മലയാള സിനിമയിലെ ചിരിയുടെ പര്യായമായിരുന്ന സലീം കുമാർ ഓർമ്മയാകുമ്പോൾ, ഒരു വലിയ കാലഘട്ടത്തിന്റെ ഹാസ്യാനുഭവങ്ങളാണ് മലയാളിയുടെ മനസ്സിലേക്ക് ഓടിയെത്തുന്നത്. കേവലം ആളുകളെ ചിരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു കോമേഡിയൻ എന്നതിനപ്പുറം, അഭിനയത്തിന്റെ നവരസങ്ങളും തനിക്ക് വഴങ്ങുമെന്ന് തെളിയിച്ച ഒരു പ്രതിഭയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരുകാലത്ത് സലീം കുമാറില്ലാത്ത കോമഡി രംഗങ്ങളെക്കുറിച്ച് മലയാളിക്ക് ചിന്തിക്കാൻ പോലും കഴിയുമായിരുന്നില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഡയലോഗുകളും ഭാവങ്ങളും ഇന്നും നമ്മുടെ നിത്യജീവിതത്തിലെ ട്രോളുകളായും തമാശകളായും നിലനിൽക്കുന്നു. എന്നാൽ, ഈ ഹാസ്യ സാമ്രാജ്യത്വത്തിന് തൊട്ടുപിന്നിൽ ഒരു മികച്ച സ്വഭാവനടനും അടങ്ങിയിരുന്നു എന്നതാണ് സലീം കുമാർ എന്ന നടനെ മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തനാക്കുന്നത്. അദ്ദേഹം അനശ്വരമാക്കിയ ഹാസ്യ കഥാപാത്രങ്ങളെയും, അദ്ദേഹത്തിന് ദേശീയ-സംസ്ഥാന പുരസ്കാരങ്ങൾ നേടിക്കൊടുത്ത ‘അച്ഛനുറങ്ങാത്ത വീട്’, ‘ആദമിന്റെ മകൻ അബു’ എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലെ ഗൌരവമേറിയ കഥാപാത്രങ്ങളെയും താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ഒരു നടന്റെ അതിശയിപ്പിക്കുന്ന പരകായപ്രവേശം നമുക്ക് കാണാൻ സാധിക്കും.
സലീം കുമാറിന്റെ ഹാസ്യ കഥാപാത്രങ്ങൾ എപ്പോഴും സാധാരണക്കാരായ മനുഷ്യരുടെ പ്രതിനിധികളായിരുന്നു. ‘പുലിവാൽ കല്യാണം’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ മണവാളൻ, ‘കല്യാണരാമൻ’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ പ്യാരി, ‘മായാവി’യിലെ കണ്ണൻ സ്രാങ്ക്, ‘തെങ്കാശിപ്പട്ടണ’ത്തിലെ പ്രൊഫസർ തുടങ്ങിയ കഥാപാത്രങ്ങൾ മലയാളികൾക്ക് ഒരിക്കലും മറക്കാനാവാത്തവയാണ്. ഈ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ പ്രധാന സവിശേഷത അവരിലുണ്ടായിരുന്ന നിഷ്കളങ്കതയും അതേസമയം തന്നെ അവർ കാണിച്ചുകൂട്ടുന്ന വിഡ്ഢിത്തങ്ങളുമായിരുന്നു. മണവാളൻ എന്ന കഥാപാത്രം കോമാളിത്തം നിറഞ്ഞതാണെങ്കിലും, അയാൾ അനുഭവിക്കുന്ന ദാരിദ്ര്യവും കഷ്ടപ്പാടുകളും ഒരു പരിഹാസ രൂപേണയാണ് താരം അവതരിപ്പിച്ചത്. പ്യാരി എന്ന കഥാപാത്രം പ്രണയ തകർച്ചയെപ്പോലും ഒരു ഹാസ്യ പശ്ചാത്തലത്തിൽ നിർത്തി പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് എത്തിച്ചു. സലീം കുമാറിന്റെ ശരീരഭാഷയും ശബ്ദവിന്യാസവുമായിരുന്നു ഈ കഥാപാത്രങ്ങൾക്ക് ജീവൻ നൽകിയത്. പെട്ടെന്ന് മാറുന്ന മുഖഭാവങ്ങളും, തനതായ സംഭാഷണ ശൈലിയും അദ്ദേഹത്തെ കോമഡി രംഗങ്ങളിലെ രാജാവാക്കി മാറ്റി.
എന്നാൽ, ഈ ചിരിയുടെ ലോകത്ത് നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ഒരു സലീം കുമാറിനെയാണ് ലാൽ ജോസ് സംവിധാനം ചെയ്ത ‘അച്ഛനുറങ്ങാത്ത വീട്’ എന്ന ചിത്രത്തിൽ പ്രേക്ഷകർ കണ്ടത്. ചിത്രത്തിലെ സാമുവൽ എന്ന കഥാപാത്രം സലീം കുമാർ എന്ന നടന്റെ കരിയറിലെ ഏറ്റവും വലിയ വഴിത്തിരിവായിരുന്നു. സ്വന്തം മകൾ ക്രൂരമായ പീഡനത്തിന് ഇരയാകുമ്പോൾ, ഒരു അച്ഛൻ അനുഭവിക്കുന്ന മാനസിക സംഘർഷങ്ങളും വേദനയും അദ്ദേഹം അത്യന്തം ഹൃദയസ്പർശിയായി അവതരിപ്പിച്ചു. അതുവരെ തിയേറ്ററുകളിൽ സലീം കുമാറിനെ കണ്ട് പൊട്ടിച്ചിരിച്ച പ്രേക്ഷകരുടെ കണ്ണുകൾ ഈ ചിത്രത്തിലൂടെ ഈറനണിഞ്ഞു. മണവാളനിലോ പ്യാരിയിലോ നാം കണ്ട ആ ചടുലമായ ശരീരഭാഷയോ ഉച്ചത്തിലുള്ള സംഭാഷണങ്ങളോ സാമുവലിന് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. മറിച്ച്, നിശബ്ദതയും കണ്ണുകളിലെ ശൂന്യതയുമായിരുന്നു ആ കഥാപാത്രത്തിന്റെ കരുത്ത്. നീതിക്ക് വേണ്ടി അലയുന്ന, ഒടുവിൽ വ്യവസ്ഥിതിക്ക് മുന്നിൽ തോറ്റുപോകുമ്പോഴും മകൾക്കായി കാവലിരിക്കുന്ന ആ അച്ഛൻ, സലീം കുമാറിലെ മികച്ച സ്വഭാവനടനെയാണ് മലയാള സിനിമയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചത്. ഈ കഥാപാത്രത്തിലൂടെ മികച്ച രണ്ടാമത്തെ നടനുള്ള സംസ്ഥാന പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തി.
സലീം കുമാർ എന്ന നടന്റെ അഭിനയ ജീവിതത്തിന്റെ കൊടുമുടിയായിരുന്നു സലീം അഹമ്മദ് സംവിധാനം ചെയ്ത ‘ആദമിന്റെ മകൻ അബു’ എന്ന ചിത്രം. ഒരു ഹാസ്യനടന് അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുന്ന തരത്തിലുള്ള ഒരു കഥാപാത്രത്തെ എത്രത്തോളം മനോഹരമായി ചെയ്യാൻ കഴിയുമെന്ന് അബു എന്ന വൃദ്ധനിലൂടെ അദ്ദേഹം തെളിയിച്ചു. ആയുസ്സിൽ ഒരിക്കലെങ്കിലും ഹജ്ജ് കർമ്മം ചെയ്യണമെന്ന ആഗ്രഹവുമായി ജീവിക്കുന്ന അബു എന്ന അത്തർ വിൽപ്പനക്കാരന്റെ കഥയാണ് ചിത്രം പറഞ്ഞത്. വളരെ ശാന്തനായ, ആരെയും വേദനിപ്പിക്കാത്ത, ആത്മീയത നിറഞ്ഞ ഒരു മനുഷ്യനായിരുന്നു അബു. സലീം കുമാറിന്റെ മുൻകാല ഹാസ്യ കഥാപാത്രങ്ങളായ കണ്ണൻ സ്രാങ്കോ പ്രൊഫസറോ ആയി ഈ കഥാപാത്രത്തിന് യാതൊരുവിധ സാമ്യവുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ചിരിയുടെ നേർത്തൊരു അംശം പോലും ഇല്ലാത്ത, തികച്ചും ഗൌരവമുള്ളതും അതേസമയം ശാന്തവുമായ ഒരു കഥാപാത്രമായിരുന്നു അത്. ആദമിന്റെ മകൻ അബുവിലെ അഭിനയത്തിന് അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ പുരസ്കാരവും സംസ്ഥാന പുരസ്കാരവും ലഭിച്ചു. ഒരു കോമഡി താരം ഇന്ത്യയിലെ മികച്ച നടനായി മാറിയ വിസ്മയ നിമിഷമായിരുന്നു അത്.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഹാസ്യ കഥാപാത്രങ്ങളെയും ഈ രണ്ട് ചിത്രങ്ങളിലെ വേഷങ്ങളെയും താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ഒരു വലിയ വൈരുധ്യം നമുക്ക് കാണാം. കോമഡി സിനിമകളിൽ സലീം കുമാർ വാചാലനായിരുന്നു. അനാവശ്യമായ തർക്കങ്ങളും വിഡ്ഢിത്തം നിറഞ്ഞ ന്യായീകരണങ്ങളുമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഹാസ്യത്തിന്റെ ജീവൻ. എന്നാൽ ‘അച്ഛനുറങ്ങാത്ത വീട്’, ‘ആദമിന്റെ മകൻ അബു’ എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലേക്ക് വരുമ്പോൾ അദ്ദേഹം നിശബ്ദതയെയാണ് തന്റെ പ്രധാന ആയുധമാക്കിയത്. വാക്കുകളേക്കാൾ കൂടുതൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖത്തെ ഭാവങ്ങളും കണ്ണുകളുമായിരുന്നു പ്രേക്ഷകരോട് സംസാരിച്ചത്. ഹാസ്യ കഥാപാത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പുലർത്തിയ വേഗതയല്ല, മറിച്ച് വളരെ സാവധാനത്തിലുള്ള, പക്വതയാർന്ന ചലനങ്ങളാണ് ഈ രണ്ട് ചിത്രങ്ങളിലും കാണാൻ സാധിക്കുന്നത്. ഒരു നാണയത്തിന്റെ ഇരുവശങ്ങൾ പോലെയായിരുന്നു സലീം കുമാറിന്റെ ഈ രണ്ട് ഭാവങ്ങൾ. ഒരേ സമയം പ്രേക്ഷകനെ പൊട്ടിച്ചിരിപ്പിക്കാനും അതേ സമയം തന്നെ അവരെ കരയിപ്പിക്കാനും ഒരുപോലെ കഴിഞ്ഞിരുന്ന നടന്മാർ മലയാള സിനിമയിൽ കുറവാണ്. ആ കുറവാണ് സലീം കുമാർ നികത്തിയത്.
സലീം കുമാറിന്റെ വിയോഗം മലയാള സിനിമയ്ക്ക് മാത്രമല്ല, ഓരോ മലയാളി പ്രേക്ഷകനും നികത്താനാവാത്ത ഒരു നഷ്ടമാണ്. കാരണം, നമ്മുടെ സങ്കടങ്ങളിലും സന്തോഷങ്ങളിലും ഒരുപോലെ കൂടെയുണ്ടായിരുന്ന ഒരു നടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. നമ്മൾ ഒറ്റപ്പെടുമ്പോഴും സങ്കടപ്പെടുമ്പോഴും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കോമഡി രംഗങ്ങൾ കണ്ട് നമ്മൾ ചിരിച്ചു. ജീവിതത്തിന്റെ ഗൌരവത്തെക്കുറിച്ചും മനുഷ്യത്വത്തെക്കുറിച്ചും ചിന്തിക്കാൻ അദ്ദേഹം ചെയ്ത ഗൌരവമുള്ള കഥാപാത്രങ്ങൾ നമ്മെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. മണവാളനായും പ്യാരിയായും വന്ന് നമ്മെ ചിരിപ്പിച്ച ആ വലിയ കലാകാരൻ, സാമുവലായും അബുവായും വന്ന് നമ്മുടെ ഉള്ളുലച്ചു. ഹാസ്യത്തിന്റെ കൊടുമുടിയിൽ നിൽക്കുമ്പോഴും അഭിനയത്തിന്റെ ആഴങ്ങളിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു. ആ അർത്ഥത്തിൽ സലീം കുമാർ ഒരു സമ്പൂർണ്ണ നടനായിരുന്നു. ശരീരം കൊണ്ട് അദ്ദേഹം വിടപറഞ്ഞെങ്കിലും, അദ്ദേഹം അവശേഷിപ്പിച്ചുപോയ ആ ചിരികളും കണ്ണീരും മലയാള സിനിമ ഉള്ളിടത്തോളം കാലം പ്രേക്ഷകരുടെ മനസ്സിൽ അലയടിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കും. ആ വലിയ കലാകാരന് പ്രണാമം.