മലയാള സിനിമയുടെ സമ്പന്ന കാലഘട്ടത്തിന്റെ ഏറ്റവും തിളക്കമുള്ള അടയാളമാണ് മോഹൻലാൽ പ്രിയദർശൻ കൂട്ടുകെട്ടിലെത്തിയ “താളവട്ടം“. കാലഘട്ടത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങൾക്കൊപ്പം കാലഹരണപ്പെടാതെ 40 വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറവും ചിത്രം പ്രേക്ഷകർ ആസ്വദിക്കുന്നുണ്ട്. മലയാളികളുടെ ചലച്ചിത്ര ആസ്വാദന ശീലങ്ങളെ മാറ്റിമറിച്ച ഒരു വൈകാരിക അനുഭവം കൂടിയായിരുന്നു ചിത്രം. കോമഡിയും ആക്ഷനും മാത്രം നിറഞ്ഞുനിന്നിരുന്ന അന്നത്തെ വാണിജ്യ സിനിമകളുടെ ഫോർമുലകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, പ്രേക്ഷകരെ കണ്ണീരിലാഴ്ത്തുകയും അതോടൊപ്പം തന്നെ ചിന്തിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത ഒരു മനോഹരമായ ചലച്ചിത്ര കാവ്യമായിരുന്നു താളവട്ടം. മോഹൻലാലിന്റെ അഭിനയജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ചതും തീവ്രവുമായ കഥാപാത്രങ്ങളിൽ ഒന്നായി വിനോദ് എന്ന കഥാപാത്രം ഇന്നും നിലകൊള്ളുന്നു.
മലയാള സിനിമാചരിത്രത്തിൽ മോഹൻലാലും പ്രിയദർശനും തമ്മിലുള്ള കൂട്ടുകെട്ട് എക്കാലത്തെയും മികച്ച വിജയങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. എന്നാൽ അവരുടെ തുടക്കകാലത്തെ സിനിമകളിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ഒരു വഴിയിലൂടെയാണ് താളവട്ടം സഞ്ചരിച്ചത്. ഒരേസമയം ജനപ്രിയമായ ചേരുവകളും അതോടൊപ്പം തന്നെ ആഴത്തിലുള്ള ഗൗരവമുള്ള പ്രമേയവും ഒരുപോലെ സമന്വയിപ്പിക്കാൻ ഈ കൂട്ടുകെട്ടിന് കഴിഞ്ഞു എന്നതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ് ഈ ചിത്രം. കോളേജ് പശ്ചാത്തലത്തിലുള്ള കോമഡി ചിത്രങ്ങളും മാസ് എന്റർടൈനറുകളും ഒരുക്കിക്കൊണ്ടിരുന്ന പ്രിയദർശൻ, മനുഷ്യ മനസ്സിന്റെ വിഭ്രാന്തികളും ആഴത്തിലുള്ള മാനസിക വേദനകളും പ്രമേയമാക്കിക്കൊണ്ട് ഒരുക്കിയ ഈ ചിത്രം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംവിധാനമികവിന്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ്. വിനോദ് എന്ന നായക കഥാപാത്രത്തിലൂടെ മോഹൻലാൽ പ്രകടിപ്പിച്ച ഭാവപ്പകർച്ചകൾ ഏതൊരു പ്രേക്ഷകന്റെയും കരളലിയിപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു. സാധാരണ ചിത്രങ്ങളിൽ കാണുന്ന നായകന്മാരിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായി, ബാല്യത്തിന്റെ നിഷ്കളങ്കതയും പ്രണയത്തിന്റെ തീവ്രതയും മാനസികാഘാതത്തിന്റെ ഭീകരതയും ഒരേസമയം ശരീരത്തിലും മുഖത്തും പ്രകടിപ്പിക്കാൻ മോഹൻലാൽ എന്ന നടന് കഴിഞ്ഞു എന്നത് ഈ സിനിമയെ അനശ്വരമാക്കുന്നു.
സിനിമയുടെ കഥാഗതിയിലേക്ക് വരുമ്പോൾ, വിനോദ് എന്ന ചെറുപ്പക്കാരൻ നേരിടേണ്ടിവരുന്ന കൊടും ക്രൂരതകളും വിധിയുടെ ക്രൂരമായ പരീക്ഷണങ്ങളുമാണ് ചിത്രത്തിന്റെ പ്രധാന അടിത്തറ. തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളായ അനിതയുടെ ആകസ്മികമായ വിയോഗം ഉണ്ടാക്കുന്ന കടുത്ത മാനസികാഘാതം വിനോദിനെ എത്തിക്കുന്നത് ഒരു ഭ്രാന്താശുപത്രിയിലാണ്. ഡോക്ടർ രവീന്ദ്രൻ എന്ന കണിശക്കാരനായ മാനസികാരോഗ്യ വിദഗ്ദ്ധൻ നടത്തുന്ന ആ ആശുപത്രിയിലേക്ക് വിനോദ് എത്തുമ്പോൾ, അവിടെയുള്ള അന്തേവാസികളുടെ ഇടയിലേക്ക് ജീവസ്സുറ്റ ഒരു വെളിച്ചമായി അവൻ മാറുന്നു. ലിസ്സി അവതരിപ്പിച്ച അനിത എന്ന കഥാപാത്രവുമായുള്ള വിനോദിന്റെ പ്രണയവും പിന്നീട് ആ പ്രണയം നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന മാനസിക തകർച്ചയും സിനിമയുടെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ പ്രേക്ഷകരുടെ മനസ്സിൽ ആഴത്തിലുള്ള മുറിവുകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു. ആശുപത്രിയിലെ അന്തരീക്ഷം മാറ്റിമറിക്കുന്ന വിനോദിന്റെ നിഷ്കളങ്കമായ പെരുമാറ്റങ്ങളും തമാശകളും ഒരുവശത്ത് ചിരി പടർത്തുമ്പോൾ തന്നെ, ആ ചിരിക്ക് പിന്നിലുള്ള വലിയൊരു വിഷാദത്തിന്റെ ആഴം പ്രേക്ഷകൻ തിരിച്ചറിയാൻ തുടങ്ങുന്നത് സിനിമ മുന്നോട്ട് പോകുമ്പോഴാണ്.
ഈ ചിത്രത്തിലെ മറ്റു കഥാപാത്രങ്ങളും അവ അവതരിപ്പിച്ച അഭിനേതാക്കളും സിനിമയെ മറ്റൊരു തലത്തിലേക്കാണ് ഉയർത്തിയത്. കാർത്തിക അവതരിപ്പിച്ച ഡോക്ടർ സാവിത്രി എന്ന കഥാപാത്രം വിനോദിന്റെ ജീവിതത്തിലേക്ക് ഒരു പ്രതീക്ഷയുടെ കിരണമായി കടന്നുവരുന്നു. സാവിത്രിയും വിനോദും തമ്മിലുള്ള പ്രണയം സിനിമയ്ക്ക് ഒരു നയന മനോഹരമായ ഭംഗി നൽകുന്നുണ്ട്. നെടുമുടി വേണു അവതരിപ്പിച്ച ഡോക്ടർ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ എന്ന കഥാപാത്രം മാനസിക രോഗികളോട് കാണിക്കേണ്ട കാരുണ്യത്തിന്റെയും സ്നേഹത്തിന്റെയും പ്രതീകമായി മാറുന്നു. എം.ജി. സോമാൻ അവതരിപ്പിച്ച ഡോക്ടർ രവീന്ദ്രന്റെ കഥാപാത്രവും സിനിമയിൽ വലിയൊരു നിർണ്ണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ ജഗതി ശ്രീകുമാർ, മുകേഷ്, സുകുമാരി, ശങ്കരാടി, കെ.പി.എ.സി. ലളിത തുടങ്ങിയ പ്രഗത്ഭരായ താരനിരയുടെ സാന്നിധ്യം സിനിമയിലെ വൈകാരിക മുഹൂർത്തങ്ങൾക്കിടയിലും ചെറിയൊരു ആശ്വാസം നൽകാൻ സഹായിച്ചു. ഓരോ കഥാപാത്രവും തങ്ങളുടെ വേഷങ്ങൾ വളരെ പെർഫെക്റ്റ് ആയി അവതരിപ്പിച്ചതുകൊണ്ടാണ് താളവട്ടം ഇത്രത്തോളം ജീവസ്സുറ്റതായി മാറിയത്.
ഹോളിവുഡ് ക്ലാസിക് ചിത്രമായ ‘വൺ ഫ്ലൂ ഓവർ ദി കുക്കൂസ് നെസ്റ്റ്’ എന്ന ചിത്രത്തിൽ നിന്നും അതിലെ കെൻ കീസിയുടെ നോവലിൽ നിന്നും പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടാണ് താളവട്ടം ഒരുക്കിയതെങ്കിലും, അത് ഒരിക്കലും ഒരു വെറും അനുകരണമായി തോന്നിയിരുന്നില്ല. മലയാളിയുടെ കുടുംബ പശ്ചാത്തലത്തിനും വൈകാരിക തലങ്ങൾക്കും അനുയോജ്യമായ രീതിയിൽ പ്രിയദർശൻ ആ കഥയെ വളരെ മനോഹരമായി മാറ്റിയെടുത്തു. ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിലെ മാനസികാരോഗ്യ ആശുപത്രികളുടെ യഥാർത്ഥ അവസ്ഥയും, അവിടെ അന്തേവാസികൾ നേരിടുന്ന ക്രൂരതകളും വളരെ യാഥാർത്ഥ്യബോധത്തോടെയാണ് ചിത്രം വരച്ചുകാട്ടിയത്. സ്വാതന്ത്ര്യവും സ്നേഹവും ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരു മനസ്സിനെ സമൂഹത്തിന്റെ നിയമങ്ങളും ചട്ടക്കൂടുകളും എങ്ങനെയാണ് ചവിട്ടി അരയ്ക്കുന്നത് എന്ന് ചിത്രം വളരെ ശക്തമായി ചോദ്യം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ഒരു കണ്ണ് നിറയെ ചിരിയും മറു കണ്ണിൽ കണ്ണീരുമായിട്ടല്ലാതെ ഈ സിനിമ കണ്ടു തീർക്കാൻ ആർക്കും സാധിക്കില്ല.
ചിത്രത്തിന്റെ സാങ്കേതികപരമായ മികവും ഗാനങ്ങളും എടുത്തുപറയേണ്ട മറ്റൊരു പ്രധാന ഘടകമാണ്. രഘുകുമാറിന്റെ സംഗീതത്തിൽ പൂവച്ചൽ ഖാദർ വരികളെഴുതി പുറത്തിറങ്ങിയ ഗാനങ്ങൾ ഇന്നും സംഗീതാസ്വാദകരുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവയാണ്. “പൊൻ വീണേ എന്നുള്ളിൽ…”, “കളഭം ചാർത്തും കാനകക്കുന്നിൽ…”, “കൊഞ്ചും നിൻ ഇമ്പം…”, “കൂട്ടിൽ നിന്നും…” തുടങ്ങിയ ഗാനങ്ങൾ ചിത്രത്തിന്റെ വൈകാരിക അന്തരീക്ഷത്തിന് കൂടുതൽ ആഴം കൂട്ടി. എം.ജി. ശ്രീകുമാർ, കെ.എസ്. ചിത്ര, കെ.ജെ. യേശുദാസ് എന്നിവരുടെ ശബ്ദമാധുര്യം ആ പാട്ടുകളെ അനശ്വരമാക്കി. എസ്. കുമാറിന്റെ ക്യാമറക്കണ്ണുകൾ ഒരുക്കിയ ദൃശ്യങ്ങളും ജോൺസന്റെ പശ്ചാത്തല സംഗീതവും ഭ്രാന്താശുപത്രിയുടെ നിഗൂഢതയും ഭയവും അതേപടി പ്രേക്ഷകിലേക്ക് എത്തിച്ചു. ഓരോ ഫ്രെയിമും വളരെ സൂക്ഷ്മമായി പ്ലാൻ ചെയ്ത് എടുത്തതാണെന്ന് സിനിമ കാണുമ്പോൾ വ്യക്തമാകും.
ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ക്ലൈമാക്സ് രംഗം മലയാള സിനിമ കണ്ട ഏറ്റവും ഹൃദയഭേദകമായ ഒന്നാണ്. മനുഷ്യന്റെ ബുദ്ധിയെയും സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും അടിച്ചമർത്താൻ മെഡിക്കൽ സയൻസിന്റെ പേരിൽ നടത്തുന്ന ലോബോടോമി എന്ന ക്രൂരമായ ശസ്ത്രക്രിയയിലൂടെ വിനോദിന്റെ ജീവസ്സുറ്റ ആത്മാവിനെ എന്നെന്നേക്കുമായി നിശബ്ദനാക്കുന്ന ആ നിമിഷം പ്രേക്ഷകരുടെ നെഞ്ചിൽ തീ കോരിയിടുന്നതായിരുന്നു. വിനോദിന്റെ ആ പഴയ കുസൃതികളും ചിരിയും നഷ്ടപ്പെട്ട് വെറുമൊരു നിശ്ചലമായ ശരീരമായി അവൻ മാറുന്നത് കാണുമ്പോൾ ഏത് കഠിനഹൃദയരുടെയും കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞുപോകും. ഡോക്ടർ സാവിത്രി ആ അവസ്ഥ കണ്ട് തകർന്നുപോകുന്നതും, സിനിമ അവസാനിക്കുന്ന ആ നിമിഷവും മലയാള സിനിമയിൽ ഒരു കാലത്തും മായാത്ത ഒരേയൊരു ദുരന്ത കാവ്യമായി അവശേഷിക്കുന്നു.
നാല് പതിറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നിടുമ്പോഴും താളവട്ടം എന്ന സിനിമയുടെ പ്രസക്തി ഒട്ടും കുറയുന്നില്ല. ഇന്നത്തെ തലമുറയിലെ സിനിമ പ്രേമികൾ പോലും ഈ ചിത്രത്തെ അത്ഭുതത്തോടെയാണ് നോക്കിക്കാണുന്നത്. മോഹൻലാൽ എന്ന അഭിനയപ്രതിഭയുടെ കരിയറിലെ തന്നെ ഏറ്റവും തിളക്കമുള്ള മുത്തുകളിൽ ഒന്നായി ഈ ചിത്രം എന്നും നിലനിൽക്കും. കാലം എത്ര കഴിഞ്ഞാലും മലയാളികളുടെ മനസ്സിൽ മായാതെ നിൽക്കുന്ന, സ്നേഹത്തിന്റെയും നഷ്ടബോധത്തിന്റെയും കണ്ണീരിന്റെയും ഒരു വലിയ മഹാസമുദ്രം തന്നെയാണ് താളവട്ടം. ഈ സിനിമ നൽകിയ വികാരങ്ങൾക്കും സന്ദേശങ്ങൾക്കും കാലഹരണപ്പെടൽ ഇല്ല.