സൗന്ദര്യം കൊണ്ടും അഭിനയം കൊണ്ടും 80 കളിലും 90 കളിലും മലയാള സിനിമയെ സമ്പൂർണമാക്കിയ നായിക. തന്റെ പതിനാറാമത്തെ വയസ്സിൽ അതുല്യ പ്രതിഭ സത്യന്റെ നായികയായി മലയാളികളുടെ മനസ്സിലേക്ക് നടന്നു കയറിയ സുന്ദരി, ശ്രുതിമധുരമായ ആലാപന ശൈലി കൊണ്ട് വിസ്മയിപ്പിച്ച ഗായിക, “ശ്രീവിദ്യ”. സൂക്ഷ്മമായ നിരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെ സ്വാഭാവികമായ അഭിനയ ശൈലിയിൽ മൂന്നു പതിറ്റാണ്ട് അവർ വെള്ളിത്തിരയിൽ നിറഞ്ഞാടി. ‘ചട്ടമ്പിക്കവല‘ മുതൽ “ചാക്കോ രണ്ടാമൻ വരെ”, അവരെ അടയാളപ്പെടുത്താൻ കാലം അവർക്കു വേണ്ടി സമ്മാനിച്ച ഒരുപിടി മികച്ച കഥാപാത്രങ്ങൾ. മലയാളത്തിന്റെ ശാലീന സുന്ദരി ശ്രീവിദ്യക്ക് ജന്മദിനാശംസകൾ.
ആർ. കൃഷ്ണമൂർത്തിയുടെയും പ്രശസ്തഗായിക എം.എൽ. വസന്തകുമാരിയുടേയും മകളായി ചെന്നൈയിലെ മദ്രാസിലാണ് ശ്രീവിദ്യ ജനിച്ചത്.
13-ാം വയസ്സിൽ തിരുവുൾ ചൊൽവാർ എന്ന തമിഴ് ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് വെള്ളിത്തിരയിൽ ആദ്യമായി ശ്രീവിദ്യഎത്തിയത്. തുടർന്ന് മലയാളത്തിൽ 1969-ൽ ചട്ടമ്പിക്കവല എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ സത്യന്റെ നായികയായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച ശ്രീവിദ്യ, കുസൃതിയോടെയും ഹൃദയസ്പർശിയുമായ ഭാവങ്ങളിലൂടെ പ്രേക്ഷകഹൃദയങ്ങളിൽ സ്ഥാനം പിടിച്ചു. തുടർന്ന് ‘അമ്പ, അംബിക, അംബാലിക’, ‘ഉത്സവം’, ‘തീക്കനൽ’, ‘ചെണ്ട’, ‘വേനലിൽ ഒരു മഴ’ തുടങ്ങി നിരവധിചിത്രങ്ങൾ.
കാലഘട്ടത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് കഥാപാത്രങ്ങളിലേക്ക് ചേക്കേറാൻ ശ്രീവിദ്യയോളം മറ്റൊരു നടിക്ക് കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടോ എന്ന് സംശയമാണ്. പൈങ്കിളി നായികയിൽ നിന്നും അവരുടെ ‘അമ്മ വേഷങ്ങളിലേക്കുള്ള ചുവടുവെപ്പ് അത്രയ്ക്കും തനിമത്വം നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. ശ്രീവിദ്യ അവതരിപ്പിച്ച അമ്മ വേഷങ്ങൾ ഒരു വ്യക്തിപരമായ യാത്രയാണ് എന്നുവേണമെങ്കിൽ പറയാം. പലതരം ആഘാതങ്ങളിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന സ്ത്രീയുടെ മനംമറിഞ്ഞൊരു അവതരണം. അനിയത്തിപ്രാവ്-ൽ തന്റെ മകന്റെ ഇഷ്ടം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് കാമുകിയെ ആലിംഗനം ചെയ്യുന്ന അമ്മ. അത് വെറും കഥാപാത്രമല്ല, മലയാള സിനിമയുടെ പ്രതിനിധിയാണ്. അതേപോലെ, കാറ്റത്തെ കിളിക്കൂട് എന്ന ചിത്രത്തിലെ നാലുമക്കളുടെ അമ്മയും സ്നേഹഭാര്യയുമായ ശാരദ. ഗൃഹനാഥയായി സാധാരണ കുടുംബത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന സ്ത്രീയുടെ പ്രതിബിംബം, ഇങ്ങനെ ഒരേ വേഷങ്ങൾ ഭാവുകങ്ങളുടെ വ്യത്യസ്തതയോടെ ജീവിതങ്ങളോട് ചേർത്തു നിർത്താൻ ശ്രീവിദ്യയ്ക്ക് കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
അതിഭാവുകത്വമില്ലാതെ, അതിന്റെ ഏറ്റവും തികച്ച സത്യസന്ധതയോടെ. മലയാള സിനിമയിലെ അമ്മാപ്രതിച്ഛായകൾക്ക് പുതുമയും പരിമളവും നൽകിയ ശ്രീവിദ്യ. മോഹൻലാലിന്റെ കഥാപാത്രം അമ്മയെ കുറിച്ച് “എന്റെ അമ്മ പോലെ” എന്ന് പറയുന്ന രംഗം അത്രയ്ക്ക് സ്പർശനീയമാകുന്നത്, ശ്രീവിദ്യയുടെ കണ്ണിൽ നിന്നൊരു ഇളകൽ കൊണ്ട് മാത്രമാണ്. അമ്മയുടെ സ്നേഹവും സംശയവും, വിശ്വാസവും അസഹിഷ്ണുതയും ഒരേ സമയം കൊണ്ടുവരാൻ കഴിയുന്ന അഭിനയശൈലി അതിജീവനമെന്ന വാക്കിനും അപ്പുറത്താണ്. ആദാമിന്റെ വാരിയെല്ലിൽ ആലീസ് എന്ന അമ്മാ കഥാപാത്രം ആദ്യത്തിൽ തുണിയില്ലാത്തതുപോലെയാണ്. മക്കളോട് അകന്ന് നിൽക്കുന്ന, പിതൃത്വത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന. ഭർത്താവിന്റെ ക്രൂരതകൾക്കെതിരെ പൊരുതുന്ന ഒരു അമ്മയെ വിശ്വാസ്യതയോടെ അവതരിപ്പിച്ചപ്പോൾ, ശ്രീവിദ്യയുടെ പ്രകടനം അസാധാരണമായി മാറി. പക്ഷേ, ആ കഥാപാത്രത്തിൽ പോലും അവസാനം നമ്മൾ സമവായം കാണുന്നു. ശ്രീവിദ്യയുടെ അഭിനയത്തെ സംബന്ധിച്ച് പറയുമ്പോൾ, പ്രതികാരവും നിഷേധവും പോലും സ്നേഹത്തിലേക്ക് മാറുന്ന ഉഷ്ണതയാണ് അവർ കാഴ്ചവെച്ചത്.
അതിനുപുറമെ, ഇരകളിലെ ആനി, ഒരു മുഖം പല മുഖത്തിലെ സുഭദ്രാമ്മ തുടങ്ങിയ കഥാപാത്രങ്ങൾ അപൂർവം പൂർണമായ നെഗറ്റീവ് ട്രെയിറ്റുകളുമായി വന്നു. ലൈംഗികമായി ഉപദ്രവിക്കപ്പെട്ട സ്ത്രീയുടെ പ്രതികരണങ്ങളും, കുഞ്ഞിന് സ്വത്തുനൽകാൻ വീട്ടിലെ മറ്റൊരു കുഞ്ഞിനെ മാറ്റിവെക്കുന്ന അമ്മയുടെ കപടതയും അവർ അതീവ ഗൗരവത്തോടെയും വിശ്വസ്യതയോടെയും അവതരിപ്പിച്ചു.ശ്രീവിദ്യയുടെ കഥാപാത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ വ്യത്യസ്തമായി പറയേണ്ടത് പഞ്ചവടിപ്പാലത്തിലെ മണ്ഡോദരിയാണ്. പൊളിറ്റിക്കൽ സാറ്റയറിലേക്ക് ഹാസ്യത്തിന്റെ വഴിയിലൂടെ എത്തുന്ന ഈ കഥാപാത്രം, അമ്മത്വത്തിന്റെ പരമ്പരാഗത വേഷങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിടവാങ്ങലാണ്. സ്വാർഥവും ചെളിയുമായ മാവേലിക്കരാ മണ്ഡോദരി, വ്യക്തിമുദ്രയോടെയാണ് അവർ അവതരിപ്പിച്ചത്. സിനിമയുടെ നർമ്മഭാവം ചിന്തയിലേക്ക് നയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞത് ശ്രീവിദ്യയുടെ പ്രകടനം കൊണ്ടാണ്. മകളോട് യഥാർത്ഥ പിതാവിന്റെ സത്യം മറച്ചു വച്ച ജീവിച്ച്, അവസാനം സത്യം തുറന്ന് പറയുന്ന അമ്മയെ കാണാൻ കഴിയുന്നത് ഓഴിവുകാലം എന്ന സിനിമയിലാണ്. ക്ളൈമാക്സിന്റെ ഭാഗത്ത് ശ്രീവിദ്യയുടെ മുഖഭാവം മാത്രം കൊണ്ട് നമ്മൾ ആ രംഗം മുഴുവൻ അനുഭവിക്കുന്നു. പവിത്രം എന്ന സിനിമയിലെ ഗർഭിണിയായ അമ്മയുടെ നാണകേടിനൊപ്പം , ‘വാലിന് മേൽ പൂവും’ എന്ന ഗാനം വരുമ്പോൾ അവരുടെ മുഖത്ത് വിരിയുന്ന കരുണ, കാത്തിരിപ്പ്, നിർവൃതി — അവയെല്ലാം നിശ്ചലചിത്രങ്ങളായി മലയാള സിനിമയുടെ മനസ്സിലുണ്ട്.
ശ്രീവിദ്യയുടെ കഴിവ് മലയാളത്തിലേതിലപ്പുറം നീണ്ടിരുന്നു. ദളപതിയി-ൽ, മകനായി വളർന്ന രജനികാന്തിനെ തിരിച്ചറിയുന്ന നിമിഷം, അതൊരു മിസ്റ്റെക് അല്ല, അവളുടെ അമ്മത്വത്തിന്റെ സമർപ്പണമാണ്. കണ്ടുകൊണ്ടേൻ കണ്ടുകൊണ്ടേൻ-ൽ ഭർത്താവില്ലാതെയായി മൂന്നു പെൺമക്കളെ വളർത്തുന്ന അമ്മ, ഗ്രാമത്തിൽ നിന്നുള്ള സഹനത്തിന്റെ പ്രതീകം. തങ്ങളുടെ അമ്മയുടെ കഠിനമായ ജീവിതം ചിത്രീകരിച്ചെങ്കിലും, ശ്രീവിദ്യ അത് കരുണയാൽ ചിരിയാക്കി. അപൂർവരാഗങ്ങൾ എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഭൈരവി എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെ ശ്രീവിദ്യ അമ്മയുടെ സ്വതന്ത്ര സ്വഭാവം ഉൾക്കൊണ്ടുള്ള ചിന്താഗതികൾ പങ്കുവച്ചു. അമ്മയും മകളും തമ്മിലുള്ള അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾക്കും ഒടുവിലത്തെ ബന്ധത്തിനും ആശയവിനിമയത്തിന്റെ ആത്മീയത നൽകിയതും ശ്രീവിദ്യയുടെ മികവാണ്.
ബിഗ് സ്ക്രീനിൽ മാത്രമല്ല മിനി സ്ക്രീനിലും ശ്രീവിദ്യ തിളങ്ങി. സ്വപ്നം, അവിചാരിതം, ഓമനത്തിങ്കൾപക്ഷി തുടങ്ങിയ പരമ്പരകളിൽ അവർ അവതരിപ്പിച്ച അമ്മത്വം ഇന്നും ആ വലിയ കാഴ്ചയുടെ ഭാഗമാണ്. നാടകീയതയില്ലാത്ത സൗമ്യതയും ഗംഭീരമായ അഭിനയ പക്വതിയും ഇവിൽ തെളിയിക്കുന്നു. 2004-ലെ ‘അവിചാരിതം’ എന്ന ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയ്ക്കു മികച്ച നടിക്കുള്ള സംസ്ഥാന അവാർഡ് ലഭിച്ചത് അതിനുള്ള തെളിവാണ്.
ശ്രീവിദ്യയുടെ കഴിവുകൾ അഭിനയത്തിലേക്ക് ഒതുങ്ങിയിരുന്നില്ല. പാട്ടിലും തിളക്കം കാണിച്ച നടിയായിരുന്നു അവർ. അയലത്തെ സുന്ദരി എന്ന സിനിമയിലൂടെയാണ് അവർ പിന്നണിഗായികയായത്. ആനകൊടുത്താലും കിളിയേ എന്ന ഗാനത്തിലൂടെ അവർ പാടിയ ശബ്ദം കേട്ടാൽ അത്രയ്ക്ക് നിഷ്കളങ്കമായൊരു ആത്മാവിന്റെ താളമാണ് നമ്മൾ കേൾക്കുന്നത്. നക്ഷത്രത്താരാട്ട് എന്ന ചിത്രത്തിലും ഗാനമാലികയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു. 1979-ൽ മികച്ച നടിക്കുള്ള സംസ്ഥാന അവാർഡും പിന്നീട് 1983-ൽ ‘രചന’, 1992-ൽ ‘ദൈവത്തിന്റെ വികൃതികൾ’ എന്നിവയ്ക്കും അവാർഡുകൾ.
അഭിനയ ജീവിതം പോലെ വ്യക്തി ജീവിതവും വളരെ സങ്കീർണമായി പോയൊരു കലാകാരിയാണ് ശ്രീവിദ്യ. സംവിധായകൻ ഭാരതനുമായുള്ള പ്രണയവും പ്രണയ തകർച്ചയും. പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിവാഹ ശേഷവും ഇരുവരും തമ്മിലുള്ള പ്രണയവും ഏറെ ചർച്ചകൾക്ക് വിധേയമായിരുന്നു. നടൻ കമൽഹാസനുമായുള്ള ബന്ധവും ഏറെ ചർച്ചചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. തന്റെ പ്രണയിതാക്കളിൽ അവളെന്റെ കാമുകി തന്നെയാണെന്ന് ഇന്നും കമൽഹാസൻ തുറന്നു പറയുന്നുണ്ട്.
ക്യാൻസർ ബാധിച്ചാണ് ശ്രീവിദ്യ മരണപ്പെടുന്നത്. 2006 ഒക്ടോബർ 19-ന്, 53-ാം വയസ്സിൽ തിരുവനന്തപുരത്തെ കിംസ് ആശുപത്രിയിൽ വെച്ചായിരുന്നു അന്ത്യം. മരണം ആ കലാകാരിയുടെ അവസാനമില്ലെന്ന് വീണ്ടും തെളിയിക്കപെടും വിധം അവർ പിന്നെയും സിനിമകളിൽ പ്രത്യക്ഷപെട്ടു കൊണ്ടിരുന്നു. മരണപ്പെട്ട മംമ്തയുടെ ചിത്രങ്ങൾക്കൊക്കെ പിന്നീട് ശ്രീവിദ്യയുടെ മുഖമായിരുന്നു. നായികയെന്നാൽ ശ്രീവിദ്യയാണെന്നും, കാമുകിയെന്നാൽ ശ്രീവിദ്യയാണെന്നും, ഭാര്യ എന്നാൽ ശ്രീവിദ്യയാണെന്നും, അമ്മയെന്നാൽ ശ്രീവിദ്യയാണെന്നും തലമുറകൾ ചേർത്തു വായിച്ചു കൊണ്ടേയിരുന്നു. അവരുടെ അഭിനയവിസ്മയം, ജീവിതസാഹചര്യങ്ങൾ, വേദനകളും വല്ലാത്ത ചിരികളുമെല്ലാം ചേർന്ന് നമ്മുടെ സിനിമയിലേയും മനസ്സിലേയും “വിദ്യാമ്മ”യെ നിറച്ചു നിൽക്കുന്നുണ്ട്. ഓർമകൾക്കപ്പുറത്തേക്കും അഭിനയം കൊണ്ടുള്ള ആത്മീയ സഞ്ചാരമാണ് ശ്രീവിദ്യ എന്ന നടിയുടെ ജീവിതം. ഒരിക്കൽ കൂടി അതുല്യ കലാകാരിക്ക് ജന്മദിനാശംസകൾ