തന്റെ പതിനഞ്ചാമത്തെ വയസ്സിൽ ‘അമ്മ വേഷം ചെയ്ത് പിന്നീട് മലയാള സിനിമയുടെ അമ്മയായി മാറിയ അഭിനേത്രിയാണ് “കവിയൂർ പൊന്നമ്മ”. അമ്പതുകളിലും, അറുപതുകളിലും, എഴുപതുകളിലും, മലയാള സിനിമയിൽ അമ്മയെന്ന കഥാപാത്രത്തെ അഭിനയത്തിനപ്പുറത്തേക്ക് വിസ്മയമായി തീർത്ത നടിയാണ് അവര്. ആറു പതിറ്റാണ്ടോളം നീണ്ടുനിന്ന അഭിനയജീവിതം മലയാള സിനിമയുടെ മാറ്റങ്ങളും വളർച്ചയും മുഴുവൻ കണ്ടറിയുകയും അതിനൊപ്പം സ്വന്തം സ്ഥാനം ഉറപ്പിച്ചു നിർത്തുകയും ചെയ്ത കഥയാണ് കവിയൂർ പൊന്നമ്മയുടെ ജീവിതം. അവർ ബാക്കി വെച്ച ശൂന്യതയിൽ മറ്റൊരാളെ ചേർത്തു നിർത്തുക അതത്ര എളുപ്പമല്ല. ഓർമകളിൽ ഏറ്റവും മനോഹരമായി നില നിൽക്കുന്ന കവിയൂർ പൊന്നമ്മയ്ക്ക് സെല്ലുലോയ്ഡിന്റെ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ജന്മദിനാശംസകൾ.
മലയാളി മനസ്സിൽ ‘അമ്മ’ എന്ന രണ്ട് അക്ഷരത്തിന് ഒരു പ്രത്യേക മുഖവും ഭാവവും വാത്സല്യത്തിന്റെ ചിരിയുമായി ഒന്നുമാത്രമേ എന്നും ഓർമ്മവരാറുള്ളൂ, ‘കവിയൂർ പൊന്നമ്മ’. കേവലം വെള്ളിവെളിച്ചത്തിലെ ഒരു നടിക്കപ്പുറം, ഓരോ മലയാളിയുടെയും കുടുംബത്തിലെ മുതിർന്ന അംഗത്തെപ്പോലെ, സ്വന്തം അമ്മയെപ്പോലെ സ്നേഹവും സാന്ത്വനവും ചൊരിഞ്ഞ ആ വലിയ കലാകാരിയുടെ ജന്മദിനമാണിന്ന്. സിനിമയെന്ന മരീചികയിൽ യഥാർത്ഥ ജീവിതത്തിന്റെ പവിത്രതയും തനിമയും ചോർന്നുപോകാതെ സൂക്ഷിച്ച, ഭാവനിബിഡമായ അഭിനയം കൊണ്ട് മലയാള സിനിമാചരിത്രത്തെ സമ്പന്നമാക്കിയ ആ പുണ്യപ്രതിഭയുടെ ഓർമ്മകൾക്ക് മുന്നിൽ പ്രണാമമർപ്പിക്കുകയാണ് സിനിമാ ലോകവും ആസ്വാദകരും.
1945-ൽ തിരുവല്ലയ്ക്കടുത്തുള്ള കവിയൂർ എന്ന ശാന്തമായ ഗ്രാമത്തിലാണ് പൊന്നമ്മ ജനിച്ചത്. ബാല്യത്തിൽ തന്നെ ഉള്ളിൽ തട്ടുന്ന സംഗീതവാസനയും അഭിനയത്തോടുള്ള അടങ്ങാത്ത അഭിനിവേശവും കാത്തുസൂക്ഷിച്ച പൊന്നമ്മയ്ക്ക് സ്കൂൾ കാലഘട്ടത്തിലെ നാടകവേദികളാണ് ആദ്യ തട്ടകമായത്. നാടകത്തിന്റെ തത്സമയ അരങ്ങുകളിൽ നിന്നും ആർജ്ജിച്ചെടുത്ത സ്വാഭാവികമായ അഭിനയമികവാണ് പിൽക്കാലത്ത് മലയാള സിനിമയിൽ ശക്തമായ സ്ത്രീ കഥാപാത്രങ്ങൾക്കും സഹവേഷങ്ങൾക്കും വലിയ ആവശ്യകത വന്നപ്പോൾ കവിയൂർ പൊന്നമ്മയ്ക്ക് സിനിമയുടെ വാതിലുകൾ തുറന്നുനൽകിയത്. കേവലം അഭിനയത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കാതെ നാടകങ്ങളിലും ചില സിനിമകളിലും ഗാനങ്ങൾ ആലപിച്ച് ഗായികയെന്ന നിലയിലും തന്റെ സാന്നിധ്യം അറിയിക്കാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞു. വേദികളിൽ ഗാനാലാപനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സജീവമായിരുന്ന ആ സർഗ്ഗധനത്വം കവിയൂർ പൊന്നമ്മയെന്ന കലാകാരിക്ക് പൂർണ്ണത നൽകുന്നതായിരുന്നു.
ഒരു നടി തന്റെ പതിനഞ്ചാമത്തെ വയസ്സിൽ അമ്മവേഷമണിഞ്ഞ് രംഗത്തുവരികയും, പിന്നീട് ആ ജീവസ്സുറ്റ കഥാപാത്രങ്ങളിലൂടെ അതൊരു ചരിത്രമായി മാറുകയും ചെയ്യുക എന്നത് അപൂർവ്വങ്ങളിൽ അപൂർവ്വമായ സംഭവമാണ്. പ്രായത്തെക്കാൾ എത്രയോ മേലെ നിൽക്കുന്ന പക്വതയാർന്ന പെരുമാറ്റവും, ആഴത്തിലുള്ള ഭാവപ്രകടനങ്ങളും, മുഖത്ത് നിഴലിച്ച വാത്സല്യവുമാണ് കവിയൂർ പൊന്നമ്മയെ വളരെ ചെറിയ പ്രായത്തിൽ തന്നെ അമ്മ വേഷങ്ങളിലേക്ക് എത്തിച്ചത്. കുട്ടിക്കാലത്ത് തന്നെ സ്ക്രീനിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട പൊന്നമ്മ പിന്നീട് അമ്മ, സഹോദരി, അമ്മമ്മ, ബന്ധു, സമൂഹത്തിലെ ഒരംഗം തുടങ്ങി വിവിധ വേഷങ്ങളിൽ തിളങ്ങിയെങ്കിലും, മലയാളിയുടെ കുടുംബസങ്കല്പത്തിന് അടിയുറച്ച ഒരു തണലായി മാറാൻ അവർക്ക് സാധിച്ചത് അമ്മ കഥാപാത്രങ്ങളിലൂടെയായിരുന്നു.
മലയാള സിനിമയുടെ സ്വർണ്ണ കാലഘട്ടങ്ങളിലൂടെയുള്ള പൊന്നമ്മയുടെ യാത്ര ഏതൊരു നടിക്കും അസൂയ തോന്നുന്ന തരത്തിലുള്ളതായിരുന്നു. സത്യൻ, പ്രേംനസീർ തുടങ്ങിയ ആദ്യകാല പ്രതിഭകളുടെ അമ്മയായി അഭിനയിച്ചു തുടങ്ങിയ അവർ, പിന്നീട് മമ്മൂട്ടി, മോഹൻലാൽ തുടങ്ങിയ തുടർന്നുള്ള തലമുറയിലെ സൂപ്പർതാരങ്ങളുടെയും പ്രിയപ്പെട്ട അമ്മയായി മാറി. “മോഹൻലാലിന്റെ അമ്മ”, “മമ്മൂട്ടിയുടെ അമ്മ”, “സത്യന്റെ അമ്മ”,
“പ്രേംനസീറിന്റെ അമ്മ” എന്നീ വിശേഷണങ്ങൾക്കൊപ്പം “മലയാള സിനിമയുടെ അമ്മ” എന്ന അപൂർവ്വ ബഹുമതിയും പ്രേക്ഷകർ അവർക്ക് നൽകി. ക്യാമറയ്ക്ക് മുന്നിൽ അവർ പ്രകടിപ്പിച്ച വൈകാരികബന്ധങ്ങൾ കേവലം തിരക്കഥയിലെ വരികൾ ആയിരുന്നില്ല; മറിച്ച്, ഏതൊരു പ്രേക്ഷകന്റെയും ഉള്ളിലിറങ്ങുന്ന യഥാർത്ഥ കുടുംബബന്ധത്തിന്റെ ഊഷ്മളതയായിരുന്നു അത്. ക്യാമറയ്ക്ക് മുന്നിൽ വന്നാൽ അമ്മയുടെ വികാരങ്ങൾ അവർ എളുപ്പത്തിൽ പ്രകടിപ്പിക്കുമെന്നും അത് അഭിനയമല്ല ജീവിതം തന്നെയാണെന്ന് തോന്നുമായിരുന്നു എന്നും മമ്മൂട്ടി, മോഹൻലാൽ തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ താരങ്ങൾ അഭിമുഖങ്ങളിൽ ഓർത്തെടുത്തിട്ടുണ്ട്. അവരോടൊപ്പം അഭിനയിക്കുമ്പോൾ ഒരു യഥാർത്ഥ കുടുംബബന്ധത്തിന്റെ അനുഭവമാണ് തങ്ങൾക്ക് ഉണ്ടായിരുന്നതെന്ന് അവർ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു.
കവിയൂർ പൊന്നമ്മയെന്ന നടിയെ വെറുമൊരു ‘കരയുന്ന അമ്മ’ എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ മാത്രം ഒതുക്കാൻ സാധിക്കില്ല. കുടുംബചിത്രങ്ങൾ, സാമൂഹിക നാടകങ്ങൾ, യാഥാർഥ്യചിത്രങ്ങൾ തുടങ്ങി വിവിധ തരത്തിലുള്ള സിനിമകളിൽ അവർ കരുത്തുറ്റ വേഷങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്തു. ‘ഭരതം’, ‘മുന്നമ്പുറം’, ‘അമ്മ’ തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ അവരുടെ പ്രകടനം ഇന്നും പ്രേക്ഷകമനസ്സിൽ മായാതെ നിൽക്കുന്നു. വൈകാരികതയുടെ കൊടുമുടിയിൽ നിൽക്കുന്ന രംഗങ്ങളിൽ, വാക്കുകളേക്കാൾ ഉപരി കണ്ണുകൾ കൊണ്ടും ശാന്തമായ ഭാവങ്ങൾ കൊണ്ടും അവർ കാഴ്ചവെച്ച അഭിനയം മലയാള സിനിമയിലെ പകരക്കാരില്ലാത്ത ഏടുകളാണ്. അവരുടെ മുഖത്ത് സ്വാഭാവികമായി പ്രകടമായിരുന്ന കരുണയും സ്നേഹവും സിനിമയിലെ അമ്മയെ കൂടുതൽ വിശ്വസനീയവും ജീവസ്സുറ്റതുമാക്കി മാറ്റി.
അഭിനയരംഗത്തെ സമാനതകളില്ലാത്ത പ്രകടനങ്ങൾക്ക് സംസ്ഥാന തലത്തിൽ വലിയ അംഗീകാരങ്ങൾ കവിയൂർ പൊന്നമ്മയെ തേടിയെത്തി. നാല് തവണയാണ് മികച്ച സഹനടിക്കുള്ള കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് ഈ പ്രഗത്ഭ നടി സ്വന്തമാക്കിയത് (1971, 1972, 1973, 1994). ഇതിൽ 1971, 1972, 1973 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ തുടർച്ചയായി മൂന്ന് തവണ മികച്ച സഹനടിക്കുള്ള പുരസ്കാരം നേടി അവർ സൃഷ്ടിച്ച അപൂർവ്വ റെക്കോർഡ് ഇന്നും തകരാതെ നിൽക്കുന്നു. അത് അവരുടെ അഭിനയ മികവിന് ലഭിച്ച സംസ്ഥാന തലത്തിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ അംഗീകാരമായിരുന്നു. ഇതുകൂടാതെ നിരവധി സംഘടനകളിൽ നിന്നും വിവിധ പുരസ്കാരങ്ങളും സ്നേഹാദരങ്ങളും അവർക്ക് ലഭിച്ചു. ആരാധകരും നിരൂപകരും ഒരുപോലെ അവരെ മലയാളത്തിന്റെ മാതൃത്വത്തിന്റെ പ്രതീകമായി സ്വീകരിച്ചു.
സിനിമയുടെ പകിട്ടുകൾക്കിടയിലും വ്യക്തിജീവിതത്തിൽ കവിയൂർ പൊന്നമ്മ തികച്ചും ലളിതയും കുടുംബബന്ധങ്ങൾക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകിയ വ്യക്തിയുമായിരുന്നു. എത്ര തിരക്കുള്ള സമയത്തും സ്വന്തം കുടുംബത്തിനും പിറന്ന നാടിനും വേണ്ടി സമയം കണ്ടെത്താൻ അവർ മറന്നില്ല. സെറ്റുകളിൽ എത്തുമ്പോൾ ചുറ്റുമുള്ളവരോട് സ്നേഹത്തോടെയും സൗമ്യതയോടെയും മാത്രം പെരുമാറിയ അവർ, അണിയറപ്രവർത്തകർക്കെല്ലാം ഒരുപോലെ പ്രിയപ്പെട്ടവളായിരുന്നു.
ആറു പതിറ്റാണ്ടോളം നീണ്ടുനിന്ന മഹത്തായ സിനിമാജീവിതത്തിന് ശേഷം, ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനഘട്ടത്തിൽ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ നേരിട്ടിരുന്ന പൊന്നമ്മ 2024-ൽ തന്റെ 79-ആം വയസ്സിൽ വാർദ്ധക്യസഹജമായ അസുഖങ്ങളെ തുടർന്ന് വിടപറഞ്ഞു. അവരുടെ വേർപാട് മലയാള സിനിമയ്ക്കും ഓരോ സിനിമാപ്രേമിക്കും നികത്താനാവാത്ത ഒരു വലിയ നഷ്ടമായിരുന്നു. ഒരു തലമുറയ്ക്കുള്ള അമ്മയെ നഷ്ടപ്പെട്ട വേദനയോടെയാണ് മലയാളം ആ വിയോഗത്തെ നെഞ്ചേറ്റിയത്.
മലയാള സിനിമയുടെ ചരിത്രത്തിൽ അമ്മ കഥാപാത്രങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ച നിരവധി അഭിനേത്രിമാർ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ആ സ്ഥാനത്ത് സ്ഥിരമായൊരു മുഖം പ്രതിഷ്ഠിക്കേണ്ടി വരുമ്പോൾ അത് എന്നും കവിയൂർ പൊന്നമ്മ തന്നെയാണ്. അവർ ബാക്കിവെച്ചുപോയ ആ ശൂന്യതയിൽ മറ്റൊരാളെ ചേർത്തുനിർത്തുക എന്നത് അത്ര എളുപ്പമല്ല. എങ്കിലും, അവർ ജീവൻ നൽകിയ നൂറുകണക്കിന് കഥാപാത്രങ്ങളിലൂടെ, ആ വശ്യമായ ചിരിയിലൂടെ, സ്നേഹം തുളുമ്പുന്ന കണ്ണുകളിലൂടെ കവിയൂർ പൊന്നമ്മ ഇന്നും പ്രേക്ഷകരുടെ മനസ്സിൽ ജീവിക്കുന്നു. മലയാള സിനിമയുടെ മാറ്റങ്ങളും വളർച്ചയും നേരിട്ടറിഞ്ഞ് സ്വന്തം സ്ഥാനം ഉറപ്പിച്ചു നിർത്തിയ ആ മഹാനടിക്ക്, മലയാളത്തിന്റെ സ്വന്തം അമ്മയ്ക്ക് ഓർമ്മകളുടെ ഈ ശുഭദിനത്തിൽ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ജന്മദിനാശംസകൾ.