ഇന്ത്യൻ നാടക-ചലച്ചിത്ര രംഗത്തും ചലച്ചിത്ര മേഖലയിലും തനതായ വ്യക്തിമുദ്ര പതിപ്പിച്ച പ്രതിഭയാണ് വിജയ മേത്ത. ഇന്ത്യൻ തീയേറ്റർ രംഗത്തെയും സമാന്തര സിനിമയെയും ഒരേപോലെ അടയാളപ്പെടുത്തിയ അപൂർവം വ്യക്തിത്വങ്ങളിൽ ഒരാളായിരുന്നു അവർ. അഭിനയം, സംവിധാനം എന്നീ മേഖലകളിൽ ഒരുപോലെ മികവ് തെളിയിച്ച വിജയ മേത്ത, ഇന്ത്യൻ നാടകവേദിക്ക് ആധുനികമായ ഒരു മുഖം നൽകുന്നതിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. കേവലമൊരു വിനോദോപാധി എന്നതിനപ്പുറം കലയെയും സിനിമയെയും സമൂഹത്തെ പരിവർത്തിപ്പിക്കാനുള്ള ശക്തമായ മാധ്യമമായി അവർ കണ്ടു. യാഥാർത്ഥ്യബോധമുള്ള കഥാപാത്രങ്ങളും പ്രമേയങ്ങളുമായിരുന്നു അവരുടെ സൃഷ്ടികളുടെ കരുത്ത്.
മഹാരാഷ്ട്രയിൽ ജനിച്ച വിജയ മേത്ത, തന്റെ കലാജീവിതം ആരംഭിക്കുന്നത് നാടകങ്ങളിലൂടെയാണ്. മുംബൈയിലെ പ്രശസ്തമായ നാടക കൂട്ടായ്മകളിൽ സജീവമായിരുന്ന അവർ, പരീക്ഷണാത്മക നാടകങ്ങളിലൂടെ ശ്രദ്ധേയയായി. ഇന്ത്യൻ നാടകവേദിയിലെ കുലപതികളായ വിജയ് ടെണ്ടുൽക്കർ, അരവിന്ദ് ദേശ്പാണ്ഡെ തുടങ്ങിയവർക്കൊപ്പം ചേർന്ന് അവർ നിർമ്മിച്ച നാടകങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ നാടക ചരിത്രത്തിലെ സുവർണ്ണ അധ്യായങ്ങളാണ്. ഭാരതീയ നാടകവേദിയുടെ പാരമ്പര്യത്തെയും പാശ്ചാത്യ നാടകവേദിയുടെ ആധുനികതയെയും സമന്വയിപ്പിക്കാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞു. നാടക സംവിധാനത്തിൽ അവർ പുലർത്തിയ കൃത്യതയും സൂക്ഷ്മതയും പിന്നീട് ചലച്ചിത്ര രംഗത്തേക്ക് കടന്നപ്പോഴും അവർ കൈവിട്ടില്ല. വിജയ മേത്തയ്ക്ക് സെല്ലുലോയ്ഡിന്റെ ആദരാഞ്ജലികൾ.
നാടകത്തിൽ നിന്നും ചലച്ചിത്ര രംഗത്തേക്ക് എത്തിയപ്പോഴും തന്റെ തനത് ശൈലി നിലനിർത്താൻ വിജയ മേത്തയ്ക്ക് സാധിച്ചു. ‘റാവു സാഹേബ്’, ‘പെസ്റ്റൺജി’ തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങൾ അവരുടെ മികച്ച ചലച്ചിത്ര സൃഷ്ടികളായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. മധ്യവർത്തി സിനിമകളുടെ വക്താവായി അറിയപ്പെട്ട അവർ, കച്ചവട സിനിമകളുടെ ഫോർമുലകൾക്ക് വഴങ്ങാതെ, ജീവിതഗന്ധിയായ കഥകളാണ് പ്രേക്ഷകർക്ക് മുന്നിലെത്തിച്ചത്. ബന്ധങ്ങളുടെ സങ്കീർണ്ണതകളും, മനുഷ്യ മനസ്സിന്റെ വിഹ്വലതകളും, സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥിതിയിലെ പൊള്ളത്തരങ്ങളും അവരുടെ സിനിമകൾ ചർച്ച ചെയ്തു. മികച്ച സംവിധായികയ്ക്കുള്ള ദേശീയ പുരസ്കാരം ഉൾപ്പെടെ നിരവധി അംഗീകാരങ്ങൾ അവരെ തേടിയെത്തിയിട്ടുണ്ട്.
അഭിനേത്രി എന്ന നിലയിലും വിജയ മേത്ത പ്രേക്ഷകരെ വിസ്മയിപ്പിച്ചു. വേദിയിലായാലും ക്യാമറയ്ക്ക് മുന്നിലായാലും സ്വാഭാവികമായ അഭിനയശൈലിയിലൂടെ അവർ കഥാപാത്രങ്ങൾക്ക് ജീവൻ നൽകി. കഥാപാത്രത്തിന്റെ ആഴമറിഞ്ഞ്, മിതമായ ഭാവപ്രകടനങ്ങളിലൂടെ അവർ സ്ക്രീനിൽ നിറഞ്ഞുനിന്നു. ‘റാവു സാഹേബ്’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ അവരുടെ വേഷം ഏറെ പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റിയിരുന്നു. മികച്ച സഹനടിക്കുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡും ഈ ചിത്രത്തിലൂടെ അവർക്ക് ലഭിച്ചു. വലിയ കോലാഹലങ്ങളില്ലാതെ, ശാന്തമായി എന്നാൽ ശക്തമായി കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കാനുള്ള അവരുടെ കഴിവ് വേറിട്ടുനിൽക്കുന്നതായിരുന്നു.
കലയെ കേവലം ഒരു തൊഴിലായല്ല, മറിച്ച് ജീവശ്വാസമായാണ് വിജയ മേത്ത കണ്ടത്. പുതിയ തലമുറയിലെ കലാകാരന്മാർക്ക് വലിയൊരു വഴികാട്ടിയായിരുന്നു അവർ. അഭിനയത്തിലും സംവിധാനത്തിലും അവർ പുലർത്തിയ അച്ചടക്കവും അർപ്പണബോധവും വരും തലമുറകൾക്ക് എപ്പോഴും മാതൃകയാണ്. പത്മശ്രീ, സംഗീത നാടക അക്കാദമി അവാർഡ് തുടങ്ങി രാജ്യം നൽകിയ ആദരവുകൾ അവരുടെ പ്രതിഭയ്ക്കുള്ള സാക്ഷ്യപത്രങ്ങളാണ്. ഇന്ത്യൻ സിനിമയ്ക്കും തീയേറ്റർ രംഗത്തിനും അവർ നൽകിയ സംഭാവനകൾ എക്കാലവും സ്മരിക്കപ്പെടും. കലാലോകത്തിന് നികത്താനാവാത്ത ഒരു നഷ്ടമാണ് അവരുടെ വിയോഗത്തിലൂടെ ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത്. കലുഷിതമായ ഈ കാലഘട്ടത്തിലും കലയുടെ മൂല്യം കാത്തുസൂക്ഷിച്ച ആ വലിയ കലാകാരിക്ക് പ്രണാമം.