മലയാള സിനിമയുടെ ചരിത്രത്തിൽ വൈകാരിക സാന്ദ്രത കൊണ്ടും മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെ സങ്കീർണ്ണമായ ആവിഷ്കാരം കൊണ്ടും കാലത്തെ അതിജീവിച്ച അപൂർവ്വം ചില ചലച്ചിത്രങ്ങളുണ്ട്. റിലീസ് ചെയ്ത് പതിറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നിടുമ്പോഴും ആ ചിത്രങ്ങൾ തരുന്ന കാഴ്ചാനുഭവം പഴയതുപോലെ തന്നെ പ്രേക്ഷകന്റെ മനസ്സിനെ ആർദ്രമാക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കും. 1992-ൽ ഫാസിലിന്റെ സംവിധാനത്തിൽ പുറത്തിറങ്ങി, ഇപ്പോൾ മുപ്പത്തിനാല് വർഷങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കുന്ന ‘പപ്പയുടെ സ്വന്തം അപ്പൂസ്’ എന്ന സിനിമ അത്തരത്തിലൊന്നാണ്. ഒരു അച്ഛന്റെയും മകന്റെയും കഥ പറയുന്നതിനപ്പുറം, സ്നേഹത്തിന്റെ അഭാവവും വൈകാരികമായ ഒറ്റപ്പെടലും ഒരു കുഞ്ഞിന്റെ മാനസികനിലയെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നുവെന്ന് കൃത്യമായി അടയാളപ്പെടുത്തിയ ഈ ചിത്രം, മലയാള സിനിമ കണ്ട ഏറ്റവും മികച്ച ഫാമിലി ഡ്രാമകളിൽ ഒന്നായി ഇന്നും നിലകൊള്ളുന്നു.
തൊണ്ണൂറുകളുടെ തുടക്കത്തിൽ മലയാള സിനിമ കുടുംബബന്ധങ്ങളുടെ കഥകൾ പറയുന്നതിൽ പുതിയ മാനങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്ന സമയമായിരുന്നു. എന്നാൽ സാധാരണ കുടുംബചിത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, മനഃശാസ്ത്രപരമായ അടിത്തറയോടെയും ആഴത്തിലുള്ള വൈകാരിക നിരീക്ഷണങ്ങളോടെയുമാണ് ഫാസിൽ ഈ സിനിമയെ പ്രേക്ഷകർക്ക് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ചത്. ഭാര്യ ഭാമയുടെ (ശോഭന) അകാലവിയോഗത്തോടെ ജീവിതത്തിൽ ഒറ്റപ്പെട്ടുപോയ ബാലചന്ദ്രൻ (മമ്മൂട്ടി) എന്ന വൻകിട വ്യവസായിയുടെയും, അമ്മയുടെ സ്നേഹം അറിയാതെ, അച്ഛന്റെ ശ്രദ്ധയും പരിഗണനയും മാത്രം ആഗ്രഹിച്ച് വളരുന്ന അപ്പൂസ് (മാസ്റ്റർ ബാദുഷ) എന്ന കുഞ്ഞിന്റെയും കഥയാണ് ചിത്രം പറയുന്നത്. സ്വന്തം വേദനയുടെയും ജോലിത്തിരക്കുകളുടെയും ലോകത്ത് ജീവിക്കുന്ന ബാലചന്ദ്രൻ, താൻ അറിയാതെ തന്നെ തന്റെ മകനിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്ന വൈകാരിക ശൂന്യതയെ ചിത്രം വളരെ സൂക്ഷ്മമായി ദൃശ്യവൽക്കരിക്കുന്നു.
സിനിമ പുറത്തിറങ്ങി മുപ്പത്തിനാല് വർഷങ്ങൾ പിന്നിടുമ്പോഴും ഇന്നത്തെ സമൂഹത്തിലും സോഷ്യൽ മീഡിയയിലും ഈ ചിത്രം നിരന്തരം ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നു എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. പ്രത്യേകിച്ചും മോഡേൺ പാരന്റിംഗും കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ മാനസികാരോഗ്യത്തെയും ചൈൽഡ് സൈക്കോളജി കുറിച്ചുള്ള സംവാദങ്ങളിൽ ‘പപ്പയുടെ സ്വന്തം അപ്പൂസ്’ ഒരു പ്രധാന ഉദാഹരണമായി ഉയർന്നു വരാറുണ്ട്. ‘പാരന്റൽ ഇമോഷണൽ നെഗ്ലക്റ്റ്’ അഥവാ കുട്ടികളുടെ വൈകാരിക ആവശ്യങ്ങളോടുള്ള രക്ഷിതാക്കളുടെ അനാസ്ഥ എന്ന വിഷയം മലയാള സിനിമയിൽ ഏറ്റവും മികച്ച രീതിയിൽ കൈകാര്യം ചെയ്തത് ഈ ചിത്രത്തിലാണെന്ന് ഇന്നത്തെ തലമുറ വിലയിരുത്തുന്നു. അച്ഛൻ തനിക്ക് വേണ്ടത്ര പരിഗണന നൽകുന്നില്ലെന്ന വിഷമത്തിൽ അപ്പൂസ് കാണിക്കുന്ന വാശികളും, ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റാനായി ചെയ്യുന്ന കാര്യങ്ങളും, ഒടുവിൽ അത് അവന്റെ ജീവനുതന്നെ ഭീഷണിയാകുന്ന അവസ്ഥയിലെത്തി നിൽക്കുന്നതും വെറുമൊരു സിനിമക്കഥയല്ല, മറിച്ച് പല വീടുകളിലും ഇന്നും നടക്കുന്ന യാഥാർത്ഥ്യമാണെന്ന് വർത്തമാനകാല ചർച്ചകൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.
കുട്ടിക്ക് ആവശ്യത്തിന് പണം നൽകുന്നതും നല്ല വസ്ത്രങ്ങളും കളിക്കോപ്പുകളും വാങ്ങി നൽകുന്നതും, അവന് വിലകൂടിയ വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുന്നതും മാത്രമാണ് രക്ഷിതാവിന്റെ കടമ എന്ന് കരുതുന്ന ഭൂരിഭാഗം പേർക്കുമുള്ള മുന്നറിയിപ്പാണ് ബാലചന്ദ്രൻ എന്ന കഥാപാത്രം. കുഞ്ഞിന് വേണ്ടത് വസ്തുവകകളല്ല, മറിച്ച് കൂടെയിരിക്കാനും കേൾക്കാനും ഉമ്മവെക്കാനുമുള്ള അച്ഛന്റെ സാന്നിധ്യമാണെന്ന തിരിച്ചറിവിലേക്ക് ബാലചന്ദ്രൻ എത്തുന്നത് വളരെ വൈകിയാണ്. ഇന്നും പല രക്ഷിതാക്കളും തങ്ങളുടെ വിഷാദവും തിരക്കുകളും കുട്ടികളുടെ മേൽ അടിച്ചേൽപ്പിക്കുമ്പോൾ, അപ്പൂസിന്റെ ഒറ്റപ്പെടൽ പുതിയ കാലത്തെ കുട്ടികളുടെയും പ്രതിനിധിയായി മാറുന്നു. സ്നേഹക്കൂടുതൽ കൊണ്ടാണ് അച്ഛൻ തന്നോട് ദേഷ്യപ്പെടുന്നത് എന്ന് സ്വയം വിശ്വസിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന അപ്പൂസിന്റെ നിഷ്കളങ്കത ഓരോ പ്രേക്ഷകന്റെയും ഉള്ളുലയ്ക്കുന്ന ഒന്നാണ്.
അഭിനേതാക്കളുടെ മിന്നുന്ന പ്രകടനമാണ് ഈ സിനിമയുടെ അടിത്തറ. മമ്മൂട്ടി എന്ന മഹാനടന്റെ അഭിനയജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച വൈകാരിക കഥാപാത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ബാലചന്ദ്രൻ. കച്ചവട ലോകത്ത് കർക്കശക്കാരനായ ഒരു ബിസിനസ്സുകാരനായും, ഭാര്യയുടെ ഓർമ്മകളിൽ നീറുന്ന കാമുകനായും, എന്നാൽ മകന്റെ മുന്നിൽ എന്ത് ചെയ്യണമെന്നറിയാതെ പകച്ചുനിൽക്കുന്ന അച്ഛനായും മമ്മൂട്ടി കാണിച്ച അഭിനയസൂക്ഷ്മത സമാനതകളില്ലാത്തതാണ്. ചിത്രത്തിന്റെ ക്ലൈമാക്സ് രംഗങ്ങളിൽ, മകന്റെ ജീവനായി നിലവിളിക്കുകയും കരയുകയും ചെയ്യുന്ന മമ്മൂട്ടിയുടെ പ്രകടനം കണ്ടിട്ട് കണ്ണ് നിറയാത്ത മലയാളി പ്രേക്ഷകർ ഉണ്ടാകില്ല. “എന്റെ അപ്പൂസ് പോവില്ല, പപ്പ വിളിച്ചാൽ അപ്പൂസ് വരും…” എന്ന് ആശുപത്രി കിടക്കയ്ക്ക് മുന്നിൽ നിന്ന് ബാലചന്ദ്രൻ കെഞ്ചുന്ന രംഗം മലയാള സിനിമയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും ഭാവസാന്ദ്രമായ നിമിഷങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.
അതുപോലെ തന്നെ അപ്പൂസായി എത്തിയ മാസ്റ്റർ ബാദുഷയുടെ പ്രകടനവും എടുത്തുപറയേണ്ടതാണ്. ഒരേ സമയം കുസൃതിയും ഉള്ളിൽ വലിയൊരു സങ്കടവും പേറുന്ന കുട്ടി കഥാപാത്രത്തെ വളരെ സ്വാഭാവികമായി ബാദുഷ അവതരിപ്പിച്ചു. ഡോക്ടർ രുദ്രനായി എത്തിയ സുരേഷ് ഗോപിയുടെ സാന്നിധ്യവും ചിത്രത്തിന് വലിയ കരുത്ത് പകർന്നു. ബാലചന്ദ്രനും അപ്പൂസിനുമിടയിലെ അകലം കുറയ്ക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന സുഹൃത്തായും ഡോക്ടറായും സുരേഷ് ഗോപി മികച്ച പ്രകടനമാണ് കാഴ്ചവെച്ചത്. അക്കാലത്ത് മമ്മൂട്ടി-സുരേഷ് ഗോപി കൂട്ടുകെട്ടിന് തിയേറ്ററുകളിൽ ലഭിച്ച വലിയ സ്വീകാര്യതയും സിനിമയുടെ വിജയത്തിന് ഘടകമായി. ചെറിയൊരു ഫ്ലാഷ്ബാക്ക് രംഗത്തിൽ മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ശോഭനയുടെ ഭാമ എന്ന കഥാപാത്രം, സിനിമ മുഴുവൻ ഒരു സുഗന്ധം പോലെ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ട്.
ഫാസിൽ എന്ന സംവിധായകന്റെ കരവിരുത് പൂർണ്ണമായും ദൃശ്യമാകുന്ന ചിത്രമാണിത്. മനഃശാസ്ത്രപരമായ ഘടകങ്ങളെ ജനപ്രിയ സിനിമയുടെ ചട്ടക്കൂടിലേക്ക് ചേർത്തുവെക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിനുള്ള കഴിവ് ‘എന്റെ സൂര്യപുത്രിക്ക്’, ‘മണിച്ചിത്രത്താഴ്’ എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലെന്നപോലെ ഇതിലും വ്യക്തമാണ്. കഥാപാത്രങ്ങളുടെ വൈകാരിക തലങ്ങളെ വളരെ പതുക്കെ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത്, പ്രേക്ഷകനെ കഥയുടെ ഭാഗമാക്കുന്നതിൽ ഫാസിൽ വിജയിച്ചു. ഒരു നീന്തൽക്കുളവും, അവിടെയുള്ള ഉയരമുള്ള ചാട്ടപ്പടിയും (Diving Board) സിനിമയിൽ ഒരു പ്രതീകമായി മാറുന്നുണ്ട്. അപ്പൂസിന്റെ ഉള്ളിലെ ഭയത്തെയും, ഒപ്പം അച്ഛന്റെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റാനുള്ള അവന്റെ ധൈര്യത്തെയും ആ നീന്തൽക്കുളം അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.
ഇളയരാജയുടെ സംഗീതവും പശ്ചാത്തല സംഗീതവുമാണ് ഈ സിനിമയുടെ മറ്റൊരു വലിയ ശക്തികേന്ദ്രം. സംഗീതവും സിനിമയുടെ കഥപറച്ചിലും തമ്മിൽ എത്രത്തോളം അലിഞ്ഞുചേരാമെന്നതിന് ഈ ചിത്രം തെളിവാണ്. ബിചു തിരുമല രചിച്ച ‘ഓലത്തുമ്പത്തിരുന്നൂഞ്ഞാലാടും’, ‘മായ മഞ്ചലിൽ’, തുടങ്ങിയ പാട്ടുകൾ ഇന്നും മലയാളികളുടെ പ്രിയഗാനങ്ങളാണ്. ഇതിൽ ‘ഓലത്തുമ്പത്തിരുന്നൂഞ്ഞാലാടും’ എന്ന താരാട്ടുപാട്ട് ഒരേ സമയം വാത്സല്യവും അതുപോലെ തന്നെ ഉള്ളിലൊരു സങ്കടവും നിറയ്ക്കുന്ന ഈണമാണ്. ഇളയരാജയുടെ പശ്ചാത്തല സംഗീതം ഓരോ രംഗത്തിന്റെയും വൈകാരികതയെ ഇരട്ടിയാക്കി മാറ്റി.
ഇന്നത്തെ ഡിജിറ്റൽ യുഗത്തിലും, സ്മാർട്ട് ഫോണുകൾക്കും സോഷ്യൽ മീഡിയകൾക്കും നടുവിൽ ജീവിക്കുന്ന കുട്ടികളും അവരുടെ മാതാപിതാക്കളും അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ‘ആശയവിനിമയ വിടവ്’ (Communication Gap) മുപ്പത്തിനാല് വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് തന്നെ ഈ സിനിമ ദീർഘവീക്ഷണത്തോടെ ചർച്ച ചെയ്തുവെന്നത്ഭുതകരമാണ്. മാതാപിതാക്കൾ ഒപ്പമുണ്ടായിട്ടും ഒറ്റപ്പെട്ടുപോകുന്ന കുട്ടികളുടെ എണ്ണം ഇന്ന് വർദ്ധിച്ചുവരുമ്പോൾ, ‘പപ്പയുടെ സ്വന്തം അപ്പൂസ്’ നൽകുന്ന സന്ദേശം മുൻപത്തേക്കാൾ പ്രസക്തമാകുന്നു. തിരക്കുകൾക്കിടയിലും കുട്ടികൾക്ക് നൽകേണ്ടത് വിലപിടിപ്പുള്ള സാധനങ്ങളല്ല, മറിച്ച് നമ്മളെന്ന വ്യക്തിയെയും നമ്മുടെ സമയത്തെയുമാണെന്ന് ഈ ചിത്രം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.
34 വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറവും ‘പപ്പയുടെ സ്വന്തം അപ്പൂസ്’ ഒരു നൊമ്പരമായി, ഓർമ്മപ്പെടുത്തലായി നമ്മുടെ മനസ്സിനോട് ചേർന്നുനിൽക്കുന്നു. മലയാളത്തിലെ കുടുംബചിത്രങ്ങളിൽ എക്കാലത്തെയും മികച്ച ക്ലാസിക്കുകളിൽ ഒന്നായി ഈ ഫാസിൽ ചിത്രം നിലകൊള്ളുന്നത് അതിന്റെ പ്രമേയത്തിന്റെ സാർവലൗകികത കൊണ്ടും, അത് കാണികളുടെ ഹൃദയത്തോട് നേരിട്ട് സംസാരിക്കുന്നത് കൊണ്ടുമാണ്. കാലമെത്ര മാറിയാലും, തലമുറകൾ കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടാലും, സ്നേഹത്തിനും വാത്സല്യത്തിനും വേണ്ടിയുള്ള ഒരു കുഞ്ഞിന്റെ വിതുമ്പൽ പ്രേക്ഷക മനസ്സുകളിൽ ഒരു നിശ്ശബ്ദ നൊമ്പരമായി തുടർന്നു കൊണ്ടേയിരിക്കും.