മലയാള സിനിമയുടെ ജീവിതഭാവനയെക്കുറിച്ചുള്ള സമീപനത്തില് തനിമകൊണ്ടും തീവ്രതകൊണ്ടും അടയാളപ്പെടുത്തിയ ഒരു പേരുണ്ട്, “എ.കെ. ലോഹിതദാസ്”. ആ അതുല്യ കലാകാരന്റെ ഓർമകൾക്ക് ഇന്ന് 16 വയസ്സാണ്. എഴുതിയത് 44 തിരക്കഥകള്, സംവിധാനം ചെയ്തത് 12 ചിത്രങ്ങള്. വെറും അക്കങ്ങളല്ല അവ, മലയാള സിനിമയുടെ മനുഷ്യവാസ്തവങ്ങളെ പുനര്വായിച്ച 20 വര്ഷത്തെ സൃഷ്ടിയാത്രയുടെ അടയാളങ്ങളാണ്. കുടുംബം, ജാതി, ആസ്തി, ഭ്രാന്ത്, ആത്മസംഘര്ഷം, സ്ത്രീത്വം തുടങ്ങിയ മേഖലകളെ സൂക്ഷ്മതയോടെ ചിന്തിപ്പിച്ച കഥാപാത്രങ്ങളിലൂടെ മലയാളിയെ സ്നേഹിക്കാൻ പഠിപ്പിച്ച മറ്റൊരു കലാകാരനുണ്ടാകില്ല.
1955-ലാണ് ചാലക്കുടിക്കടുത്ത് മുരിങ്ങൂരില് അമ്പഴത്തില് കരുണാകരന് ലോഹിതദാസ് എന്ന എ.കെ. ലോഹിതദാസിന്റെ ജനനം. എറണാകുളം മഹാരാജാസില് ബിരുദപഠനം പൂര്ത്തിയാക്കി തിരുവനന്തപുരം മെഡിക്കല് കോളേജില് ലബോറട്ടറി ടെക്നീഷ്യന് കോഴ്സുമെടുത്തു. തുടക്കത്തില് ചെറുകഥയിലൂടെയും പിന്നീട് നാടകത്തിലൂടെയും കലാരംഗത്ത് കടന്നുവന്ന ലോഹിയുടെ കഥയെഴുത്തിലേക്ക് മുഖംകാണിച്ചത് നടൻ തിലകനായിരുന്നു. 1987ല് പുറത്തിറങ്ങിയ തനിയാവര്ത്തനം എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് വെള്ളിത്തിരയിലെ ലോഹിതദാസ് എന്ന പേരിന്റെ തുടക്കം.
“തനിയാവര്ത്തനം, അമരം, ദശരഥം, വാത്സല്യം, ഭൂതക്കണ്ണാടി, കിരീടം, ഭരതം, കമലം, കന്മദം… ഓരോ കഥാപാത്രവും ഓരോ ജീവിതം. ജാതിയെ, തൊഴില് പശ്ചാത്തലങ്ങളെ, അധിനിവേശ കാഴ്ചപ്പാടുകളെ, ആണിന്റെ കുസൃതി വെളിപ്പെടുത്തിയ ആഴത്തിലുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങളായിരുന്നു ലോഹിയുടെ തിരക്കഥകള്. താരവൈഭവത്തിന്റേതല്ലാത്ത കഥാപാത്രങ്ങളെ തന്റെ തൂലികയിലൂടെ മാനവികതയുടെ ഏറ്റവും അടിമുടി കൊണ്ട് ചിത്രീകരിച്ച എഴുത്തുകാരൻ.
കുറ്റവാളികള്, ഡ്രൈവര്മാര്, ഗര്ഭിണികളായ വേശ്യകള്, കൊച്ചുകുട്ടികള് – ജീവിതത്തിന്റെ അതിര്ത്തികളില് നില്ക്കുന്നവരുടെ ഉള്ളിലെ ആത്മസംഘര്ഷം പോലും ലോഹിതദാസ് സൂക്ഷ്മമായി സിനിമയിലേയ്ക്കു കൊണ്ടുവന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രങ്ങള്ക്ക് ഒരുവരി സംഭാഷണമാത്രമായിരുന്നാലും അവര് കാണികളുടെ മനസ്സില് ഇടം നേടിയിരുന്നുവെന്നതും അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഴുത്തിന്റെ കരുത്തിന്റെ സൂചകമാണ്. ലോഹിയുടെ നായകര് പൊക്കിള്മുട്ടി കയറുന്നവരായിരുന്നില്ല, സ്ത്രീകളെ നിഴലാക്കിയവരായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് നായികമാര് ദൃഢനിലപാടോടെയുള്ള ജീവിതവാസ്തവങ്ങളുടെ പ്രതിനിധികളായിരുന്നു.
തിരക്കഥയില് തിളങ്ങിയതുപോലെ തന്നെ സംവിധായകനായും ലോഹി മലയാള സിനിമയില് തന്റേതായ അടയാളം കുറിച്ചു. ഭൂതക്കണ്ണാടി വഴി 1997ല് സംവിധാനരംഗത്ത് കാലെടുത്തുവെച്ച അദ്ദേഹം, പിന്നീട് ഓര്മ്മച്ചെപ്പ്, കന്മദം, ജോക്കര്, നിവേദ്യം, അരയന്നങ്ങളുടെ വീട് തുടങ്ങിയ സിനിമകള് നിര്മിച്ചു. തിരക്കഥയെഴുത്തില് കൈവരിച്ച പ്രശംസയ്ക്ക് തൊട്ടടുത്ത് മാത്രമായിരുന്നു അവിടെ അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ച അംഗീകാരം, പക്ഷേ ലോഹിതദാസിന്റെ മാനവികകാഴ്ചപ്പാടുകള് അവിടെയുമുണ്ട്.
പുതുമുഖങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാനും മുന്നിലെത്തിക്കാനും തുല്യധൈര്യത്തോടെയായിരുന്നു ലോഹിയുടെ സമീപനം. മീരാ ജാസ്മിന്, ഭാമ, വിനു, ലക്ഷ്മി ഗോപാലസ്വാമി – ലോഹിയുടെ കൈപിടിച്ച് ചലച്ചിത്രലോകത്തേക്കെത്തിയവരാണ്.
“കഥകള് ഇനിയുമുണ്ട്”, എന്നും ലോഹി പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന വാക്കുകളാണ്. പക്ഷേ, അവനവന്റെ കഥ തുറന്നു പറഞ്ഞു തുടങ്ങിയപ്പോൾ കാലം ആ കലാകാരനെ വിളിച്ചു കൊണ്ടുപോയി – 2009 ജൂണ് 28ന്, ഒരു മഴക്കാലത്തില്. ‘ഭീഷ്മരേ’ എന്ന സ്വപ്നപദ്ധതിക്കിടയില് ആ അതുല്യ പ്രതിഭ വിടപറഞ്ഞു.
എന്നിരുന്നാലും, ലോഹി ഇല്ലാതാവുന്നത് പോലും മലയാളത്തിന് ഒരാഘാതമാകാൻ ആ കലാകാരൻ സമ്മതിച്ചിരുന്നില്ല. കാരണം, ആ മനുഷ്യന്റെ കഥകള് ഇപ്പോഴും മലയാളിയുടെ ഉള്ളില് കേട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. സ്വന്തം ജീവിതങ്ങളില് പ്രതിഫലനമുണ്ടെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്ന കഥാപാത്രങ്ങളിലൂടെയും ആത്മസംഘര്ഷങ്ങളിലൂടെയും മലയാള സിനിമയുടെ ഹൃദയഭാഷയെ വീണ്ടും വിഭാവനം ചെയ്ത ഒരാളായി എ.കെ. ലോഹിതദാസ് എന്നും ഓര്മ്മിക്കപ്പെടും.