വെള്ളിത്തിരയിൽ നായക സങ്കൽപ്പങ്ങൾക്ക് പുതിയ ഭാഷ്യം നൽകിയ മലയാളത്തിന്റെ നിത്യഹരിത നായകൻ പ്രേം നസീർ ഓർമ്മയായിട്ട് മുപ്പത്തിയേഴ് വർഷം. സിനിമയെന്നാൽ പ്രേം നസീറാണെന്ന് ഒരു കാലഘട്ടം തന്നെ വിശ്വസിച്ചിരുന്ന മലയാളത്തിന്റെ പ്രണയ നായകൻ. മലയാള സിനിമ ഇന്ന് ലോകത്തിന്റെ നെറുകയിൽ എത്തിനിൽക്കുമ്പോഴും അനശ്വര നായകൻ പകർന്നുതന്ന ആ ഊർജ്ജം ഇന്നും സിനിമയുടെ പിന്നണിയിൽ സജീവമാണ്. “പ്രേംനസീർ ഇനി അഭിനയിച്ചില്ലെങ്കിലെന്താ വേലായുധനുണ്ടല്ലോ, എന്നെന്നും ഓർക്കാനും അഭിമാനിക്കാനുമായി…” എം. ടി. വാസുദേവൻ നായരുടെ തിരക്കഥയിൽ പി. ഭാസ്കരൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ‘ഇരുട്ടിന്റെ ആത്മാവ്’ തിയേറ്ററിൽ കണ്ട ശേഷം മഹാകവി ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ് പറഞ്ഞ ഈ വാക്കുകൾ, ഒരു നടന്റെ അഭിനയപരിധിയെ മാത്രമല്ല, ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ ഹൃദയസ്പന്ദനത്തെയുമാണ് ഇന്നും അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത്. അദ്ദേഹം ബാക്കി വെച്ച ശൂന്യതയുടെ ആഴം ഇന്നും മലയാള സിനിമയെ മുറിവേൽപ്പിക്കുമ്പോഴും ആ വാക്കുകൾക്ക് പുതുമ കുറഞ്ഞിട്ടില്ല. കാരണം, പ്രേംനസീർ വെറുമൊരു നടനായിരുന്നില്ല അദ്ദേഹം മലയാള സിനിമയുടെ ഒരു യുഗമായിരുന്നു. മലയാളത്തിന്റെ അനശ്വര നായകന് സെല്ലുലോയ്ഡിന്റെ ഓർമപ്പൂക്കൾ.
1927 ഏപ്രിൽ 7-ന് തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ചിറയിൻകീഴിൽ അക്കോട്ട് ഷാഹുൽ ഹമീദിന്റെയും അസുമാ ബീവിയുടെയും മൂത്ത പുത്രനായി ജനിച്ച അബ്ദുൾ ഖാദർ, പിന്നീട് മലയാളികളുടെ സ്വപ്നലോകത്തെ ഏക നായകനായി മാറുകയായിരുന്നു. കടിനാങ്കുളം ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂളിൽ തുടങ്ങി, ആലപ്പുഴ എസ്.ഡി. കോളേജിലും ചങ്ങനാശ്ശേരി എസ്.ബി. കോളേജിലും പൂർത്തിയായ വിദ്യാഭ്യാസകാലം തന്നെ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയവാസനകൾ വെളിപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. നാടകവേദികളിൽ സജീവമായിരുന്ന അബ്ദുൾ ഖാദർ, പ്രൊഫ. ഷെപ്പേർഡ് സംവിധാനം ചെയ്ത ‘ദി മെർച്ചന്റ് ഓഫ് വെനീസ്’ എന്ന ഷേക്സ്പിയർ നാടകത്തിൽ ഷൈലോക്ക് എന്ന പ്രതിനായക കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, തന്റെ അഭിനയശേഷി അക്കാദമിക് തലത്തിലും തെളിയിച്ചു.
സിനിമയെന്ന പുതുമയുള്ള ദൃശ്യകലാരൂപം അദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിച്ചത് സ്വാഭാവികമായിരുന്നു. 1951-ൽ കൗമുദി ബാലകൃഷ്ണൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ‘ത്യാഗസീമ’ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം സിനിമയിൽ ആദ്യമായി വേഷമിട്ടു. ചിത്രം പ്രദർശനത്തിനെത്തിയില്ലെങ്കിലും, സിനിമയിലേക്കുള്ള വഴി തുറക്കപ്പെട്ടു. 1952-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ‘മരുമകൾ’ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം ഔദ്യോഗികമായി മലയാള സിനിമാ ലോകത്ത് പ്രവേശിക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ജീവിതം തന്നെ മാറ്റിമറിച്ച സംഭവമുണ്ടായത് മൂന്നാമത്തെ ചിത്രമായ ‘വിശപ്പിന്റെ വിളി’ യുടെ സമയത്താണ്. അന്ന്, മലയാള സിനിമയിലെ ആദ്യ സൂപ്പർസ്റ്റാർ തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ, അബ്ദുൾ ഖാദർ എന്ന യുവാവിന് പുതിയൊരു പേര് നൽകി “പ്രേംനസീർ”. ആ നിമിഷം, ഒരു വ്യക്തിയുടെ പേരുമാറ്റം മാത്രമല്ല, മലയാള സിനിമയുടെ ചരിത്രം തന്നെ പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ട നിമിഷമായിരുന്നു.
ആദ്യകാല പരാജയങ്ങളും കൊട്ടകയിലെ കൂവലുകളും അതിജീവിച്ച പ്രേംനസീർ, പിന്നീട് മലയാള സിനിമയുടെ ഏറ്റവും വിശ്വസനീയ മുഖമായി മാറി. 38 വർഷം നീണ്ട അഭിനയജീവിതത്തിൽ 781 സിനിമകളിൽ നായകനായി അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹം, ലോക സിനിമാ ചരിത്രത്തിൽ തന്നെ അപൂർവമായൊരു റെക്കോർഡിന് ഉടമയായി. ഇത് വെറും കണക്കല്ല ഒരു ജനതയുടെ വിശ്വാസവും സ്നേഹവും പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന സംഖ്യയാണ്. കാമുകനായും, ഭർത്താവായും, സഹോദരനായും, നന്മയുടെ പ്രതിരൂപമായും, പ്രേംനസീർ മലയാളികളുടെ മനസ്സിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കി.
പുരാണകഥാപാത്രങ്ങൾ മുതൽ ചരിത്ര നായകന്മാർ വരെ, സിഐഡി മുതൽ പൊലീസ് വരെ, ഗ്രാമീണനായകനിൽ നിന്ന് രാജകുമാരൻ വരെ എല്ലാ വേഷങ്ങളിലും ഒരേ ആത്മാർഥതയോടെ അദ്ദേഹം നിറഞ്ഞു നിന്നു. എന്നാൽ, അഭിനയത്തിന്റെ വേറിട്ടൊരു തലത്തിലേക്കാണ് എം. ടി. വാസുദേവൻ നായർ സൃഷ്ടിച്ച ‘ഭ്രാന്തൻ വേലായുധൻ’ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെ പ്രേംനസീർ എത്തിയത്. ‘ഇരുട്ടിന്റെ ആത്മാവ്’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ വേലായുധൻ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയജീവിതത്തിലെ ഒരു മൈൽസ്റ്റോണായി. സൗന്ദര്യവും സ്റ്റാർഡവും മറികടന്ന്, കഥാപാത്രത്തിന്റെ ആത്മാവിലേക്ക് ലയിച്ച നടനെയാണ് അവിടെ കാണുന്നത്.
ജനപ്രിയതയും കലാമൂല്യവും തമ്മിൽ തുലനം പാലിക്കേണ്ടത് തന്റെ കടമയാണെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു. ശരാശരി പ്രേക്ഷകരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്ന സിനിമകളിൽ അഭിനയിക്കുമ്പോഴും, അഭിനയപ്രധാന്യമുള്ള വേഷങ്ങൾ തേടാനും അദ്ദേഹം മറന്നില്ല. മലയാള സിനിമയെ ജനകീയ കലാരൂപമാക്കുന്നതിലും, ലാഭകരമായ വ്യവസായമാക്കുന്നതിലും പ്രേംനസീറിന്റെ പങ്ക് നിർണായകമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകൾ സൃഷ്ടിച്ച അടിത്തറയിലാണ് പിന്നീട് മോഹൻലാൽ, മമ്മൂട്ടി പോലുള്ള അതികായന്മാർ വളർന്നത്.
പ്രേംനസീർ ഷീല കൂട്ടുകെട്ട് മലയാള സിനിമയിലെ ഏറ്റവും ഐകോണിക് കൂട്ടുകെട്ടാണ്. 130 സിനിമകളിൽ ഒരുമിച്ച് അഭിനയിച്ച ഈ ജോഡി, ‘ഗിന്നസ് ബുക്ക് ഓഫ് വേൾഡ് റെക്കോർഡ്സിൽ’ ഇടം നേടി. ഷീല അമ്മയായും സഹോദരിയായും കാമുകിയായും ഭാര്യയായും മരുമകളായും ഒരേ നായകനോടൊപ്പം അഭിനയിച്ചത്, മലയാള സിനിമയിലെ അപൂർവ അനുഭവമാണ്. 100-ലധികം നായികമാരോടൊപ്പം അഭിനയിച്ച റെക്കോർഡും അദ്ദേഹത്തിനാണ്.
മലയാളത്തിലെ ആദ്യ സിനിമാസ്കോപ്പ് ചിത്രം ‘തച്ചോളി അമ്പു’, ആദ്യ 70 എംഎം ചിത്രം പടയോട്ടം ഇവയിലൊക്കെയും നായകൻ പ്രേംനസീറായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അധരചലനങ്ങൾക്ക് ശബ്ദം നൽകിയതാകട്ടെ, അധികവും കെ. ജെ. യേശുദാസ്. പ്രേംനസീർ യേശുദാസ് കൂട്ടുകെട്ട് മലയാള ചലച്ചിത്രഗാനങ്ങളുടെ വസന്തകാലമായിരുന്നു. ഗാനരംഗങ്ങളിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തന്മയീഭാവം, പാട്ട് കഥാപാത്രം തന്നെയാണ് പാടുന്നതെന്നു തോന്നിപ്പിക്കുമായിരുന്നു.
‘ഇരുട്ടിന്റെ ആത്മാവ്, അടിമകൾ, കള്ളിച്ചെല്ലമ്മ, അസുരവിത്ത്, അനുഭവങ്ങൾ പാളിച്ചകൾ, പടയോട്ടം, കരി പുരണ്ട ജീവിതങ്ങൾ, വിടപറയും മുൻപേ, കാര്യം നിസ്സാരം, തേനും വയമ്പും, ധ്വനി’ ഈ ചിത്രങ്ങൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈവിധ്യമാർന്ന അഭിനയജീവിതത്തിലെ ചില മാത്രം മുഹൂർത്തങ്ങളാണ്.
1983-ൽ രാഷ്ട്രപതിയുടെ പദ്മഭൂഷൺ പുരസ്കാരം അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തി. 1985-ൽ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് ജൂറി അംഗമായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി 1992-ൽ പ്രേംനസീർ പുരസ്കാരം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. 2013-ൽ ഇന്ത്യൻ സിനിമയുടെ നൂറാം വാർഷികത്തോടനുബന്ധിച്ച് പുറത്തിറക്കിയ സ്റ്റാമ്പുകളിൽ, മലയാളത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് ഇടം നേടിയ ഏക മുഖവും പ്രേംനസീറിന്റേതായിരുന്നു.
ഒരു സിനിമ സംവിധാനം ചെയ്യണമെന്ന ആഗ്രഹം ബാക്കിയാക്കിയാണ് അദ്ദേഹം വിടപറഞ്ഞത്. മമ്മൂട്ടിയെ നായകനാക്കി ഒരു ചിത്രം ഒരുക്കാനുള്ള ചർച്ചകൾ നടന്നിരുന്നുവെന്ന് തിരക്കഥാകൃത്ത് ഡെന്നിസ് ജോസഫ് ഓർമ്മിക്കുന്നു. സിനിമയെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ കാഴ്ചപ്പാടുള്ള ഒരു സംവിധായകനെ മലയാള സിനിമയ്ക്ക് നഷ്ടമായതിന്റെ വേദന, ഇന്നും ഓർമ്മകളിലുണ്ട്.
ഹബീബാ ബീവിയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതസഖി. നടൻ ഷാനവാസ് ഉൾപ്പെടെ നാല് മക്കൾ ലൈല, റസിയ, റീത്ത പ്രേംനസീറിന്റെ കുടുംബജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. സഹോദരൻ പ്രേം നവാസും അഭിനേതാവായിരുന്നു. സ്വഭാവഗുണങ്ങളും ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളും കൊണ്ട് ഒരു നല്ല മനുഷ്യനായും അദ്ദേഹം സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
1989 ജനുവരി 16-ന്, 61-ാം വയസ്സിൽ മദ്രാസിൽ വെച്ച് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. എന്നാൽ, പ്രേംനസീർ എന്ന പേര് മരണത്തോടെ അവസാനിച്ചില്ല. മലയാളികളുടെ മനസ്സിൽ, വെള്ളിത്തിരയിൽ, ഗാനങ്ങളിൽ, ഓർമ്മകളിൽ അദ്ദേഹം ഇന്നും ജീവിക്കുന്നു. സിനിമ കണ്ടുപിടിച്ചത് ലൂമിയർ സഹോദരന്മാരായിരിക്കാം പക്ഷേ, മലയാളികളുടെ സ്വപ്നങ്ങൾക്ക് മുഖം നൽകിയതും, ഒരു ജനതയുടെ കാമുകസങ്കൽപ്പത്തിന് രൂപം നൽകിയതും, ചിറയിൻകീഴുകാരനായ അബ്ദുൾ ഖാദർ എന്ന പ്രേംനസീറായിരുന്നു.
ഇന്ന്, നിത്യഹരിത നായകന്റെ ഓർമ്മദിനത്തിൽ, നമ്മൾ ഓർക്കുന്നത് ഒരു നടനെ മാത്രമല്ല. ഒരു കാലഘട്ടത്തെ, ഒരു സംസ്കാരത്തെ, ഒരു സ്വപ്നലോകത്തെ തന്നെയാണ്. പ്രേംനസീർ എന്നും ഒരേയൊരു പ്രേംനസീർ തന്നെയായിരിക്കും മലയാളത്തിന്റെ എക്കാലത്തെയും നിത്യഹരിത നായകൻ. പാടി അഭിനയിക്കുന്നതിലും സംഭാഷണങ്ങൾ തനിമയോടെ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിലും അദ്ദേഹം പുലർത്തിയ വൈഭവം ഇന്നും അനുകരിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒന്നായി തുടരുന്നു. മണ്മറഞ്ഞു പോയെങ്കിലും കാലം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓർമ്മകൾക്ക് കൂടുതൽ തിളക്കം നൽകുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഓരോ മലയാളിയുടെയും ഉള്ളിൽ ഇന്നും ആ പഴയ പാട്ടുകൾക്കൊപ്പം പ്രണയാതുരമായ കണ്ണുകളുമായി, വശ്യമായ പുഞ്ചിരിയോടെ പ്രേം നസീർ ജീവിക്കുന്നു. ആ മഹാനായ കലാകാരന്റെ ഓർമ്മകൾക്ക് മുന്നിൽ പ്രണാമം അർപ്പിക്കുമ്പോൾ അത് മലയാള സിനിമയുടെ തന്നെ ഒരു സുവർണ്ണ കാലഘട്ടത്തിനുള്ള ആദരവായി മാറുന്നു.