മലയാളത്തിന്റെ എവർഗ്രീൻ ക്ലാസ്സിക്കൽ മൂവി “ചെമ്മീന്” 60 വയസ്സ്. മഹാനായ എഴുത്തുകാരൻ തകഴി ശിവശങ്കരപ്പിള്ളയുടെ അതേ പേരിലുള്ള നോവലിനെ ആസ്പദമാക്കി എസ്.എൽ. പുരം സദാനന്ദൻ തിരക്കഥ ഒരുക്കി മലയാളത്തിന് സംഭാവന ചെയ്ത എക്കാലത്തെയും മികച്ച ചിത്രം. കഥയിലെ ഭാവാത്മക ശക്തിയും സാമൂഹിക പശ്ചാത്തലവും സിനിമയുടെ ദൃശ്യഭാഷയിൽ പകർന്നെടുക്കുന്നതിൽ സദാനന്ദന്റെ സംഭാവന നിർണായകമായിരുന്നു. ചിത്രത്തിന്റെ സംവിധാനച്ചുമതല ഏറ്റെടുത്തത് രാമു കാര്യാട്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദൃശ്യാഭിപ്രായമാണ് ചെമ്മീനെ സാധാരണ പ്രണയകഥയിൽ നിന്ന് മലയാളത്തിന്റെ ക്ലാസിക് സിനിമയായി മാറ്റിയത്.
ചെമ്മീൻ പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ തന്നെ പ്രേക്ഷകർക്ക് ഒരു പുതിയ അനുഭവമായിരുന്നു. ഈസ്റ്റ്മാൻ കളറിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ചിത്രം മലയാളികൾ ആവേശത്തോടെ ഏറ്റെടുത്തു. കോഴിക്കോട് കോറണേഷൻ തിയേറ്ററിൽ ഓണച്ചിത്രമായി റിലീസായ ചിത്രം തുടർച്ചയായി 165 ദിവസം നിറഞ്ഞോടി. പ്രേക്ഷകർക്ക് അത് ഒരു സിനിമയെക്കാൾ കൂടുതൽ അനുഭവമായി. കണ്ടിറങ്ങിയവർ വീണ്ടും വീണ്ടും തീയേറ്ററുകളിലെത്തിയ കഥകൾ ഇന്നും പറയപ്പെടുന്നു. മലയാളികളുടെ മനസ്സിൽ കടലിന്റെ അലകളും കറുത്തമ്മയുടെ കണ്ണുനീരും ചേർന്ന് ഒരു സ്മരണയായി നിന്നു.
മലയാള സിനിമകളുടെ ചരിത്രത്തിലേക്ക് വഴി തിരയുമ്പോൾ തീർച്ചയായും “ചെമ്മീനിന്റെ” സാന്നിധ്യം വളരെ വലുതാണ്. 1965 ഓഗസ്റ്റ് 19-ന് ഒരു ഓണക്കാലത്ത് റിലീസായ ചെമ്മീൻ മലയാള സിനിമയുടെ ചരിത്രത്തിൽ മാറ്റിനിര്ത്താനാവാത്ത ഒരു സിനിമയാണ്. അറുപത് വർഷങ്ങൾ പിന്നിട്ടിട്ടും അതിന്റെ കലാപരമായ വിലയും പ്രേക്ഷക മനസ്സുകളിലെ സ്വാധീനവും ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു. കടലിനും കടപ്പുറത്തെ ജീവിതത്തിനുമിടയിലെ സംഘർഷങ്ങളും, സ്നേഹവും, അനുരാഗവും, സാമൂഹ്യബന്ധങ്ങളും ചേർത്ത് പറഞ്ഞ കഥയായ ചെമ്മീൻ പ്രേക്ഷകർക്ക് മുന്നിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം അനുഭവിക്കാവുന്ന ദൃശ്യസംസ്കാരത്തിന്റെ രേഖയായി മാറി.
പുറക്കാട് കടപ്പുറത്തെ ജീവിതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അനുഭവങ്ങളാണ് തകഴിയെ ചെമ്മീൻ എഴുതാൻ പ്രചോദിപ്പിച്ചത്. മത്സ്യതൊഴിലാളികളുടെ ജീവിതം, അവരുടെ സാമൂഹിക നിയന്ത്രണങ്ങൾ, മതവിശ്വാസങ്ങൾ, കടലിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള ഭയങ്ങളും പ്രതീക്ഷകളും എല്ലാം ചേർന്നാണ് നോവൽ രൂപപ്പെട്ടത്. 1964 ഒക്ടോബർ 16-ന് ആലപ്പുഴ കടൽപ്പാലത്തിലാണ് ചിത്രത്തിന്റെ ആദ്യ ഷോട്ട് ക്യാമറയിൽ പകർത്തിയത്. പിന്നീട് തൃശൂർ ജില്ലയിലെ നാട്ടിക ഉൾപ്പെടെ പല സ്ഥലങ്ങളിലായി ചിത്രീകരണം നടന്നു.
ആദ്യമായി നിർമാണച്ചുമതല ഏറ്റെടുത്ത വൈദ്യനാഥ അയ്യർ സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങൾ മൂലം പിന്മാറി. തുടർന്ന് വെറും പതിനെട്ട് വയസ്സുകാരനായിരുന്ന മട്ടാഞ്ചേരിക്കാരനായ കൺമണി ബാബു (ബാബു സേഠ്) നിർമാതാവായി എത്തി. പ്രായപൂർത്തിയാകാത്തൊരു യുവാവിന്റെ ധൈര്യമാണ് ഈ സിനിമയുടെ പിന്നാമ്പുറത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചത്.
ചെമ്മീൻ മലയാളത്തിലെ ആദ്യ കളർ സിനിമകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു. മാർക്കസ് ബാർട്ട്ലി ഛായാഗ്രഹണച്ചുമതല വഹിച്ചു. കടലിന്റെ തിരമാലകൾ, മത്സ്യതൊഴിലാളികളുടെ ജീവിതാന്തരീക്ഷം, കടപ്പുറത്തെ സൂര്യാസ്തമയങ്ങൾ – എല്ലാം ചേർന്ന് കാഴ്ചക്കാരനെ വിസ്മയിപ്പിക്കുന്ന ദൃശ്യങ്ങളായിരുന്നു ചിത്രത്തിലുടനീളം.
സംഗീത രംഗത്ത് സലിൽ ചൗധരിയുടെ സംഗീതസംവിധാനവും വയലാർ രാമവർമ്മയുടെ വരികളും ചേർന്ന് ചരിത്രം രചിച്ചു. “പെണ്ണാളേ പെണ്ണാളേ”, “മാനസമൈനെ വരൂ”, “കടലിനക്കരെ പോണോരെ”, “പുത്തൻ വലക്കാരേ” എന്നീ ഗാനങ്ങൾ ഇന്നും മലയാളിയുടെ ഓർമ്മയിൽ തങ്ങിനിൽക്കുന്നു. മന്നാഡെ, യേശുദാസ്, പി. ലീല തുടങ്ങിയ പ്രതിഭാധനരായ ഗായകരുടെ ശബ്ദം ഗാനങ്ങൾക്ക് അനശ്വരത നൽകി.
സിനിമയിലെ കഥാപാത്രങ്ങളെ ജീവിപ്പിച്ചത് മലയാളത്തിലെ പ്രഗത്ഭരായ അഭിനേതാക്കളാണ്. സത്യൻ – പരീക്കുട്ടി എന്ന കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച് മലയാള സിനിമയിലെ പ്രണയനായകന്റെയും ബലികഴിക്കുന്ന യുവാവിന്റെയും മുഖം പുതുക്കി. ഷീല – കറുത്തമ്മയായി അഭിനയിച്ച ഷീലയുടെ പ്രകടനം മലയാളത്തിലെ വനിതാ കഥാപാത്രങ്ങളിലെ ശക്തമായ ഒരു സ്ഥാനമായി മാറി. മധു – പളനിയെന്ന കഥാപാത്രമായി എത്തിയ മധു പ്രണയത്തിന്റെയും ആത്മത്യാഗത്തിന്റെയും മുഖമുദ്രയായി. കൊട്ടാരക്കര ശ്രീധരൻ നായർ, എസ്.പി. പിള്ള, അടൂർ ഭവാനി, ഫിലോമിന തുടങ്ങി നിരവധി പ്രമുഖർ അഭിനയസംവിധാനത്തിന് കരുത്തേകി.
ചെമ്മീൻ കേരളത്തിനും മലയാള സിനിമയ്ക്കും ദേശീയ അന്തർദേശീയ തലത്തിൽ അഭിമാനം നേടി കൊടുത്തു. 1965-ലെ ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡിൽ മികച്ച ഫീച്ചർ ഫിലിംക്കുള്ള രാഷ്ട്രപതിയുടെ സ്വർണ്ണകമലം നേടി. ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സിനിമയ്ക്ക് ആദ്യമായാണ് ഈ അംഗീകാരം ലഭിച്ചത്. ചിത്രം ഇംഗ്ലീഷ്, റഷ്യൻ, ജർമ്മൻ, അറബിക്, ഇറ്റാലിയൻ, ഫ്രഞ്ച്, ജാപ്പനീസ് തുടങ്ങിയ നിരവധി ഭാഷകളിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്തു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് കടലിന്റെ കഥ എത്തി. സംഗീതവും ദൃശ്യങ്ങളും ആഗോള തലത്തിൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു.
ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ പ്രശംസകൾ മാത്രമല്ല വിമർശനങ്ങളും ഉയർന്നു. 2017-ൽ ചെമ്മീന്റെ അൻപതാം വാർഷികാഘോഷം സർക്കാർ തീരുമാനിച്ചപ്പോൾ ധീവരസഭ ശക്തമായി എതിർപ്പു രേഖപ്പെടുത്തി. മത്സ്യതൊഴിലാളികളെ അപമാനിക്കുന്ന രീതിയിലാണ് നോവലും സിനിമയും അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുള്ളതെന്ന് അവർ ആരോപിച്ചു. കടൽജീവിതത്തെ അപമാനിച്ചുവെന്ന ഈ ആരോപണം സിനിമയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ഒരു വിമർശനകുറിപ്പായി തുടരുന്നു.
ഇന്നത്തെ മലയാള സിനിമ സാങ്കേതികമായും കഥപറച്ചിലിലും ആഗോള തലത്തിൽ മുന്നേറുമ്പോഴും ചെമ്മീൻ ഒരു അടിസ്ഥാനമാക്കിയ ചിത്രമായി നിലനിൽക്കുന്നു. കടലും മനുഷ്യനും തമ്മിലുള്ള അവിഭാജ്യബന്ധം അവതരിപ്പിച്ച ചിത്രമായി ഇത് മലയാളിയുടെ മനസ്സിൽ കൊത്തിയിടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. സ്നേഹം, വിരഹം, സാമൂഹികനിയമങ്ങൾ, മരണത്തിന്റെ അനിവാര്യത – എല്ലാം ചേർത്ത് പറഞ്ഞ കഥ തലമുറകളെ സ്വാധീനിച്ചു. ഇന്നും ചെമ്മീൻ മലയാളത്തിന്റെ ക്ലാസിക്കൽ സിനിമകളുടെ പട്ടികയിൽ മുകളിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
അറുപത് വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് കടലിന്റെ കരയിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച ഒരു ദൃശ്യകാവ്യമാണ് ചെമ്മീൻ. തകഴിയുടെ സാഹിത്യസൃഷ്ടിയും രാമു കാര്യാട്ടിന്റെ സംവിധാനവും ചേർന്ന് മലയാള സിനിമയ്ക്ക് ആദ്യമായി ദേശീയ തലത്തിൽ സ്വർണ്ണാഭിഷേകം സമ്മാനിച്ച ചിത്രം. ഇന്നത്തെ തലമുറക്കും പഴയ പ്രേക്ഷകരെ പോലെ തന്നെ കടലിന്റെ വിളിയും, പ്രണയത്തിന്റെ വേദനയും, ജീവിതത്തിന്റെ പോരാട്ടവും പകർന്നു തരുന്ന സിനിമയായാണ് അത് തുടരുന്നത്. ചെമ്മീൻ ഒരുസിനിമ മാത്രമല്ല, മലയാളത്തിന്റെ ദൃശ്യസംസ്കാരത്തിന്റെ ചരിത്ര രേഖയാണ്. അറുപത് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷവും കടലിന്റെ താളം പോലെ അത് നമ്മിൽ മുഴങ്ങുകയാണ്.