അഭിനയിക്കുകയാണെന്ന് തോന്നിപ്പിച്ചാല് അഭിനയം പരാജയപ്പെട്ടു എന്ന് നിരന്തരം ഓര്മ്മപ്പെടുത്തിയ നടനായിരുന്നു തിലകന്. തിരശീലയിൽ ആ മനുഷ്യൻ കരഞ്ഞപ്പോൾ പ്രേക്ഷകരും കരഞ്ഞു. ചിരിച്ചപ്പോൾ പ്രേക്ഷകർ കയയടിച്ചു. വില്ലനിസത്തിന്റെ കൊടൂര ഭാവങ്ങളിൽ അയാളെ വെറുത്തുകൊണ്ട് അയാളിലെ കലാകാരനെ വളർത്തി. അയാളുടെ നിസ്സഹായത്തിൽ പച്ചയായ ജീവിതത്തിന്റെ ഗന്ധം പരന്നു. മൂന്നു പതിറ്റാണ്ടിന്റെ അഭിനയ ജീവിതത്തിൽ ആ മനുഷ്യൻ അനശ്വരമാക്കിയ കഥാപാത്രങ്ങൾ പകരക്കാരെ ചിന്തിക്കാൻ കഴിയാത്ത വിധം അവിസ്മരണീയമാണ്. വിയോഗത്തിന്റെ 14 വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറവും ആ മനുഷ്യന്റെ ശൂന്യത നികത്താൻ പാകത്തിനൊരു പ്രതിഭയെ നമുക്ക് കിട്ടിയിട്ടില്ലെന്നതും വാസ്തവം. മലയാളത്തിന്റെ നടന തിലകത്തിന് സെല്ലുലോയ്ഡിന്റെ ഓർമ്മപ്പൂക്കൾ.
1935-ൽ പത്തനംതിട്ടയിൽ ജനിച്ച തിലകൻ, ആറാം വയസ്സിൽ തന്നെ തന്റെ അഭിനയപ്രതിഭ തെളിയിച്ചിരുന്ന ഒരു അപൂർവ്വ ബാലനായിരുന്നു. ആശാൻ പള്ളിക്കൂടം മണിക്കൽ, സെന്റ് ലൂയിസ് കാത്തോലിക് സ്കൂൾ നാലാംവയൽ, കോട്ടയം എം.ഡി. സെമിനാരി, കൊല്ലം എസ്.എൻ. കോളേജ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയെങ്കിലും, അഭിനയത്തോടുള്ള അടങ്ങാത്ത അഭിനിവേശം അദ്ദേഹത്തെ സാധാരണ വിദ്യാർത്ഥി ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് നാടകവേദിയുടെ വിശാല ലോകത്തേക്ക് നയിക്കുകയാണുണ്ടായത്. കോളേജ് ജീവിതത്തിനിടെ തന്നെ മുണ്ടക്കയം നാടകസമിതിക്ക് തുടക്കം കുറിച്ച അദ്ദേഹം, വേദിനാടകത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യവും ഗൗരവവും ആഴത്തിൽ അനുഭവിച്ചറിഞ്ഞു. 1966 വരെ കേരളത്തിലെ പ്രമുഖ നാടകപ്രസ്ഥാനമായ കെ.പി.എ.സി-യുടെ സജീവ സാന്നിധ്യമായിരുന്ന അദ്ദേഹം, തുടർന്ന് കൊല്ലം കാളിദാസ കേന്ദ്രം, ചങ്ങനാശേരി ഗീത, പി.ജെ. ആന്റണിയുടെ നാടകസംഘം എന്നിവയുമായി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ട് തന്റെ അഭിനയത്തിന്റെ കരുത്ത് ജനങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ തെളിയിച്ചു. റേഡിയോ നാടകങ്ങളിലൂടെ ശബ്ദത്തിന്റെ മാന്ത്രികശക്തിയും പ്രകടമാക്കിയ തിലകൻ, മനുഷ്യരുടെ ദുഃഖങ്ങളും സന്തോഷങ്ങളും ജീവിതത്തിന്റെ കടുത്ത പോരാട്ടങ്ങളും കലയുടെ കരുത്തിലൂടെ അവതരിപ്പിച്ച അപൂർവ്വ കലാകാരനായിരുന്നു.
1973-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ‘പെരിയാർ’ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം സിനിമയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നത്, എങ്കിലും പ്രദർശനത്തിന്റെ കണക്കിൽ നോക്കുമ്പോൾ 1972-ൽ റിലീസായ ‘ഗന്ധർവക്ഷേത്രം’ ആണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യം പ്രദർശിതമായ സിനിമ. ആ ചിത്രത്തിലെ വളരെ ചെറിയൊരു കഥാപാത്രം തിലകന്റെ ഭാവി ചലച്ചിത്ര ജീവിതത്തിന് സുപ്രധാനമായ വഴിയൊരുക്കുകയാണുണ്ടായത്. പിന്നീട് 1979-ൽ കെ.ജി. ജോർജ് സംവിധാനം ചെയ്ത ‘ഉൾക്കടൽ’ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ സിനിമയിൽ തന്റെ യഥാർത്ഥ കഴിവ് തെളിയിച്ച അദ്ദേഹം, തുടർന്നുള്ള കാലഘട്ടങ്ങളിൽ മലയാള സിനിമ കണ്ട ഏറ്റവും വലിയ അഭിനയക്ഷമതയും ആഴവുമുള്ള നടനായി മാറി. കഥാപാത്രം എന്താണോ അത് മുഴുവനായും തന്റെ ശരീരത്തിലും മനസ്സിലും ഏറ്റെടുത്ത് അതിന് ജീവൻ പകർന്നു കൊടുക്കുന്നതായിരുന്നു തിലകന്റെ ശൈലി. 1981-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ‘കോലങ്ങൾ’ എന്ന സിനിമയിലെ കള്ള് വർക്കി എന്ന കഥാപാത്രം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കരുത്തുറ്റ വേഷങ്ങളിലേക്കുള്ള വലിയ വഴിത്തിരിവായി മാറി. തുടർന്ന് യവനിക, ഗമനം, കാട്ടുകുതിര, ജാതകം, ഋതുഭേദം, പെരുന്തച്ചൻ, തനിയാവർത്തനം, സന്താനഗോപാലം, മൂന്നാം പക്കം, സ്ഫടികം, കിലുക്കം തുടങ്ങി അനവധി സിനിമകളിൽ തിലകന്റെ കഥാപാത്രങ്ങൾ മലയാളികളുടെ മനസ്സിൽ ഒരിക്കലും മായാത്ത മുദ്രകളാണ് പതിപ്പിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതിഭയെയും കഴിവിനെയും വെറും പുരസ്കാരങ്ങളുടെ കണക്കുകളിൽ മാത്രം ഒതുക്കിനിർത്താനാകില്ലെങ്കിലും, അർഹമായ ഒട്ടനവധി അംഗീകാരങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തിയിട്ടുണ്ട്. മികച്ച സഹനടനുള്ള കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരം യവനിക, യാത്ര, പഞ്ചാഗ്നി, തനിയാവർത്തനം, മുക്തി, ധ്വനി എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലൂടെയും, മികച്ച നടനുള്ള പുരസ്കാരം പെരുന്തച്ചൻ, ഗമനം, സന്താനഗോപാലം തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലൂടെയും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. കൂടാതെ ഇരകൾ, പെരുന്തച്ചൻ എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ ദേശീയ പുരസ്കാര ചർച്ചകളിൽ സജീവമായി ഇടംപിടിക്കുകയും, 2007-ൽ ‘ഏകാന്തം’ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ പ്രത്യേക ജൂറി പരാമർശവും 2009-ൽ പത്മശ്രീ പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തുകയും ചെയ്തു.
ജീവിതത്തിലുടനീളം തന്റേതായ നിലപാടുകൾ തുറന്നുപറയാൻ മടിക്കാത്ത വ്യക്തിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. 2010-ൽ മലയാള സിനിമയിലെ സംഘടനാപരമായ പ്രശ്നങ്ങളെയും അധികാര പ്രവണതകളെയും അദ്ദേഹം ശക്തമായി ചോദ്യം ചെയ്തപ്പോൾ ‘അമ്മ’ സംഘടനയിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹത്തെ പുറത്താക്കുന്ന സാഹചര്യം വരെയുണ്ടായി. എന്നാൽ ചലച്ചിത്രരംഗത്തെ ആ അടിച്ചമർത്തലുകൾക്കും അധികാരാധിഷ്ഠിത സമീപനങ്ങൾക്കുമെതിരെ കലാകാരന്റെ കരുത്തോടെ അദ്ദേഹം ഉയർത്തിയ ശബ്ദം പൊതുജനങ്ങൾക്കിടയിൽ അദ്ദേഹത്തിന് വലിയ പിന്തുണയാണ് നേടിക്കൊടുത്തത്. ഔദ്യോഗികമായി അദ്ദേഹത്തെ പലപ്പോഴും മാറ്റിനിർത്താൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും, ആ പ്രതിഭയെ പൂർണ്ണമായി അടച്ചുപൂട്ടാൻ ആർക്കും കഴിഞ്ഞില്ല. വീണ്ടും ശക്തമായ അവസരങ്ങൾ തേടിയെത്തിയപ്പോൾ ഇന്ത്യൻ റുപ്പി, ഉസ്താദ് ഹോട്ടൽ തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലൂടെ തന്റെ അഭിനയശേഷിയുടെ മൂർച്ച ഒരിക്കൽ കൂടി അദ്ദേഹം തെളിയിച്ചുകാട്ടി. ആദ്യ ഭാര്യ ശാന്തയും മക്കളായ ഷമ്മി തിലകൻ, ഷോബി തിലകൻ, ഷാജി തിലകൻ എന്നിവരും, രണ്ടാമത്തെ ഭാര്യ സരോജവും മക്കളായ ഷിബു തിലകൻ, സോണിയ തിലകൻ, സോഫിയ അജിത്തും അടങ്ങുന്ന വലിയൊരു കുടുംബത്തിന്റെ സ്നേഹത്തണലിൽ ജീവിച്ച അദ്ദേഹം, ഒരു നല്ല കുടുംബസ്ഥനായും സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധതയുള്ള കലാകാരനായും തന്റെ ജീവിതം മുന്നോട്ടു കൊണ്ടുപോയി. വാർദ്ധക്യസഹജമായ അസുഖങ്ങളെ തുടർന്ന് തിരുവനന്തപുരം മെഡിക്കൽ സെന്ററിൽ വെച്ച് 2012 സെപ്റ്റംബർ 24-ന് അദ്ദേഹം വിടപറയുമ്പോൾ 77 വയസ്സായിരുന്നു പ്രായം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോഗം മലയാള സിനിമയിൽ ഒരു സുവർണ്ണ യുഗത്തിന്റെ തന്നെ അവസാനമായിരുന്നു കുറിച്ചത്. വെറുമൊരു നടനെന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹത്തെ ഒരിക്കലും ചുരുക്കിക്കെട്ടാനാകില്ല. വില്ലൻ വേഷങ്ങൾ ചെയ്യുമ്പോഴും പ്രേക്ഷകരെക്കൊണ്ട് ആ കഥാപാത്രങ്ങളെ വെറുപ്പിച്ചു നിർത്തിക്കൊണ്ട് തന്നെ ആ കലയെ അത്രമേൽ സ്നേഹിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു. സാധാരണ മനുഷ്യരുടെ സങ്കടങ്ങളും വേദനകളും വെള്ളിത്തിരയിൽ പകർന്നാടിയപ്പോൾ അത് നമ്മുടെ സ്വന്തം ജീവിതത്തിന്റെ പ്രതിബിംബമായി മാറി. ഒരു പിതാവിന്റെ കരുത്തുറ്റ ഭാവങ്ങളും, ഗ്രാമീണ മനുഷ്യരുടെ കരളുറപ്പും, കലാകാരന്റെ ആത്മസങ്കർഷങ്ങളും അദ്ദേഹം ഒരേപോലെ അനായാസമായി അവതരിപ്പിച്ചു. മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട ആ അഭിനയ ജീവിതത്തിൽ അദ്ദേഹം അനശ്വരമാക്കിയ ഓരോ കഥാപാത്രവും മലയാള സിനിമാ ചരിത്രത്തിലെ സുവർണ്ണ അധ്യായങ്ങളാണ്. ഇന്ന് തിലകന്റെ ഓർമ്മ ദിനത്തിൽ നമ്മൾ സ്മരിക്കുന്നത് കേവലം ഒരു അനുഗ്രഹീത നടനെയല്ല, മറിച്ച് മലയാള സിനിമയെ അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തിലേക്ക് ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച ഒരു സാംസ്കാരിക പ്രതിഭാസത്തെയാണ്.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശബ്ദവും ശരീരഭാഷയും സ്വാഭാവികമായ സംഭാഷണ ശൈലിയും മനുഷ്യരുടെ ജീവിതാനുഭവങ്ങളെ അതീവ യാഥാർത്ഥ്യബോധത്തോടെ സിനിമയിൽ കൊണ്ടുവന്ന കാലാതിവർത്തിയായ ഒരു പ്രതിഭാസത്തിന്റെ നേർക്കാഴ്ചയാണ്. തിലകന്റെ ഓർമ്മദിനം വെറുമൊരു അനുസ്മരണ ചടങ്ങ് മാത്രമല്ല, അഭിനയത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മഹത്വവും കലയുടെ അതിരുകളില്ലാത്ത ശക്തിയും പുതിയ തലമുറയെ ഓർമ്മിപ്പിക്കാനുള്ള സുവർണ്ണാവസരം കൂടിയാണ്. മലയാള സിനിമയ്ക്ക് മാത്രമല്ല, ഭാരതീയ സിനിമയ്ക്കുതന്നെ അഭിമാനമായി നിലകൊണ്ട ആ മഹാപ്രതിഭ, ജീവന്റെ അവസാന നിമിഷം വരെ അഭിനയത്തെ പ്രാണനായി കണ്ട് ജീവിച്ചു തീർത്തു. കാലം എത്ര കഴിഞ്ഞാലും മലയാളിയുടെ മനസ്സിൽ ആ പെരുന്തച്ചന്റെ സ്ഥാനം വേറെയാർക്കും നൽകാനാവില്ല. തിലകന്റെ ഓർമ്മകൾക്ക് മുന്നിൽ പ്രണാമങ്ങൾ അർപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, ആ അമരനായ കലാകാരൻ ബാക്കിവെച്ചുപോയ വിസ്മയങ്ങളുടെ വെളിച്ചത്തിൽ മലയാള സിനിമ ഇനിയും ഒരുപാട് മുന്നോട്ട് സഞ്ചരിക്കേണ്ടതുണ്ട്.