മലയാള സിനിമയുടെ ചിരിയുടെ തമ്പുരാൻ കൊച്ചിൻ ഹനീഫ നമ്മെ വിട്ടുപിരിഞ്ഞിട്ട് വർഷങ്ങളായെങ്കിലും, ഇന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖം ഒരു പുഞ്ചിരിയോടെയല്ലാതെ നമുക്ക് ഓർത്തെടുക്കാനാവില്ല. ഇന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനമാണ്. വില്ലനായും ഹാസ്യനടനായും സ്വഭാവനടനായും സംവിധായകനായും തിരക്കഥാകൃത്തായുമൊക്കെ മലയാളക്കരയെ വിസ്മയിപ്പിച്ച ആ വലിയ കലാകാരനെക്കുറിച്ച് ഓർക്കുമ്പോൾ അത് വെറുമൊരു നടന്റെ ഓർമ്മയല്ല, മറിച്ച് ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ തന്നെ മധുരമുള്ള അടയാളപ്പെടുത്തലായി മാറുന്നു. മിമിക്രി വേദികളിൽ നിന്ന് വിള്ളിത്തിരയുടെ മിന്നും താരമായി മാറിയ പ്രിയപ്പെട്ട കലാകാരന് സെല്ലുലോയ്ഡിന്റെ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ജന്മദിനാശംസകൾ.
കൊച്ചിയിലെ സാധാരണ കുടുംബത്തിൽ സലീം അഹമ്മദ് എന്ന പേരിൽ ജനിച്ച അദ്ദേഹം പിന്നീട് കൊച്ചിൻ ഹനീഫയായി മാറി മലയാള സിനിമയുടെ അവിഭാജ്യ ഘടകമായി തീരുകയായിരുന്നു. മിമിക്രി വേദികളിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം തന്റെ കലാജീവിതം ആരംഭിച്ചത്. കലാഭവന്റെ ആദ്യകാല പ്രവർത്തകരിൽ ഒരാളായിരുന്ന അദ്ദേഹം സ്റ്റേജ് ഷോകളിലൂടെ ജനമനസ്സുകളിൽ ഇടംപിടിച്ചു. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഗൗരവമേറിയ വില്ലൻ വേഷങ്ങളിലൂടെയാണ് ഹനീഫ സിനിമയിൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ തടിയിലുള്ള ശരീരപ്രകൃതിയും ശബ്ദവും ഗൗരവമേറിയ മുഖഭാവവും വില്ലൻ വേഷങ്ങൾക്ക് ഏറെ അനുയോജ്യമായിരുന്നു. എന്നാൽ ആ വില്ലൻ വേഷങ്ങൾക്കപ്പുറം വലിയൊരു ഹാസ്യസാമ്രാജ്യം അദ്ദേഹത്തിനുള്ളിൽ ഒളിഞ്ഞു കിടപ്പുണ്ടായിരുന്നു എന്ന് പിൽക്കാലത്ത് ലോകം തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
ഹാസ്യരംഗത്തേക്ക് അദ്ദേഹം ചുവടുമാറ്റിയപ്പോൾ മലയാള സിനിമയ്ക്ക് ലഭിച്ചത് പകരം വെക്കാനില്ലാത്ത ഒരു പ്രതിഭയെയാണ്. ഹനീഫയുടെ കോമഡി വെറുമൊരു തമാശയായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് സന്ദർഭത്തിനനുസരിച്ചുള്ള സ്വാഭാവികമായ പ്രകടനങ്ങളായിരുന്നു. ‘മന്നാർ മത്തായി സ്പീക്കിംഗ്’ എന്ന സിനിമയിലെ എൽദോ, ‘മേലേപ്പറമ്പിൽ ആൺകുട്ടികൾ’ എന്ന സിനിമയിലെ വേഷം, ‘പുലിവാൽ കല്യാണം’ സിനിമയിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ മലയാളികൾക്ക് ഒരിക്കലും മറക്കാനാവില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാഷണ ശൈലിയും ശാരീരിക ഭാഷയും ആ കഥാപാത്രങ്ങളെ ജീവസ്സുറ്റതാക്കി. ഭയം, സങ്കടം, സന്തോഷം എന്നിവയൊക്കെ ഒരേസമയം ചിരിയിലൂടെ പ്രകടിപ്പിക്കാനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴിവ് അതിശയകരമായിരുന്നു. പാവത്താനായ വില്ലനും, ഗൗരവക്കാരനായ കോമഡി താരവും ഒരേപോലെ അദ്ദേഹത്തിൽ സുരക്ഷിതമായിരുന്നു.
ഹനീഫ എന്ന നടന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത അദ്ദേഹത്തിന്റെ ‘ടൈമിംഗ്’ ആയിരുന്നു. സഹനടന്മാരുമായി ചേർന്ന് അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിക്കുന്ന കെമിസ്ട്രി അപാരമായിരുന്നു. ദിലീപ്, ജഗതി ശ്രീകുമാർ, ഇന്നസെന്റ് തുടങ്ങിയവരുമായി ചേർന്ന് അദ്ദേഹം ചെയ്ത വേഷങ്ങൾ മലയാള സിനിമയിലെ സുവർണ്ണ നിമിഷങ്ങളായി ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു. എന്നാൽ കേവലം ചിരിപ്പിക്കുക മാത്രമല്ല, സിനിമയുടെ അണിയറയിൽ ക്രിയാത്മകമായി ഇടപെടുകയും ചെയ്തിരുന്ന ഒരു പ്രതിഭയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. സംവിധായകൻ എന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹം തന്റെ കഴിവ് തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ‘വാത്സല്യം’ എന്ന ചിത്രം മാത്രം മതി അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംവിധാന മികവ് തിരിച്ചറിയാൻ. മമ്മൂട്ടിയെ നായകനാക്കി അദ്ദേഹം ഒരുക്കിയ ആ കുടുംബചിത്രം മലയാളത്തിലെ എക്കാലത്തെയും മികച്ച വൈകാരിക ചിത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. ഒരു നടൻ എന്ന നിലയിൽ വില്ലൻ വേഷങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ട ഒരാൾക്ക് ഇത്രയും മനോഹരമായ ഒരു കുടുംബചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്യാൻ കഴിയുമെന്നത് പലരെയും അത്ഭുതപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. കൂടാതെ തമിഴിലും അദ്ദേഹം തന്റെ വ്യക്തിമുദ്ര പതിപ്പിച്ചു. തമിഴ് സിനിമകളിൽ അദ്ദേഹം ചെയ്ത ഹാസ്യവേഷങ്ങളും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. രജനികാന്ത്, കമൽഹാസൻ തുടങ്ങിയ മഹാനടന്മാർക്കൊപ്പം സ്ക്രീൻ പങ്കിടുമ്പോഴും ഹനീഫ തന്റെ തനിമ നിലനിർത്തിയിരുന്നു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം പരിശോധിച്ചാൽ മലയാള സിനിമയിലെ ഒരു വലിയ മാറ്റത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു അദ്ദേഹം എന്ന് കാണാം. വെറും ഒരു ഹാസ്യനടൻ എന്നതിലുപരിയായി ഓരോ സിനിമയിലും അദ്ദേഹം തന്റെ സാന്നിധ്യം അറിയിച്ചിരുന്നു. വളരെ കുറച്ച് സീനുകളിൽ മാത്രം വന്നുപോകുന്ന വേഷമാണെങ്കിൽ പോലും ആ രംഗങ്ങൾ പ്രേക്ഷകരുടെ മനസ്സിൽ തങ്ങിനിൽക്കുന്നതാക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു. മനുഷ്യത്വമുള്ള ഒരു വ്യക്തിത്വമായിരുന്നു ഹനീഫയുടേതെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹപ്രവർത്തകർ എപ്പോഴും സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ലൊക്കേഷനുകളിൽ എല്ലാവർക്കും പ്രിയങ്കരനായ, തമാശകൾ പറഞ്ഞ് സജീവമായി നിൽക്കുന്ന ഒരാൾ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോഗം മലയാള സിനിമയ്ക്ക് നികത്താനാവാത്ത ഒരു നഷ്ടമാണ്. അദ്ദേഹം ബാക്കിവെച്ചുപോയ കഥാപാത്രങ്ങൾ ഇന്നും ടെലിവിഷൻ സ്ക്രീനുകളിൽ വരുമ്പോൾ നമ്മൾ അറിയാതെ ചിരിച്ചുപോകുന്നു. ആ ചിരിയിൽ ഒരു വലിയ കലാകാരന്റെ ജീവിതവും പ്രയത്നവും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.
ഹനീഫയുടെ കഥാപാത്രങ്ങളെ വിശകലനം ചെയ്താൽ അതിൽ സാധാരണക്കാരന്റെ ജീവിതത്തിലെ അശമനീയമായ ചില ഭാവങ്ങൾ കാണാം. തോറ്റുപോകുമ്പോഴും വീണ്ടും എഴുന്നേൽക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന, മണ്ടത്തരങ്ങൾ വിളിച്ചുപറയുമ്പോഴും നന്മയുള്ള മനസ്സുള്ള കഥാപാത്രങ്ങൾ. മലയാളികൾ ഹനീഫയെ സ്നേഹിക്കുന്നത് അദ്ദേഹം നമ്മളെ ചിരിപ്പിച്ചത് കൊണ്ട് മാത്രമല്ല, മറിച്ച് നമ്മുടെ വീട്ടിലെ ഒരാളെപ്പോലെ അദ്ദേഹം സിനിമയിൽ പെരുമാറിയതുകൊണ്ടാണ്. തന്റെ ശബ്ദത്തെയും ശരീരത്തെയും ഇത്രത്തോളം ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗിച്ച മറ്റൊരു നടൻ മലയാളത്തിൽ കുറവാണ്. സീരിയസ് ആയ ഡയലോഗുകൾ പറയുമ്പോൾ പോലും അതിൽ ഒളിപ്പിച്ചുവെക്കുന്ന നർമ്മം ഹനീഫയുടെ മാത്രം പ്രത്യേകതയായിരുന്നു.
ഇന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ നമ്മൾ ഓർക്കേണ്ടത്, ഒരു കലാകാരൻ മരിക്കുന്നത് അയാൾ കലാരംഗത്ത് നിന്ന് മാറുമ്പോഴല്ല, മറിച്ച് ആളുകൾ അയാളെ മറക്കുമ്പോഴാണ് എന്നാണ്. അങ്ങനെയെങ്കിൽ കൊച്ചിൻ ഹനീഫയ്ക്ക് മരണമില്ല. അദ്ദേഹം ഓരോ ട്രോളുകളിലൂടെയും, ഓരോ മിമിക്രി കലാകാരന്മാരിലൂടെയും, സിനിമയിലെ റീ-റണ്ണുകളിലൂടെയും ഇന്നും ജീവിക്കുന്നു. മലയാള സിനിമയുടെ ചരിത്രത്തിൽ കൊച്ചിൻ ഹനീഫ എന്ന പേര് സ്വർണ്ണലിപികളാൽ എഴുതപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വില്ലനായി തുടങ്ങി, കോമഡിയിലൂടെ വളർന്ന്, സംവിധാനത്തിലൂടെ തിളങ്ങി നിന്ന ആ അതുല്യ പ്രതിഭയ്ക്ക് പ്രണാമം അർപ്പിക്കാം. ചിരിയുടെയും വികാരങ്ങളുടെയും ആ വലിയ കടൽ ഇന്നും തിരയടിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. ഒരു മനുഷ്യനെ എളുപ്പത്തിൽ കരയിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞേക്കും, എന്നാൽ ചിരിപ്പിക്കുക എന്നത് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും കഠിനമായ കാര്യമാണ്. ആ കാര്യത്തിൽ ഹനീഫ നൂറുശതമാനവും വിജയിച്ചിരുന്നു. ഒരു തലമുറയെ മുഴുവൻ പൊട്ടിച്ചിരിപ്പിക്കുകയും മനോഹരമായ സിനിമകളിലൂടെ ചിന്തിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത കൊച്ചിൻ ഹനീഫയുടെ ഓർമ്മകൾക്ക് മുന്നിൽ ഒരിക്കൽ കൂടി ഒരായിരം ജന്മദിനാശംസകൾ.
മലയാളികൾക്ക് ഒരിക്കലും മറക്കാൻ കഴിയാത്ത, പകരം വെക്കാൻ മറ്റൊരാളില്ലാത്ത മലയാളത്തിന്റെ സ്വന്തം ഹനീഫിക്ക എന്നും ഓർമ്മിക്കപ്പെടും. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആ വലിയ ചിരി നമ്മുടെ മനസ്സുകളിൽ എപ്പോഴും മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കും. ആ ചിരി നിലയ്ക്കുന്നില്ല, അത് സിനിമയുള്ള കാലത്തോളം തുടർന്നു കൊണ്ടേയിരിക്കും. സിനിമയിലെ ലാളിത്യവും ജീവിതത്തിലെ നന്മയും ഒത്തുചേർന്നപ്പോൾ ഉണ്ടായ ഒരു വിസ്മയമായിരുന്നു കൊച്ചിൻ ഹനീഫ. ആ സ്മരണകൾക്ക് മുൻപിൽ പ്രണാമം.