മലയാളിയുടെ ഭാവുകത്വത്തെയും കാവ്യബോധത്തെയും പ്രണയത്തെയും രോഷത്തെയും ഒരുപോലെ വേട്ടയാടിയ വരികൾക്കും ശബ്ദത്തിനും ഇന്ന് ജന്മദിനം. എഴുത്തിലും ജീവിതത്തിലും ഒരുപോലെ തീപ്പൊരിയായി പടർന്നുപന്തലിക്കുകയും, അക്ഷരങ്ങളിലും അരങ്ങിലും ആത്മാവ് പകർന്നുനൽകുകയും ചെയ്ത ബാലചന്ദ്രൻ ചുള്ളിക്കാട് എന്ന അസാധാരണ കലാകാരൻ മലയാള സാംസ്കാരിക മണ്ഡലത്തിൽ ഉണ്ടാക്കിയ തരംഗം ചെറുതല്ല. കവിതയുടെ കൊടുംകാറ്റായും അഭിനയത്തിന്റെ നിശബ്ദ ജ്വാലയായും മാറി മലയാളിയുടെ മനസ്സിലേക്ക് ആഴ്ന്നിറങ്ങിയ ആ ജീവിതം ആധുനിക കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക നാൾവഴികളിലെ ഏറ്റവും തിളക്കമുള്ള അധ്യായങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. പ്രിയപ്പെട്ട കലാകാരന് സെല്ലുലോയ്ഡിന്റെ ജന്മദിനാശംസകൾ.
എഴുപതുകളുടെ അവസാനത്തിൽ, വാക്കുകളിൽ അമർഷവും ഉള്ളിൽ ഉൽക്കടമായ കാമനയും പേറി കടന്നുവന്ന ആ ചെറുപ്പക്കാരൻ മലയാള കവിതയ്ക്ക് പുതിയൊരു താളവും അനുഭവവും സമ്മാനിച്ചു. പ്രണയവും വ്യഥയും വിപ്ലവവും നിരാശയും ഏകാന്തതയും ഒന്നുചേർന്ന ആ വരികൾ അക്കാലത്തെ യുവാക്കളുടെ ഹൃദയമിടിപ്പായി മാറുകയായിരുന്നു. ചുള്ളിക്കാടിന്റെ കവിതകൾ വെറുമൊരു വായനാനുഭവമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് വായനക്കാരെ പൊള്ളിക്കുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. ‘ആനന്ദധാര’യും ‘അമാവാസി’യും ‘യമകാവ്യ’വും ‘യാത്രാമൊഴി’യുമൊക്കെ മലയാളികളുടെ മനസ്സിനെ അത്രമേൽ ഗ്രസിച്ച കൃതികളാണ്.
കവിത ചൊല്ലുന്നതിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സവിശേഷമായ ശൈലി ഉൽക്കടമായ വൈകാരികതയോടെ, ആഴമുള്ള ശബ്ദത്തിൽ, അക്ഷരങ്ങളെ അഗ്നിയാക്കി മാറ്റി ചൊല്ലുന്ന ആ രീതി മലയാളത്തിൽ ഒരു കാവ്യാലാപന തരംഗത്തിന് തന്നെ തുടക്കം കുറിച്ചു. കവിത വായിക്കുക മാത്രമായിരുന്ന ജനത കവിത കേൾക്കാനും അതിൽ അലിഞ്ഞുചേരാനും തുടങ്ങിയത് ചുള്ളിക്കാടിലൂടെയാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഴുത്തിലെ വാഗ്ധോരണിയും തീക്ഷ്ണമായ ബിംബകൽപ്പനകളും മലയാളിക്ക് അതുവരെ പരിചയമില്ലാത്ത ഒന്നായിരുന്നു.
പ്രണയത്തെയും മരണത്തെയും ഒരുപോലെ സാന്ദ്രമായി നോക്കിക്കണ്ട ചുള്ളിക്കാട്, സമൂഹത്തോടും വ്യവസ്ഥിതിയോടുമുള്ള തന്റെ വിയോജിപ്പുകളെയും രോഷത്തെയും കവിതയിൽ ആവോളം രേഖപ്പെടുത്തി. മലയാള സാഹിത്യത്തിൽ ആധുനികതയുടെ വസന്തം വിടർത്തിയ പ്രമുഖരിൽ ഒരാളായി അദ്ദേഹം മാറിയപ്പോൾ, ആ അക്ഷരങ്ങൾ തലമുറകളുടെ ഓർമ്മച്ചെപ്പിൽ മായാതെ കിടന്നു. മാന്യതയുടെയും ചട്ടക്കൂടുകളുടെയും മൂടുപടങ്ങൾ അഴിച്ചുവെച്ച ‘ചിദംബരസ്മരണ’ എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആത്മകഥാംശമുള്ള പുസ്തകം സാഹിത്യ ലോകത്ത് സൃഷ്ടിച്ച കമ്പനങ്ങൾ ഇന്നും അടങ്ങിയിട്ടില്ല. സ്വന്തം ജീവിതത്തെയും അതിലെ ഇരുണ്ട കോണുകളെയും ഇത്രമേൽ സത്യസന്ധമായി, ദാക്ഷിണ്യമില്ലാതെ തുറന്നെഴുതിയ മറ്റൊരു എഴുത്തുകാരൻ മലയാളത്തിൽ ഉണ്ടാകില്ല.
എന്നാൽ കവിതയുടെ ലോകത്ത് മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഒന്നായിരുന്നില്ല ആ സർഗ്ഗാത്മകത. കവിതയിലെ ആ തീക്ഷ്ണതയെ വെള്ളത്തിരശ്ശീലയിലേക്ക് ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം അഭിനയരംഗത്തേക്കും ഒരേസമയം കടന്നുവന്നു. ജി. അരവിന്ദന്റെ ‘പോക്കുവെയിൽ’ എന്ന സിനിമയിലെ കേന്ദ്രകഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചുകൊണ്ടാണ് ചുള്ളിക്കാട് ചലച്ചിത്ര ലോകത്ത് അരങ്ങേറ്റം കുറിക്കുന്നത്. മാനസികമായ അസ്വസ്ഥതകളിലൂടെയും ഏകാന്തതയിലൂടെയും കടന്നുപോകുന്ന ആ കഥാപാത്രം ചുള്ളിക്കാടിന്റെ സ്വന്തം കാവ്യസങ്കൽപ്പങ്ങളുടെയും വ്യക്തിത്വത്തിന്റെയും തന്നെ ഒരു പ്രതിഫലനമായിരുന്നു. കേവലം ഒരു നടൻ എന്നതിലുപരി, കഥാപാത്രത്തിന്റെ ഉള്ളിലെ ആന്തരിക സംഘർഷങ്ങളെ സ്വന്തം മുഖഭാവങ്ങളിലൂടെയും നിശബ്ദതയിലൂടെയും പ്രകടിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചു. പോക്കുവെയിലിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രകടനം ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര ചരിത്രത്തിലെ തന്നെ വേറിട്ടൊരു അനുഭവമായി മാറി.
സിനിമയിൽ ബാലചന്ദ്രൻ ചുള്ളിക്കാട് എന്ന നടൻ നേടിയെടുത്ത സ്ഥാനം എളുപ്പത്തിൽ കൈവന്ന ഒന്നല്ല. വില്ലനായും സ്വഭാവനടനായും പിതാവായും ഗുരുവായുമൊക്കെ അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ച കഥാപാത്രങ്ങൾക്ക് ഒരു പ്രത്യേക കാന്തികശക്തി ഉണ്ടായിരുന്നു. ‘യാവനിക’, ‘ഉണ്ണികളേ ഒരു കഥ പറയാം’, തുടങ്ങി ഒട്ടനവധി ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം ചെയ്ത വേഷങ്ങൾ ശ്രദ്ധേയമാണ്. കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ഗൗരവവും ആഴവും തന്റെ ഗാംഭീര്യമുള്ള ശബ്ദത്തിലൂടെയും അർത്ഥവത്തായ നോട്ടങ്ങളിലൂടെയും പ്രതിഫലിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു. ചെറിയ വേഷമാണെങ്കിൽ പോലും സ്ക്രീനിൽ അദ്ദേഹം വരുമ്പോൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ഭാരമുണ്ട്, ആ കഥാപാത്രത്തിന് ലഭിക്കുന്ന ഒരു പ്രത്യേക ഗാംഭീര്യമുണ്ട്. അതാണ് ചുള്ളിക്കാട് എന്ന അഭിനേതാവിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ കരുത്ത്.
അഭിനയത്തിന് പുറമേ മലയാള സിനിമയ്ക്ക് മികച്ച സംഭാഷണങ്ങളും ഗാനങ്ങളും നൽകാനും അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചു. ‘ഞാൻ ഗന്ധർവ്വൻ’ എന്ന ചിത്രത്തിൽ പത്മരാജനുവേണ്ടി അദ്ദേഹം പകർന്നുനൽകിയ ഡബ്ബിംഗ് ശബ്ദം സിനിമയുടെ അന്തരീക്ഷത്തെത്തന്നെ ഉന്നതിയിലെത്തിച്ചു. കൂടാതെ, നിരവധി ചിത്രങ്ങൾക്ക് നൽകിയ ഗാനരചനയും സംഭാഷണങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിലെ എഴുത്തുകാരന്റെ സിനിമാറ്റിക് ഭാവനയുടെ ഉത്തമ തെളിവുകളാണ്. സിനിമയിലെയും സാഹിത്യത്തിലെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം പരസ്പരപൂരകമായിരുന്നു. കവിതയിലെ വരികൾക്ക് പിന്നിലെ വേദനയും ഭാരവും അറിയാവുന്നതുകൊണ്ട് തന്നെ, ഒരു സിനിമാ തിരക്കഥയിലെ വരികൾക്കിടയിലെ അർത്ഥം ഗ്രഹിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് പ്രയാസമുണ്ടായിരുന്നില്ല. എഴുതുമ്പോൾ അദ്ദേഹം ഒരു നടന്റെ ഭാവനയോടെ രംഗങ്ങൾ മനസ്സിൽ കണ്ടു, അഭിനയിക്കുമ്പോൾ ഒരു കവിയുടെ സൂക്ഷ്മതയോടെ വികാരങ്ങളെ ആവിഷ്കരിച്ചു.
ജീവിതത്തിലെ പ്രതിസന്ധികളെയും ദാരിദ്ര്യത്തെയും വിപ്ലവങ്ങളെയും തിരിച്ചടികളെയും അതിജീവിച്ചാണ് അദ്ദേഹം ഈ രണ്ടു മേഖലകളിലും തന്റേതായ മുദ്ര പതിപ്പിച്ചത്. മലയാള സിനിമയിലെയും സാഹിത്യത്തിലെയും പ്രമുഖരുടെ കൂടെ പ്രവർത്തിക്കുമ്പോഴും സ്വന്തം നിലപാടുകളിലും വ്യക്തിത്വത്തിലും യാതൊരു വിട്ടുവീഴ്ചയ്ക്കും അദ്ദേഹം തയ്യാറായില്ല. വഴിപോക്കന്റെ അനാഥത്വവും പ്രണയിതാവിന്റെ വിരഹവും വിപ്ലവകാരിയുടെ രോഷവും ഒരുപോലെ ഉൾക്കൊണ്ട ആ ശബ്ദം റേഡിയോയിലൂടെയും കാസറ്റുകളിലൂടെയും ഇന്ന് ഡിജിറ്റൽ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെയും തലമുറകളിലേക്ക് പടരുകയാണ്. സിനിമയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വേഷങ്ങൾ സാധാരണക്കാരന്റെ മനസ്സിൽ പതിഞ്ഞത് പോലെ തന്നെ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ‘ചിദംബരം’, ‘പ്രതിഷേധിപ്പിൻ’, ‘അനാഥൻ’ തുടങ്ങിയ കവിതകൾ ഇന്നും വിപ്ലവകാരികളുടെയും കാമുകന്മാരുടെയും നാവിൻതുമ്പിലുണ്ട്.
തന്റെ ജീവിതം കൊണ്ട് മലയാളിയെ അമ്പരപ്പിക്കുകയും അക്ഷരങ്ങൾ കൊണ്ട് പൊള്ളിക്കുകയും അഭിനയം കൊണ്ട് വിസ്മയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത ഈ മഹാനായ കലാകാരന് ഇന്ന് ജന്മദിനം ആഘോഷിക്കുമ്പോൾ, കേരളം അദ്ദേഹത്തിന് നൽകുന്നത് കേവലമൊരു ആദരവല്ല, മറിച്ച് ആഴത്തിലുള്ള കടപ്പാടാണ്. മലയാള സാഹിത്യത്തിനും സിനിമയ്ക്കും അദ്ദേഹം നൽകിയ സംഭാവനകൾ കാലത്തെ അതിജീവിക്കുന്നവയാണ്. കവിതയിലെ തീയും സിനിമയിലെ ഭാവവും ഒന്നുചേർന്ന ആ മഹാപ്രതിഭയ്ക്ക് ദീർഘായുസ്സും ആരോഗ്യവും ആശംസിക്കുന്നു.