നായകനെക്കാൾ കൂടുതൽ വില്ലനെ ആഘോഷിക്കുന്ന കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഇന്ന് പ്രേക്ഷകർ. എന്നാൽ ഒരു രണ്ടു പതിറ്റാണ്ടു മുന്നേ അത്തരത്തിലൊരു ആഘോഷത്തിന്റെ തുടക്കം കുറിച്ച നടനുണ്ടായിരുന്നു മലയാള സിനിമയിൽ. നായകനായും, പ്രതിനായകനായും മലയാള സിനിമയുടെ മുഖമായിരുന്നു വെള്ളാരം കണ്ണുള്ള നായകൻ “രതീഷ്”. ‘മോഹൻ തോമസെന്ന’ രതീഷ് അവിസ്മരണീയമാക്കിയ വില്ലൻ കഥാപാത്രം ഇന്നും തീക്ഷണതയുള്ള പ്രതിനായകന്റെ പ്രതിരൂപമാണ്. അനശ്വര നായകന്റെ വേർപാടിന്റെ ശൂന്യത ഭീകരമായി നില നിൽക്കുമ്പോഴും അദ്ദേഹം പകർന്നു വെച്ച ഒരു പിടി മികച്ച കഥാപാത്രങ്ങൾ ഇന്നും നില നിൽക്കുന്നുണ്ട്. മലയാളത്തിന്റെ എക്കാലത്തെയും മികച്ച പ്രതിഭ “രതീഷിന്” സെല്ലുലോയ്ഡിന്റെ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ജന്മദിനാശംസകൾ.
മലയാള സിനിമയുടെ ചരിത്രതാളുകളിൽ ഗാംഭീര്യമാർന്ന ശബ്ദത്തിൻ്റെയും പൗരുഷത്തിൻ്റെയും പ്രതീകമായി അടയാളപ്പെടുത്തപ്പെട്ട മഹാനടനാണ് രതീഷ്. എൺപതുകളുടെ തുടക്കത്തിൽ മലയാള ചലച്ചിത്ര ലോകത്ത് അരങ്ങേറിയ ഭാവമാറ്റങ്ങളുടെയും ശൈലീമാറ്റങ്ങളുടെയും മുന്നണിപ്പോരാളിയായി നിലകൊള്ളാൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചു. അന്നുവരെ മലയാളി പ്രേക്ഷകർ കണ്ടുപരിശീലിച്ച നായക സങ്കൽപ്പങ്ങളെ തിരുത്തിക്കുറിച്ചുകൊണ്ട്, ദീർഘകായനായ ആകാരസൗന്ദര്യവും തഴച്ചുവളർന്ന മീശയും തിളങ്ങുന്ന കണ്ണുകളും കൊണ്ട് ക്യാമറയ്ക്ക് മുന്നിൽ ഒരു കൊടുങ്കാറ്റായി അദ്ദേഹം ആഞ്ഞടിച്ചു. ജയന്റെ അകാല വിയോഗത്തിനു ശേഷം ആക്ഷൻ നായകന്മാരുടെ നിരയിൽ ഉടലെടുത്ത വലിയൊരു ശൂന്യതയിലേക്ക് സ്വതസിദ്ധമായ ഗാംഭീര്യത്തോടെയും ആത്മവിശ്വാസത്തോടെയും നടന്നു കയറിയ താരമായിരുന്നു രതീഷ്. തൻ്റെ കഥാപാത്രങ്ങളിലൂടെയും വ്യത്യസ്തമായ അഭിനയശൈലിയിലൂടെയും എൺപതുകളിലെ സിനിമാ പ്രേമികളുടെ ഹൃദയമിടിപ്പായി മാറാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു. ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ ആവേശമായി മാറിയ ഈ പ്രിയ നടൻ്റെ ഓർമ്മകൾക്ക് മുന്നിൽ പ്രണാമമർപ്പിക്കുന്ന ഈ ദിനത്തിൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമാ ജീവിതത്തെയും വ്യക്തിപ്രഭാവത്തെയും കുറിച്ചുള്ള അവലോകനം മലയാള സിനിമാ ചരിത്രത്തിലെ ഒരു സുവർണ്ണ അധ്യായത്തിലേക്കുള്ള മടങ്ങിപ്പോക്കാണ്.
ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ കലവൂർ എന്ന മനോഹരമായ ഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ച് വളർന്ന രതീഷിന് ചെറുപ്പം മുതലേ കലയോടും അഭിനയത്തോടും അതിരറ്റ താല്പര്യമുണ്ടായിരുന്നു. കോളേജ് വിദ്യാഭ്യാസ കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ നാടകങ്ങളിലും വിവിധ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങളിലും സജീവമായിരുന്ന അദ്ദേഹം തൻ്റെ സ്വപ്ന സാക്ഷാത്കാരത്തിനായി അന്നത്തെ സിനിമാ തലസ്ഥാനമായിരുന്ന മദ്രാസിലേക്ക് വച്ചുപിടിച്ചു. മദ്രാസിന്റെ തെരുവുകളിൽ അവസരങ്ങൾക്കായി അലഞ്ഞ നാളുകൾ അദ്ദേഹത്തിലെ നടനെ കൂടുതൽ പക്വതയുള്ളവനാക്കി മാറ്റി. നിരന്തരമായ ശ്രമങ്ങൾക്കൊടുവിൽ 1979-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ‘വേഴാമ്പൽ’ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് രതീഷ് സിനിമാരംഗത്തേക്ക് ആദ്യമായി കാൽവെക്കുന്നത്. എങ്കിലും മലയാള സിനിമയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തിളക്കമാർന്ന അധ്യായത്തിന് തുടക്കമിടാൻ അടുത്ത വർഷം വരെ കാത്തിരിക്കേണ്ടി വന്നു. തുടക്കത്തിൽ ചെറിയ വേഷങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടെങ്കിലും തൻ്റെ വ്യത്യസ്തമായ രൂപസൗന്ദര്യവും ആഴമുള്ള ശബ്ദവും സിനിമാ പ്രവർത്തകരുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടാൻ അധിക സമയം വേണ്ടിവന്നില്ല.
1980-ൽ സംവിധായകൻ ജോഷിയുടെ സംവിധാനത്തിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ‘തുഷാരം’ എന്ന ചിത്രമാണ് രതീഷിന്റെ സിനിമാ ജീവിതത്തിൽ വലിയൊരു വഴിത്തിരിവായത്. മഞ്ഞുമൂടിയ ഹിമാചൽ പ്രദേശിന്റെ ദൃശ്യഭംഗിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ഈ ആക്ഷൻ പ്രണയ ചിത്രം മലയാള സിനിമയിലെ തന്നെ വലിയൊരു തരംഗമായി മാറി. ‘തുഷാരം’ ചിത്രത്തിലെ ക്യാപ്റ്റൻ രവീന്ദ്രൻ എന്ന കഥാപാത്രം രതീഷിന് നല്കിയ ജനപ്രീതി സമാനതകളില്ലാത്തതായിരുന്നു. ജോഷി എന്ന മഹാനായ സംവിധായകന്റെയും രതീഷ് എന്ന നടന്റെയും വിജയകരമായ കൂട്ടുകെട്ടിന് ഈ ചിത്രത്തോടെ തുടക്കമായി. പൗരുഷവും പ്രണയവും വീര്യവും ഒത്തുചേർന്ന ആ കഥാപാത്രത്തെ അതിരറ്റ ആവേശത്തോടെയാണ് മലയാളി പ്രേക്ഷകർ സ്വീകരിച്ചത്. അന്നുവരെ സുകുമാരൻ, സോമൻ തുടങ്ങിയ പ്രഗത്ഭരായ നടന്മാർ ഭരിച്ചിരുന്ന മലയാള സിനിമയിലെ നായകനിരയിലേക്ക് രതീഷ് എന്ന പുതിയൊരു താരം വലിയ ആർപ്പുവിളികളോടെയാണ് കടന്നുവന്നത്.
തുഷാരത്തിന്റെ വമ്പൻ വിജയത്തിന് ശേഷം മലയാള സിനിമയിലെ ഏറ്റവും തിരക്കുള്ള, ഏറ്റവും ജനപ്രിയനായ നായകന്മാരിൽ ഒരാളായി രതീഷ് മാറി. എൺപതുകളുടെ ആദ്യപകുതി രതീഷിന്റെ സാമ്രാജ്യമായിരുന്നു എന്ന് പറയുന്നതിൽ ഒട്ടും അതിശയോക്തിയില്ല. ഐ.വി. ശശി, ജോഷി, പി.ജി. വിശ്വംഭരൻ, ഭരതൻ തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ സംവിധായകരുടെ ചിത്രങ്ങളിലെല്ലാം രതീഷ് പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ തിളങ്ങി. ‘ഈ നാട്’, ‘ആ രാത്രി’, ‘ജോൺ ജാഫർ ജനാർദ്ദനൻ’, ‘ഇനിയെങ്കിലും’, ‘ബെൽറ്റ് മാത്തായി’, ‘ചക്കരയുമ്മ’, ‘അഹിംസ’, ‘അലകടലിനക്കരെ’ തുടങ്ങിയ നിരവധിയായ ഹിറ്റ് ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കരിയറിൽ കുറിക്കപ്പെട്ടു. അന്നത്തെ വളർന്നുവരുന്ന നടന്മാരായ മമ്മൂട്ടി, മോഹൻലാൽ എന്നിവർക്കൊപ്പം ഒപ്പത്തിനൊപ്പം നിൽക്കുന്ന താരമൂല്യം രതീഷിനുണ്ടായിരുന്നു. പല മൾട്ടിസ്റ്റാറർ ചിത്രങ്ങളിലും മമ്മൂട്ടിയേക്കാളും മോഹൻലാൽനേക്കാളും മുന്നിൽ പോസ്റ്ററുകളിലും ടൈറ്റിൽ കാർഡുകളിലും രതീഷിന്റെ പേര് ഇടംപിടിച്ചു എന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്നത്തെ വമ്പൻ മാസ്സ് അപ്പീലിന്റെ തെളിവാണ്.
രതീഷിന്റെ അഭിനയശൈലിയിൽ എപ്പോഴും ഒരു പ്രത്യേക ഊർജ്ജവും ഗാംഭീര്യവും നിറഞ്ഞുനിന്നിരുന്നു. വലിയ ശബ്ദത്തിൽ ഡയലോഗുകൾ പറയുമ്പോഴും, സംഘട്ടന രംഗങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുമ്പോഴും അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു പ്രത്യേക വശ്യതയുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ കേവലം ഒരു ആക്ഷൻ നായകൻ എന്ന പരിധിയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കാൻ അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചില്ല. കുടുംബബന്ധങ്ങളുടെ കഥ പറഞ്ഞ വൈകാരിക ചിത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹം ഒരുപോലെ തിളങ്ങി. ‘ആ രാത്രി’ പോലെയുള്ള കുടുംബ ചിത്രങ്ങളിൽ സ്നേഹനിധിയായ കുടുംബനാഥനായും അതേസമയം ‘ഈ നാട്’ പോലെയുള്ള രാഷ്ട്രീയ സാമൂഹിക ചിത്രങ്ങളിൽ സിസ്റ്റത്തിനെതിരെ പോരാടുന്ന പ്രക്ഷുബ്ധനായ യുവാവായും അദ്ദേഹം പകർന്നാടി. തൻ്റെ കഥാപാത്രങ്ങൾക്ക് ജീവൻ നൽകാൻ ആത്മാർത്ഥമായ പരിശ്രമമാണ് അദ്ദേഹം നടത്തിയത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആഴമുള്ള, ചെറുതായി വിറയാറുള്ള സ്വരം മലയാള സിനിമയിലെ സംഭാഷണ ശൈലിക്ക് തന്നെ ഒരു പുതിയ മാനമാണ് നൽകിയത്.
കാലം മുന്നോട്ടുപോയപ്പോൾ, എൺപതുകളുടെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ മലയാള സിനിമയുടെ ഘടനയിലും പ്രമേയങ്ങളിലും വലിയ മാറ്റങ്ങൾ വരാൻ തുടങ്ങി. പുതിയ നായക സങ്കൽപ്പങ്ങളുടെയും മാറ്റങ്ങളുടെയും വരവോടെ രതീഷ് തൻ്റെ കരിയറിൽ തന്ത്രപരമായ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്താൻ തയ്യാറായി. നായക വേഷങ്ങളിൽ മാത്രം പിടിമുറുക്കാതെ, കഥാപാത്രത്തിന്റെ വ്യാപ്തി നോക്കി ശക്തമായ വില്ലൻ വേഷങ്ങളിലേക്കും സ്വഭാവ നടന്റെ നിരയിലേക്കും അദ്ദേഹം ധൈര്യപൂർവ്വം ചുവടുവെച്ചു. 1986-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ‘രാജാവിന്റെ മകൻ’ എന്ന എവർഗ്രീൻ ചിത്രത്തിലെ ജഗദീഷ് എന്ന കഥാപാത്രം ഇതിന് മികച്ചൊരു ഉദാഹരണമാണ്. മോഹൻലാലിന് സൂപ്പർസ്റ്റാർ പദവി നൽകിയ ഈ ചിത്രത്തിൽ, നായകന് ഒപ്പം നിൽക്കുന്ന അല്ലെങ്കിൽ നായകനെക്കാൾ ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ പശ്ചാത്തലമുള്ള പ്രതിനായക ഭാവത്തിലാണ് രതീഷ് എത്തിയത്.
തുടർന്ന് 1994-ൽ ഷാജി കൈലാസ് സംവിധാനം ചെയ്ത ‘കമ്മീഷണർ’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ ‘മോഹൻ തോമസ്’ എന്ന വില്ലൻ കഥാപാത്രം രതീഷിന്റെ അഭിനയ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നാഴികക്കല്ലുകളിൽ ഒന്നായി മാറി. അധികാര ഗർവ്വും പണക്കൊഴുപ്പും പ്രതിഫലിക്കുന്ന ആ കോർപ്പറേറ്റ് വില്ലൻ കഥാപാത്രത്തെ അതീവ തീവ്രതയോടെയാണ് അദ്ദേഹം സ്ക്രീനിൽ അവതരിപ്പിച്ചത്. സുരേഷ് ഗോപിയുടെ ഭരത്ചന്ദ്രൻ ഐ.പി.എസും രതീഷിന്റെ മോഹൻ തോമസും തമ്മിലുള്ള വാക്പോരുകളും സംഘട്ടന രംഗങ്ങളും തിയേറ്ററുകളിൽ വൻ ആവേശമാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്. ഇംഗ്ലീഷും മലയാളവും കലർന്ന ഡയലോഗുകൾ തനതായ ഗാംഭീര്യത്തോടെ രതീഷ് പറഞ്ഞപ്പോൾ, മലയാള സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച വില്ലൻ കഥാപാത്രങ്ങളിലൊന്നായി മോഹൻ തോമസ് രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടു.
സിനിമയിൽ നടനായി മാത്രം ഒതുങ്ങാൻ രതീഷ് ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നില്ല. ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാണ രംഗത്തേക്കും അദ്ദേഹം തൻ്റെ ഭാഗ്യം പരീക്ഷിക്കാനായി കടന്നുചെന്നു. ‘അയ്യർ ദി ഗ്രേറ്റ്’ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ശ്രദ്ധേയമായ ചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം പങ്കാളിയായി. എന്നാൽ നിർമ്മാണ മേഖലയിൽ നേരിടേണ്ടി വന്ന അപ്രതീക്ഷിതമായ സാമ്പത്തിക നഷ്ടങ്ങളും തിരിച്ചടികളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിൽ വലിയ പ്രതിസന്ധികൾ സൃഷ്ടിച്ചു. തൻ്റെ വ്യക്തിജീവിതത്തിലും സിനിമാ ജീവിതത്തിലും വലിയ പ്രതിസന്ധികൾ നേരിട്ടപ്പോഴും അദ്ദേഹം തൻ്റെ ആത്മവിശ്വാസവും മുഖത്തെ പുഞ്ചിരിയും കൈവിട്ടില്ല. സൗഹൃദങ്ങൾക്ക് ഏറെ വിലകൽപ്പിച്ചിരുന്ന വ്യക്തിയായിരുന്നു രതീഷ്. സിനിമയിലെ
സഹപ്രവർത്തകർക്കും സുഹൃത്തുക്കൾക്കും എപ്പോഴും താങ്ങും തണലുമായി നിലകൊള്ളാൻ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചിരുന്നു. ലളിതമായ പെരുമാറ്റവും സ്നേഹനിർഭരമായ ഹൃദയവും അദ്ദേഹത്തെ സിനിമാ മേഖലയിലുള്ളവർക്കിടയിൽ ഏറെ പ്രിയങ്കരനാക്കി മാറ്റി.
സിനിമയിൽ ചെറിയൊരു ഇടവേളയ്ക്ക് ശേഷം തൊണ്ണൂറുകളുടെ അവസാനത്തിലും രണ്ടായിരത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലും രതീഷ് വീണ്ടും അഭിനയരംഗത്ത് സജീവമായി. പ്രായത്തിന് അനുയോജ്യമായ, പക്വതയുള്ള ശക്തമായ കഥാപാത്രങ്ങളിലൂടെ അദ്ദേഹം പ്രേക്ഷകർക്ക് മുന്നിലെത്തി. ജോഷി, ഷാജി കൈലാസ്, രഞ്ജിത്ത് തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ സംവിധായകർ തങ്ങളുടെ ചിത്രങ്ങളിൽ രതീഷിനായി പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുള്ള വേഷങ്ങൾ കരുതിവെച്ചു. ‘രാവണപ്രഭു’, ‘വല്യേട്ടൻ’ തുടങ്ങി നിരവധി സൂപ്പർഹിറ്റ് ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രകടനം വീണ്ടും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. ‘രാവണപ്രഭു’വിലെ മണിയമ്പാറ പുരുഷോത്തമൻ എന്ന കഥാപാത്രം കുറഞ്ഞ രംഗങ്ങളിലെത്തിയെങ്കിലും പ്രേക്ഷകമനസ്സിൽ വലിയ മുദ്രപതിപ്പിച്ചു. കാലമെത്ര മാറിയാലും രതീഷ് എന്ന നടന്റെ സ്ക്രീൻ പ്രസൻസിനും ആ ഗാംഭീര്യത്തിനും യാതൊരു മങ്ങലും ഏറ്റിട്ടില്ലെന്ന് ഈ ചിത്രങ്ങൾ തെളിയിച്ചു.
എന്നാൽ, മലയാള സിനിമയും പ്രേക്ഷകരും അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്ന് ഇനിയും മികച്ച കഥാപാത്രങ്ങൾ പ്രതീക്ഷിച്ചിരിക്കെയാണ് വിധി വില്ലനായി എത്തിയത്. 2002 ഡിസംബർ 23-ന്, തൻ്റെ നാൽപ്പത്തിയെട്ടാം വയസ്സിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായ ഹൃദയാഘാതത്തെ തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞു. ആ വിയോഗവാർത്ത മലയാള സിനിമാ ലോകത്തെയും സിനിമാ പ്രേമികളെയും ആകെ ആഘാതത്തിലാഴ്ത്തി. തങ്ങൾക്ക് ഏറെ പ്രിയപ്പെട്ട ഒരു നടൻ, ഒരു നല്ല മനുഷ്യൻ ഇത്ര ചെറുപ്പത്തിൽ യാത്രയായി എന്നത് വിശ്വസിക്കാൻ പലർക്കും കഴിഞ്ഞില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോഗത്തോടെ മലയാള സിനിമയ്ക്ക് നഷ്ടമായത് പൗരുഷത്തിന്റെയും ഗാംഭീര്യത്തിന്റെയും ഒരു വലിയ പ്രതിരൂപത്തെയായിരുന്നു.
രതീഷ് ഭൗതികമായി നമ്മെ വിട്ടുപിരിഞ്ഞെങ്കിലും അദ്ദേഹം മലയാള സിനിമയ്ക്ക് നൽകിയ സംഭാവനകൾ കാലത്തെ അതിജീവിച്ച് നിലനിൽക്കുന്നു. എൺപതുകളിലെ ആക്ഷൻ സിനിമകളുടെയും കുടുംബചിത്രങ്ങളുടെയും സുവർണ്ണ കാലഘട്ടത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോൾ രതീഷ് എന്ന പേര് ഒഴിവാക്കാനാവാത്തതാണ്. ഇന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മക്കളായ പാർവ്വതിയും പത്മരാജനും വിഷ്ണുവും പത്മവും അച്ഛന്റെ പാത പിന്തുടർന്ന് കലാരംഗത്തും സിനിമയിലും തങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം അറിയിക്കുന്നുണ്ട്. അച്ഛൻ വെട്ടിത്തെളിച്ച പാതയിലൂടെ നടക്കുമ്പോൾ അവർ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നത് ആ മഹാനടന്റെ ഓർമ്മകളെ കൂടിയാണ്. ടെലിവിഷൻ സ്ക്രീനുകളിലും ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴയകാല ഹിറ്റ് ചിത്രങ്ങൾ വരുമ്പോൾ ഇന്നത്തെ പുതിയ തലമുറയും ആ വലിപ്പമുള്ള രൂപത്തെയും ഗാംഭീര്യമുള്ള ശബ്ദത്തെയും കൗതുകത്തോടെയും ആരാധനയോടെയും നോക്കിക്കാണുന്നു.
നായകനായും വില്ലനായും സഹനടനായും മലയാള സിനിമയിൽ തൻ്റേതായ അനശ്വര മുദ്ര പതിപ്പിച്ച നടനാണ് രതീഷ്. സ്ക്രീനിൽ തൻ്റെ സാന്നിധ്യം കൊണ്ട് മാത്രം രംഗങ്ങളെ ജീവസ്സുറ്റതാക്കാൻ കഴിയുന്ന അപൂർവ്വം നടന്മാരിൽ ഒരാളായിരുന്നു അദ്ദേഹം. മലയാള സിനിമാ ചരിത്രത്തിൽ സ്വന്തമായി ഒരു ഭാവശൈലി തന്നെ രൂപപ്പെടുത്തിയെടുത്ത ആ മഹാപ്രതിഭയ്ക്ക് പകരക്കാരനായി മറ്റൊരാളെ സങ്കൽപ്പിക്കാൻ പോലും കഴിയില്ല. സ്ക്രീനിൽ അദ്ദേഹം പവിത്രമാക്കിയ കഥാപാത്രങ്ങളും, ഗർജ്ജനം പോലുള്ള സംഭാഷണ ശൈലിയും മലയാളി മനസ്സുകളിൽ എന്നും മായാതെ നിൽക്കും. മലയാള ചലച്ചിത്ര ലോകം ഉള്ളിടത്തോളം കാലം, ആക്ഷൻ സിനിമകളുടെ സുവർണ്ണ നാളുകൾ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുമ്പോഴൊക്കെയും രതീഷ് എന്ന പേര് ഒരു നക്ഷത്രത്തെപ്പോലെ ശോഭിച്ചുതന്നെ നിൽക്കും. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓർമ്മകൾക്ക് മുന്നിൽ പ്രണാമം