്വന്തം വേദനയായി അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, അത് കെ.ജി. ജോർജ് എന്ന അതുല്യ പ്രതിഭയുടെ വിജയമാണ്.