മലയാള സിനിമയിൽ പൃഥ്വിരാജ് സുകുമാരൻ എന്ന നടന്റെ അഭിനയ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വഴിത്തിരിവുകളിലൊന്നായിരുന്നു 2006-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ‘വാസ്തവം’. എം. പത്മകുമാർ സംവിധാനം ചെയ്ത് ബാബു ജനാർദ്ദനൻ തിരക്കഥയെഴുതിയ ഈ ചിത്രം റിലീസ് ചെയ്തിട്ട് രണ്ട് പതിറ്റാണ്ട് തികയുമ്പോഴും ഇതിലെ പ്രമേയവും കഥാപാത്രസൃഷ്ടിയും ഒട്ടും പഴക്കം തട്ടാതെ പ്രേക്ഷകമനസ്സിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. ഇരുപതാം വയസ്സിൽ മികച്ച നടനുള്ള കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് പൃഥ്വിരാജിന് നേടിക്കൊടുത്ത ചിത്രം എന്നതിലുപരി, അധികാര രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെയും സദാചാര ബോധങ്ങളുടെയും മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെയും സങ്കീർണ്ണമായ തലങ്ങളെ ധീരമായി വിചാരണ ചെയ്ത ഒന്നായിരുന്നു വാസ്തവം. സി. വി. ബാലകൃഷ്ണന്റെ പ്രശസ്തമായ നോവലിനെ ആസ്പദമാക്കി ഒരുക്കിയ ഈ ചലച്ചിത്രം, ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യൻ എങ്ങനെയാണ് സിസ്റ്റത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറി സ്വയം നശിച്ചുപോകുന്നത് എന്ന് അതിശക്തമായി വരച്ചുകാട്ടുന്നു.
വാസ്തവം ഒരു പരമ്പരാഗത നായകന്റെ അതിജീവന കഥയല്ല, മറിച്ച് വീഴ്ചയുടെയും ധാർമ്മികമായ അധഃപതനത്തിന്റെയും ആഴത്തിലുള്ള പരീക്ഷണമാണ്. ചിത്രത്തിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രമായ ബാലചന്ദ്രൻ അടിയോടിയുടെ ജീവിതത്തിലൂടെയാണ് സിനിമ സഞ്ചരിക്കുന്നത്. ഒരു ഇടത്തരം കുടുംബത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ മുഴുവൻ തലയിലേറ്റേണ്ടി വരുന്ന യുവകോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകനാണ് ബാലൻ. കുടുംബത്തിന്റെ ദാരിദ്ര്യവും കടബാധ്യതകളും അനിയത്തിമാരുടെ ഭാവിവഴികളും അയാളെ നിരന്തരം വേട്ടയാടുന്നു. സ്വന്തം സ്വപ്നങ്ങളും മൂല്യങ്ങളും മാറ്റി വെച്ച് ജീവിക്കേണ്ടിവരുന്ന ഒരു സാധാരണ യുവാവിന്റെ നിസ്സഹായതയിലാണ് സിനിമ ആരംഭിക്കുന്നത്. എന്നാൽ സെക്രട്ടറിയേറ്റിൽ ഒരു ക്ലർക്കായി ജോലി ലഭിക്കുന്നതോടെ അയാൾക്ക് മുന്നിൽ ഒരു പുതിയ ലോകം തുറക്കപ്പെടുന്നു. അഴിമതിയും സ്വാർത്ഥതയും കുതന്ത്രങ്ങളും നിറഞ്ഞ ആ ലോകത്ത് അതിജീവിക്കാൻ അയാൾ സ്വന്തം നന്മകളെ ഒരോന്നായി ബലി കഴിക്കാൻ നിർബന്ധിതനാകുന്നു. ഒരു മനുഷ്യൻ വ്യവസ്ഥിതിയുടെ ക്രൂരതകൾക്ക് മുന്നിൽ കീഴടങ്ങി അവിടുത്തെ കള്ളക്കളികളുടെ മാസ്റ്റർമൈൻഡ് ആയി മാറുന്ന പ്രക്രിയ വളരെ പക്വതയോടെയാണ് പൃഥ്വിരാജ് അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. വൈകാരികമായ സങ്കീർണ്ണതകളും ആന്തരിക സംഘർഷങ്ങളും നിറഞ്ഞ ബാലചന്ദ്രൻ അടിയോടി എന്ന കഥാപാത്രം പൃഥ്വിരാജിന്റെ കരിയറിലെ ഏറ്റവും മികച്ച പ്രകടനങ്ങളിലൊന്നായി ഇന്നും വാഴ്ത്തപ്പെടുന്നു.
ഇരുപത് വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറവും വാസ്തവം ഉയർത്തുന്ന സാമൂഹിക പ്രസക്തി ഒട്ടും കുറഞ്ഞിട്ടില്ല എന്നത് ഈ സിനിമയുടെ ദീർഘവീക്ഷണത്തെയാണ് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത്. കേരളത്തിലെ സർക്കാർ സംവിധാനങ്ങളിലും ഭരണനിർവ്വഹണത്തിലും നിലനിൽക്കുന്ന അഴിമതിയും സ്വാധീനശക്തിയും എപ്രകാരമാണ് സാധാരണക്കാരുടെ ജീവിതത്തെ ബാധിക്കുന്നത് എന്ന് സിനിമ തുറന്നുകാട്ടുന്നു. അധികാരത്തിലെത്തുന്നതിനായി മനുഷ്യബന്ധങ്ങളെയും സ്നേഹത്തെയും വരെ ഉപകരണമാക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ വൈകൃതങ്ങൾ ഇന്നത്തെ സമൂഹത്തിലും തുല്യമായി നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. വിശക്കുന്ന വയറും തകരുന്ന പ്രതീക്ഷകളുമുള്ള ഒരു യുവാവിനെ വ്യവസ്ഥിതി എങ്ങനെ ഒരു കുറ്റവാളിയോ കപടനാടകക്കാരനോ ആക്കി മാറ്റുന്നു എന്ന ചോദ്യം ചിത്രം ഉന്നയിക്കുന്നുണ്ട്. വ്യക്തിപരമായ സ്വാർത്ഥതകൾക്ക് വേണ്ടി സദാചാരത്തിന്റെയും മൂല്യങ്ങളുടെയും അതിരുകൾ മായ്ച്ചുകളയുന്ന മനുഷ്യന്റെ മാനസികാവസ്ഥ വാസ്തവം വളരെ സൂക്ഷ്മമായി പങ്കുവെക്കുന്നു. ഇന്നും നമ്മുടെ ചുറ്റുമുള്ള പല രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക ഇടങ്ങളിലും ബാലചന്ദ്രൻ അടിയോടിമാർ രൂപപ്പെടുന്നുണ്ട് എന്നത് തന്നെയാണ് ഈ സിനിമയുടെ സാമൂഹികമായ പ്രസക്തി.
ചിത്രത്തിലെ സ്ത്രീ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ നിർമ്മിതിയും അവയുടെ വിശകലനവും സിനിമയുടെ കാതലായ ഭാഗമാണ്. കാവ്യാ മാധവൻ അവതരിപ്പിച്ച സുമിത്ര എന്ന കഥാപാത്രം ബാലചന്ദ്രന്റെ ആദ്യ പ്രണയിനിയും പ്രതീക്ഷകളുടെ പ്രതീകവുമാണ്. നിഷ്കളങ്കമായ പ്രണയവും നിസ്സഹായതയും ഒരുപോലെ പേറുന്ന സുമിത്ര, ബാലന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ തകർച്ചയിലും അയാളോടൊപ്പം നിൽക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചവളാണ്. എന്നാൽ സ്വന്തം സ്വാർത്ഥതയ്ക്കും സാമ്പത്തിക സുരക്ഷിതത്വത്തിനും വേണ്ടി ബാലൻ ആദ്യം ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് സുമിത്രയുടെ പ്രണയത്തെയാണ്. പ്രണയം തകരുമ്പോഴും ബാലനോട് കയ്പേറിയ ഭാവങ്ങൾ പുലർത്താതെ, സ്വന്തം വിധിയോട് പൊരുത്തപ്പെട്ട് ജീവിക്കേണ്ടി വരുന്ന സുമിത്രയുടെ അവസ്ഥ സാധാരണക്കാരായ ഒട്ടനവധി സ്ത്രീകളുടെ പ്രതീകമാണ്. കാവ്യ തനിക്ക് ലഭിച്ച ആഴമുള്ള കഥാപാത്രത്തെ വളരെ പ്രൗഢിയോടെയാണ് സ്ക്രീനിൽ എത്തിച്ചത്.
സംവൃത സുനിൽ അവതരിപ്പിച്ച സുരഭി എന്ന കഥാപാത്രം സിനിമയിലെ വഴിത്തിരിവുകളിലൊന്നാണ്. വലിയ സാമ്പത്തിക പശ്ചാത്തലവും സ്വാധീനവുമുള്ള കുടുംബത്തിലെ അംഗമായ സുരഭിയെ ബാലചന്ദ്രൻ വിവാഹം കഴിക്കുന്നത് സ്നേഹം കൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് തന്റെ അധികാരവും പദവിയും ഉറപ്പിക്കാനുള്ള ഒരു മാധ്യമമായിട്ടാണ്. അവൾ സ്വന്തം ഭർത്താവിന്റെ തന്ത്രങ്ങളുടെ ഇര മാത്രമാണ്. തന്റെ ജീവിതത്തിലേക്ക് കടന്നുവന്ന പുരുഷൻ തന്നെ ഒരു ഉപകരണം മാത്രമായി കാണുന്നുവെന്ന് തിരിച്ചറിയുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന സുരഭിയുടെ മാനസികമായ തകർച്ച സംവൃത മനോഹരമായി ആവിഷ്കരിച്ചു. സ്നേഹവും വഞ്ചനയും തിരിച്ചറിയുന്ന ഒരു സ്ത്രീയുടെ ആത്മസംഘർഷങ്ങൾ സുരഭി എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെ ആഴത്തിൽ സംവദിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്.
സിന്ധു മേനോൻ അവതരിപ്പിച്ച കുമാരി എന്ന കഥാപാത്രം സിനിമയിൽ ഏറെ ശ്രദ്ധേയവും വൈകാരികവുമായ ഒന്നാണ്. സമൂഹത്തിന്റെ താഴെത്തട്ടിൽ ജീവിക്കുന്ന, ചൂഷണങ്ങൾക്ക് ഇരയാകുന്ന സ്ത്രീകളുടെ പ്രതിനിധിയാണ് കുമാരി. ബാലചന്ദ്രനുമായുള്ള ബന്ധം അവൾക്ക് താൽക്കാലിക ആശ്വാസമാണെങ്കിലും, ആത്യന്തികമായി അവളും ആ വ്യവസ്ഥിതിയിൽ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുകയും തള്ളപ്പെടുകയും ചെയ്യുകയാണ്. സിന്ധു മേനോന്റെ സ്വാഭാവികമായ അഭിനയം കുമാരിയുടെ വേദനയും നിസ്സഹായതയും പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ സഹായിച്ചു. സിനിമയിലെ ഓരോ സ്ത്രീ കഥാപാത്രവും ബാലചന്ദ്രൻ എന്ന വ്യക്തിയുടെ സ്വഭാവ വൈകൃതങ്ങളുടെയും അധികാരമോഹങ്ങളുടെയും വിവിധ ഘട്ടങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്താൻ ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവരെല്ലാം തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ വ്യവസ്ഥിതിയുടെ ഇരകളാണ്.
ചിത്രത്തിലെ ഒരോ കഥാപാത്രങ്ങൾക്കും അവരുടേതായ രാഷ്ട്രീയവും ശരിതെറ്റുകളുമുണ്ട്. വലിയൊരു താരനിര തന്നെ ചിത്രത്തിന്റെ കാൻവാസിനെ സമ്പന്നമാക്കുന്നുണ്ട്. പത്മകുമാറിന്റെ സംവിധാന മികവും ബാബു ജനാർദ്ദനന്റെ മൂർച്ചയുള്ള സംഭാഷണങ്ങളും സിനിമയെ മറ്റൊരു തലത്തിലേക്ക് ഉയർത്തി. ഔസേപ്പച്ചൻ ഒരുക്കിയ സംഗീതവും പശ്ചാത്തലസംഗീതവും സിനിമയുടെ അന്തരീക്ഷത്തെ കൂടുതൽ തീവ്രമാക്കി. വാസ്തവം റിലീസ് ചെയ്ത സമയത്ത് അതിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ഗ്രേ ഷേഡുകൾ ഏറെ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. പൂർണ്ണമായും നന്മ നിറഞ്ഞവനോ പൂർണ്ണമായും തിന്മ നിറഞ്ഞവനോ ആയ ഒരു മനുഷ്യനെയല്ല, മറിച്ച് സാഹചര്യങ്ങളാൽ രൂപപ്പെടുത്തപ്പെടുന്ന മനുഷ്യസഹജമായ ബലഹീനതകളുള്ള ഒരു വ്യക്തിയെയാണ് സിനിമ കാണിച്ചുതന്നത്.
20 വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറവും ‘വാസ്തവം’ ഒരു ക്ലാസിക് സിനിമയായി നിലനിൽക്കുന്നത് അത് മുന്നോട്ടുവെച്ച വിഷയത്തിന്റെ സാർവലൗകികത കൊണ്ടാണ്. അധികാരം മനുഷ്യനെ എങ്ങനെ അന്ധനാക്കുന്നു എന്നും, സ്വന്തം മൂല്യങ്ങളെ മറന്ന് സഞ്ചരിക്കുന്ന വഴികളുടെ ഒടുക്കം എത്രത്തോളം ഏകാന്തവും കയ്പേറിയതുമായിരിക്കും എന്നും സിനിമ നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. മലയാള സിനിമയിൽ റിയലിസ്റ്റിക് ആയ കഥാപാത്രസൃഷ്ടിക്കും ശക്തമായ സാമൂഹിക വിമർശനത്തിനും വഴികാട്ടിയായ ഈ ചിത്രം, പൃഥ്വിരാജിന്റെ അഭിനയ ജീവിതത്തിലെ നാഴികക്കല്ലായി തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്നു.