മോഹൻലാൽ ജോഷി കൂട്ടുകെട്ടിൽ ഒരുങ്ങിയ ‘മാമ്പഴക്കാലം‘ വെള്ളിത്തിരയിലെത്തിയിട്ട് 22 വർഷം പൂർത്തിയാവുകയാണ്. സ്നേഹവും ത്യാഗവും സഹനവും കുടുംബത്തിന്റെ ഭാരവുമെല്ലാം പേറിനടക്കുന്ന ഒരു സാധാരണക്കാരനായ പ്രവാസിയുടെ ജീവിതകഥ പറഞ്ഞ മാമ്പഴക്കാലം മലയാളി പ്രേക്ഷകരുടെ മനസ്സിൽ ഇന്നും ആർദ്രമായ ഒരു ഓർമ്മയായി നിലനിൽക്കുന്നു. മലയാള സിനിമയിൽ തനിമയുള്ള കുടുംബകഥകൾക്ക് എന്നും പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ട്. അതിൽത്തന്നെ, സ്വയം ഉരുകി മറ്റുള്ളവർക്ക് വെളിച്ചം പകരുന്ന ജ്യേഷ്ഠന്മാരുടെ കഥാപാത്രങ്ങൾ എന്നും പ്രേക്ഷകരെ ഈറനണിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ടി.എ. ഷാഹിദിന്റെ തിരക്കഥയിൽ, എം. മണിയുടെ നിർമ്മാണത്തിൽ, പ്രേക്ഷകർക്ക് മുന്നിലെത്തിയ ഈ ചിത്രം, എൺപതുകളിലെയും തൊണ്ണൂറുകളിലെയും മോഹൻലാൽ സിനിമകളുടെ വൈകാരിക തളങ്ങളിലേക്കുള്ള ഒരു മടങ്ങിപ്പോക്ക് കൂടിയായിരുന്നു.
പുറമനയിൽ ചന്ദ്രൻ എന്ന കഥാപാത്രമായി മോഹൻലാൽ ജീവിച്ചു കാണിച്ചതാണ് മാമ്പഴക്കാലത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ കരുത്ത്. തന്റെ ചെറുപ്പകാലത്തുതന്നെ കുടുംബത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും തോളിലേറ്റേണ്ടി വന്ന ഒരു സാധാരണക്കാരനായ പ്രവാസിയാണ് ചന്ദ്രൻ. ഗൾഫിൽ പോയി കഷ്ടപ്പെട്ട് അധ്വാനിച്ച് നാട്ടിലേക്ക് പണമയച്ച്, സഹോദരങ്ങളെയും കുടുംബത്തെയും ഉന്നതിയിലെത്തിക്കാൻ സ്വന്തം സന്തോഷങ്ങളും ആഗ്രഹങ്ങളും തല്ലിക്കെടുത്തിയ ഒരു ജ്യേഷ്ഠന്റെ ആത്മത്യാഗത്തിന്റെ കഥയാണിത്. മോഹൻലാൽ തന്റെ അഭിനയജീവിതത്തിൽ അവതരിപ്പിച്ച ഏറ്റവും സ്വാഭാവികവും ഹൃദയസ്പർശിയുമായ നായകകഥാപാത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ചന്ദ്രൻ. സന്തോഷത്തിലും സങ്കടത്തിലും ഒരുപോലെ തണലായി നിൽക്കുന്ന ആ ജ്യേഷ്ഠന്റെ നെഞ്ചിടിപ്പ് അതേപടി പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ മോഹൻലാലിന്റെ അഭിനയത്തിന് സാധിച്ചു.
ശോഭന അവതരിപ്പിച്ച ഇന്ദിര എന്ന കഥാപാത്രവും സിനിമയുടെ കാതലായ ഭാഗമാണ്. വിധി തട്ടിയെടുത്ത ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളിൽ തളരാതെ ജീവിക്കുന്ന ഇന്ദിരയും ചന്ദ്രനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വെറുമൊരു പ്രണയത്തിനപ്പുറം പരസ്പരമുള്ള കരുതലിന്റെയും ആശ്വാസത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ്. സനുഷ ഇന്ദിരയുടെ മകളായി എത്തിയപ്പോൾ, വിഷ്ണുപ്രസാദ്, ആദിത്യ, ഹരിശ്രീ അശോകൻ, ഇന്നസെന്റ്, കലാഭവൻ മണി, സുധീഷ്, ബൈജു, നെടുമുടി വേണു, കവിയൂർ പൊന്നമ്മ, സുജ കാർത്തിക, കൊച്ചിൻ ഹനീഫ, കൽപന തുടങ്ങി മലയാളത്തിലെ വമ്പൻ താരനിര തന്നെ ചിത്രത്തിൽ അണിനിരന്നു. നെടുമുടി വേണുവിന്റെ രാഘവൻ മാഷും കവിയൂർ പൊന്നമ്മയുടെ ലക്ഷ്മിയെന്ന അമ്മയും ചിത്രത്തിന് നൽകിയ വൈകാരികമായ അടിത്തറ വളരെ വലുതാണ്. ഹരിശ്രീ അശോകന്റെ സുലൈമാനും കൊച്ചിൻ ഹനീഫയുടെ മനത്തുടി മാധവനും നർമ്മത്തിന്റെ മനോഹരമായ മുഹൂർത്തങ്ങൾ ചിത്രത്തിന് സമ്മാനിച്ചു.
ജോഷി എന്ന മാസ് ചിത്രങ്ങളുടെ സംവിധായകൻ തികച്ചും വൈകാരികവും ലളിതവുമായ ഒരു കുടുംബകഥയെ എത്രത്തോളം മനോഹരമായി പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് എത്തിക്കാം എന്ന് തെളിയിച്ച ചിത്രമാണ് മാമ്പഴക്കാലം. ആക്ഷൻ-ത്രില്ലർ സിനിമകളിൽ തന്റെ വ്യക്തിമുദ്ര പതിപ്പിച്ച ജോഷി, കുടുംബബന്ധങ്ങളുടെ സൂക്ഷ്മമായ വികാരങ്ങളെ കൃത്യമായി ദൃശ്യവൽക്കരിച്ചു. ടി. എ. ഷാഹിദിന്റെ വരികളിലെയും സംഭാഷണങ്ങളിലെയും ജീവസ്സുറ്റ സന്ദർഭങ്ങൾ ജോഷിയുടെ സംവിധാന മികവിലൂടെ പ്രേക്ഷകന്റെ ഹൃദയത്തിലേക്ക് നേരിട്ട് ഇറങ്ങിച്ചെന്നു. സഹോദരങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി ജീവിതം ഹോഴിച്ച ചന്ദ്രൻ ഒടുവിൽ അവരാൽ തന്നെ തനിച്ച് അനുഭവിക്കേണ്ടി വരുന്ന അവഗണനയും വേദനയും മലയാള സിനിമയിലെ എക്കാലത്തെയും കണ്ണീരണിയിക്കുന്ന രംഗങ്ങളാണ്.
മാമ്പഴക്കാലത്തിന്റെ മറ്റൊരു ജീവനാഡി എം. ജയചന്ദ്രന്റെ സംഗീതവും ഗിരീഷ് പുത്തഞ്ചേരിയുടെ വരികളുമാണ്. ചിത്രത്തിലെ ഓരോ പാട്ടും മലയാളികളുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഇന്നും മായാതെ നിൽക്കുന്നു. കെ. ജെ. യേശുദാസ് പാടിയ “പറഞ്ഞില്ല ഞാൻ ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല”, സുജാത മോഹനും നിഷാദും വെവ്വേറെ ആലാപനങ്ങളിലൂടെ ജനപ്രിയമാക്കിയ “കണ്ടു കണ്ടു കൊതിതീർത്തു”, എം. ജി. ശ്രീകുമാറിന്റെ ശങ്കരാഭരണം രാഗത്തിലധിഷ്ഠിതമായ “കാന്താ (അമ്പിളിമാമനെ)”, ദേശ് രാഗത്തിൽ വിരിഞ്ഞ ഗാനങ്ങൾ തുടങ്ങി എല്ലാ പാട്ടുകളും സംഗീതപ്രേമികൾക്ക് സമ്മാനിച്ചത് വേറിട്ട അനുഭവമായിരുന്നു. സിനിമയിലെ സന്ദർഭങ്ങളോട് നൂറു ശതമാനം നീതി പുലർത്തിയ ഈ ഗാനങ്ങൾ മാമ്പഴക്കാലത്തിന്റെ വൈകാരിക തലത്തെ കൂടുതൽ ഉയരങ്ങളിലേക്ക് നയിച്ചു.
കുടുംബബന്ധങ്ങളിൽ വരുന്ന വിള്ളലുകളും, നന്മ നിറഞ്ഞ മനുഷ്യരുടെ മനസ്സിലെ പ്രകാശവും ഒരേപോലെ വരച്ചുകാട്ടിയ മാമ്പഴക്കാലം ഇന്നും ടെലിവിഷൻ സ്ക്രീനുകളിൽ വരുമ്പോൾ മലയാളി പ്രേക്ഷകർ നെഞ്ചേറ്റുന്നു. ചന്ദ്രന്റെ ത്യാഗവും ഒടുവിൽ അയാൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന ആശ്വാസവും പ്രേക്ഷകന് നൽകുന്നത് വലിയൊരു തൃപ്തിയാണ്. റിലീസ് ചെയ്ത് 22 വർഷങ്ങൾ പൂർത്തിയാകുമ്പോഴും മാമ്പഴക്കാലം നൽകുന്ന സന്ദേശവും ആ സിനിമ പകർന്നു നൽകിയ വികാരങ്ങളും ഒട്ടും പഴക്കം ചെന്നതല്ല. മാമ്പഴക്കാലം വെറുമൊരു സിനിമയല്ല, മലയാളി കുടുംബങ്ങളുടെ, പ്രവാസി ജീവിതങ്ങളുടെ, മാറ്റമില്ലാത്ത സ്നേഹബന്ധങ്ങളുടെ നേർക്കാഴ്ചയാണ്. കാലമെത്ര കഴിഞ്ഞാലും മലയാള സിനിമയിലെ ആ സുന്ദരമായ ‘മാമ്പഴക്കാലം’ എന്നും പ്രേക്ഷകമനസ്സിൽ മധുരമുള്ള ഒരു ഓർമ്മയായി നിലനിൽക്കുക തന്നെ ചെയ്യും.