ഓർക്കുമ്പോൾ മുഖത്തൊരു പുഞ്ചിരിയും, ഉള്ളിലൊരു നൊമ്പരവും ഒരു പോലെ കടന്നു വരുന്ന ചില മനുഷ്യരുണ്ട്. മലയാള സിനിമയിൽ അത്തരം നിരവധി പേരുണ്ടെങ്കിലും “കുതിരവട്ടം പപ്പു” എന്ന അസാധ്യ കലാകാരന് പ്രേക്ഷകർക്കിടയിൽ എന്നും തനതായൊരു സ്ഥാനം തന്നെ ഉണ്ട്. സിനിമയ്ക്കപ്പുറം അയാളിലെ മനുഷ്യനെ ആദരിക്കുന്നവരാണ് മലയാളികൾ. ചിരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ജീവിതത്തിന്റെ കഠിന സത്യങ്ങൾ പറഞ്ഞുനൽകിയ, തമാശയുടെ മറവിൽ മനുഷ്യനെ അനാവരണം ചെയ്ത ഒരു അപൂർവ പ്രതിഭ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ ഒരു ഹാസ്യ നടനെ ഓർമിക്കുക എന്നതിനപ്പുറത്തേക്ക് മണ്മറഞ്ഞു പോയ നമ്മളിലൊരാളായ പച്ച മനുഷ്യനെ ഓർമിക്കുക എന്ന് കൂടിയാണ്. മലയാളത്തിന്റെ എക്കാലത്തെയും പ്രിയപ്പെട്ട മികച്ച ഹാസ്യ നടൻ കുതിരവട്ടം പപ്പുവിന് സെല്ലുലോയ്ഡിന്റെ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ജന്മദിനാശംസകൾ.
1936-ൽ കോഴിക്കോടിനടുത്ത് ഫറോക്കിൽ ജനിച്ച പദ്മദളാക്ഷൻ എന്ന ബാലൻ പിന്നീട് മലയാള സിനിമ കണ്ട ഏറ്റവും സവിശേഷ ശബ്ദങ്ങളിലൊന്നായി മാറുമെന്ന് അന്ന് ആരും കരുതിയിരുന്നില്ല. അച്ഛൻ പനങ്ങോട് രാമനും അമ്മ ദേവിയും ഒപ്പം കുഞ്ഞിനെ കുതിരവട്ടത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നപ്പോൾ, ആ സ്ഥലവും ആ കുട്ടിയും ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാകാൻ പോകുകയാണെന്ന് അവർക്ക് അറിയില്ലായിരുന്നു. കോഴിക്കോട് സെന്റ് ആന്റണീസ് സ്കൂളിലെ വിദ്യാഭ്യാസകാലം മുതൽ തന്നെ പപ്പുവിന്റെ ജീവിതം നാടകവേദികളോടും വായനശാലകളോടും ചേർന്നുപോയിരുന്നു. കുതിരവട്ടം ദേശപോഷിണി വായനശാലയിലെ സാഹിത്യസമിതിയുടെ ചർച്ചകൾ കേൾക്കാൻ എത്തിയിരുന്ന ആ ബാലൻ, ചർച്ചകൾക്കുശേഷം അരങ്ങേറുന്ന നിമിഷനാടകങ്ങളിൽ പങ്കാളിയായി. തയ്യാറെടുപ്പുകളില്ലാതെ, തത്സമയം തമാശ കണ്ടെത്തി അഭിനയിക്കാനുള്ള കഴിവ് പപ്പുവിന് ജന്മസിദ്ധമായിരുന്നു. നിമിഷനാടകങ്ങളിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയബോധം രൂപപ്പെട്ടത്. കോഴിക്കോടൻ നാടകവേദികൾ പപ്പുവിനെ സ്വീകരിച്ചത് ഒരു ഹാസ്യവേഷക്കാരനായി മാത്രമല്ല, മനുഷ്യസ്വഭാവങ്ങൾ സൂക്ഷ്മമായി അവതരിപ്പിക്കാൻ കഴിവുള്ള ഒരു നടനായി തന്നെയായിരുന്നു.
‘കുപ്പയിലൂടെ’ എന്ന നാടകത്തിലൂടെയാണ് പപ്പുവിന്റെ നാടകജീവിതം വ്യക്തമായ അടയാളം പതിപ്പിക്കുന്നത്. അറുപതുകളുടെ അവസാനത്തോടെ കോഴിക്കോടൻ നാടകവേദികളിലെ അനിവാര്യ സാന്നിധ്യമായി മാറിയ പപ്പുവിനെ സിനിമ തേടി എത്തിയത് സ്വാഭാവികമായിരുന്നു. 1963-ൽ രാമു കാര്യാട്ട് സംവിധാനം ചെയ്ത ‘മൂടുപടം’ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം ആദ്യമായി സിനിമയിൽ മുഖം കാണിക്കുന്നത്. എങ്കിലും, 1964-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ‘ഭാർഗവി നിലയം’ ആണ് പപ്പുവിന്റെ ജീവിതത്തിലെ യഥാർത്ഥ വഴിത്തിരിവ്. വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീർ തിരക്കഥയെഴുതിയ ‘ഭാർഗവി നിലയം’ എന്ന ചിത്രത്തിൽ പപ്പുവിന്റെ കഥാപാത്രത്തിന് നൽകിയ പേര് – കുതിരവട്ടം പപ്പു – പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ പേരിനെക്കാൾ വലുതായി. ഒരു കഥാപാത്രത്തിന് നൽകിയ പേര്, ഒരു നടന്റെ മുഴുവൻ ജീവിതത്തെ തിരിച്ചറിയാനുള്ള അടയാളമായി മാറിയ അപൂർവ സംഭവമാണ് അത്. അതോടെ പദ്മദളാക്ഷൻ ചരിത്രത്തിലേക്ക് പിന്മാറി, കുതിരവട്ടം പപ്പു മലയാളിയുടെ സ്വന്തമായി.
‘ആദ്യകിരണങ്ങൾ, കുഞ്ഞാലിമരക്കാർ, കുട്ട്യേടത്തി, പണിമുടക്ക്, മാപ്പുസാക്ഷി, ചന്ദനച്ചോല, ഹൃദയം ഒരു ക്ഷേത്രം, തുലാവർഷം’ തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലൂടെ പപ്പു ഹാസ്യനടന്മാരുടെ നിരയിൽ മുൻപന്തിയിലേക്കുയർന്നു. എഴുപതുകളിൽ അദ്ദേഹം തിരക്കേറിയ നടനായി. ‘അങ്ങാടി, മൂർഖൻ, ചാകര, മീൻ, സ്പോടനം, ജീവിതം ഒരു ഗാനം, ബെൻസ് വാസു, ഈറ്റ’ തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയവൈവിധ്യം തെളിയിച്ചു. ജയനൊപ്പം ചെയ്ത വേഷങ്ങൾ പപ്പുവിന് വലിയ ജനപ്രീതി നേടിക്കൊടുത്തു; അതിലെ സൗഹൃദവും തട്ടിക്കയറിയ തമാശയും ഇന്നും പ്രേക്ഷകസ്മരണയിൽ ജീവിക്കുന്നു.
എന്നാൽ എൺപതുകളിലും തൊണ്ണൂറുകളിലും എത്തിയപ്പോൾ പപ്പു വെറും ഹാസ്യനടനല്ലെന്ന് മലയാളി തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ‘വെള്ളാനകളുടെ നാട്ടിലെ’ “താമരശ്ശേരി ചൊരം”, തേന്മാവിൻ കൊമ്പത്തിലെ “ടാസ്കി വിളിയെടോ…”, മണിച്ചിത്രത്താഴിലെ വെളിച്ചപ്പാട് – ഇവ വെറും ഡയലോഗുകളോ കഥാപാത്രങ്ങളോ അല്ല; മലയാളിയുടെ ഭാഷയിലേക്കും നിത്യജീവിതത്തിലേക്കും ലയിച്ച സാംസ്കാരിക അടയാളങ്ങളാണ്. “ഇപ്പ ശരിയാക്കിത്തരാം” എന്ന വാചകം പോലും ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ ഭാഷാശൈലിയായി മാറിയത് പപ്പുവിന്റെ അഭിനയശക്തിയുടെ തെളിവാണ്.
‘ആൾക്കൂട്ടത്തിൽ തനിയേ’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ കഥാപാത്രത്തിലൂടെ പപ്പു മനുഷ്യന്റെ ഏകാന്തതയും ജീവിതത്തിന്റെ ക്രൂര യാഥാർഥ്യവും ഹൃദയഭേദകമായി അവതരിപ്പിച്ചു. മറ്റുള്ളവരുടെ മരണത്തിനായി ഓടിനടക്കുന്ന ആ കഥാപാത്രം, സ്വന്തം മരണത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്ന നിമിഷം പ്രേക്ഷകനെ നടുക്കുന്നു. ചിരിപ്പിച്ച നടൻ കണ്ണീർ ചിന്തിപ്പിക്കുന്ന നിമിഷമാണ് അത്. അവിടെയാണ് കുതിരവട്ടം പപ്പു ഒരു മഹാനടനായി ഉയരുന്നത്. അവസാനകാലത്ത് ശരീരം തീരെ അവശമായിരുന്നിട്ടും പപ്പു അഭിനയത്തെ വിട്ടില്ല. ‘വീണ്ടും ചില വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ’ (1999) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ‘കുഞ്ഞിരാമനാശാൻ’ എന്ന മെക്കാനിക്കിന്റെ വേഷം, സീനുകളുടെ എണ്ണം കുറഞ്ഞിട്ടും, സിനിമയിലെ ഏറ്റവും ഓർമിക്കപ്പെടുന്ന കഥാപാത്രങ്ങളിലൊന്നായി മാറി. ശരീരത്തിന്റെ പരിമിതികളെ മറികടന്ന്, സംഭാഷണശൈലിയുടെയും അഭിനയതാളത്തിന്റെയും മന്ത്രവടിയാൽ പപ്പു ആ കഥാപാത്രത്തെ അനശ്വരമാക്കി.
2000 ഫെബ്രുവരി 25-ന്, 64-ാം വയസ്സിൽ, കുതിരവട്ടം പപ്പു ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞു. ഏകദേശം 1100-ഓളം സിനിമകളിൽ അഭിനയിച്ച ആ മഹാപ്രതിഭ, സമ്പാദ്യമായി ബാക്കി വെച്ചത് പണമോ സ്വത്തോ ആയിരുന്നില്ല മറിച്ച് പ്രേക്ഷകമനസ്സുകളിൽ പതിഞ്ഞ അനവധി കഥാപാത്രങ്ങളും, ചിരിയും കണ്ണീരും ചേർന്ന ഒരുപാട് ഓർമകളുമാണ്.
ഇന്ന്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ, കുതിരവട്ടം പപ്പുവിനെ ഓർക്കുമ്പോൾ ഒരു ചോദ്യം സ്വാഭാവികമായി ഉയരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന് പകരക്കാരൻ ഉണ്ടായോ? കോഴിക്കോടൻ ശൈലിയിലുള്ള സംഭാഷണം, സ്വാഭാവികാഭിനയം, മനുഷ്യനെ അതിന്റെ മുഴുവൻ വൈരുധ്യങ്ങളോടെയും അവതരിപ്പിക്കുന്ന കഴിവ് ഇതെല്ലാം ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന മറ്റൊരു നടൻ ഇന്നുവരെ മലയാളത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടില്ല. ഇനി ലഭിക്കുമോ എന്നതും സംശയമാണ്.
കുതിരവട്ടം പപ്പു ഒരു കാലഘട്ടമല്ല, ഒരു മനോഭാവമാണ്. ചിരിയിലൂടെ ജീവിതത്തെ നേരിടാൻ പഠിപ്പിച്ച, തമാശയുടെ മറവിൽ മനുഷ്യനെ കാണിച്ച ഒരു മഹാനടൻ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ, ആ ചിരിയെയും ആ മനുഷ്യനെയും ആദരവോടെ സ്മരിക്കുകയാണ് മലയാളി. ഒരിക്കൽ കൂടി മലയാളത്തിലെ ഹാസ്യ രാജാവിന് ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ജന്മദിനാശംസകൾ