‘സ്വയംവര’ത്തിലൂടെ ചരിത്രം കുറിച്ച മലയാള സിനിമയും, ‘എലിപ്പത്തായ’ത്തിന്റെ രാജ്യാന്തര തിളക്കവും ; മലയാള സിനിമയും അടൂരും

','

' ); } ?>

മലയാള ചലച്ചിത്ര ശാഖയെ പ്രാദേശികമായ അതിരുകൾക്കപ്പുറത്തേക്ക് നയിച്ച്, ലോക സിനിമാ ഭൂപടത്തിൽ മലയാള സിനിമയെ അടയാളപ്പെടുത്തിയ പ്രതിഭയാണ് അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ. കേവലമൊരു വിനോദോപാധി എന്നതിനപ്പുറം സിനിമയെ ഒരു ഉന്നത കലാരൂപമായും സാമൂഹിക പ്രതിഫലനമായും മാറ്റിയെടുത്ത വലിയൊരു ചലച്ചിത്ര സംസ്കാരത്തിന്റെ അമരക്കാരൻ. ഇനിയുമെന്തെങ്കിലും അയാൾ സിനിമാലോകത്തിനു ചെയ്യാൻ ബാക്കിയുണ്ടോ എന്ന ചോദിച്ചാൽ ഇല്ല. എങ്കിലും ഇനിയുമെന്തെങ്കിലും ചെയ്യാൻ അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ തീർച്ചയായും അത് മലയാള സിനിമയുടെ മഹാ ഭാഗ്യമായിരിക്കും. പഴകും തോറും വീര്യം കൂടുന്ന കലയുടെ മഹാ സൗഭാഗ്യം അദ്ദേഹത്തിനുള്ളപ്പോൾ, അദ്ദേഹത്തിനൊരിക്കലും നമ്മളെ നിരാശപ്പെടുത്തേണ്ടി വരില്ല. സാമന്തര സിനിമകളുടെ രാജാവിന് സെല്ലുലോയ്ഡിന്റെ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ജന്മദിനാശംസകൾ.

സംവിധായകൻ, തിരക്കഥാകൃത്ത്, നിർമ്മാതാവ്, ചലച്ചിത്ര സൈദ്ധാന്തികൻ എന്നീ നിലകളിലെല്ലാം അദ്ദേഹം തന്റെ കയ്യൊപ്പ് പതിപ്പിച്ചു കഴിഞ്ഞു. മലയാളത്തിൽ സമാന്തര സിനിമകളുടെ അഥവാ നവതരംഗ സിനിമകളുടെ ഒരു വസന്തകാലം സൃഷ്ടിച്ചവരിൽ ഏറ്റവും പ്രമുഖനാണ് അദ്ദേഹം. പഴകും തോറും വീര്യം കൂടുന്ന വീഞ്ഞുപോലെ, അടൂരിന്റെ സിനിമകൾ ദശകങ്ങൾ പിന്നിട്ടിട്ടും ഇന്നും ആഗോളതലത്തിൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നു എന്നതുതന്നെ ആ കാലാതീത കലയുടെ ഉദാത്തമായ സാക്ഷ്യമാണ്.

എട്ടാം വയസ്സിൽ നാടകങ്ങളിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം തന്റെ കലാജീവിതത്തിന് തുടക്കം കുറിക്കുന്നത്. സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസകാലത്തുതന്നെ സ്വന്തമായി നാടകങ്ങൾ രചിക്കാനും അവ സംവിധാനം ചെയ്യാനും അദ്ദേഹം മടി കാണിച്ചില്ല. ഈ പ്രാരംഭകാല നാടകാനുഭവങ്ങളാണ് പിന്നീട് ദൃശ്യഭാഷയുടെ സൂക്ഷ്മതലങ്ങളിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കരുത്തേകിയത്.

സ്കൂൾ പഠനത്തിന് ശേഷം ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി അദ്ദേഹം തമിഴ്‌നാട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചു. ദിണ്ടിഗൽ ജില്ലയിലെ പ്രശസ്തമായ ഗാന്ധിഗ്രാം റൂറൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ നിന്നും എക്കണോമിക്സ്, പൊളിറ്റിക്സ്, പബ്ലിക് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ എന്നീ വിഷയങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം ഉന്നത വിജയം നേടി. ബിരുദപഠനത്തിന് ശേഷം ദിണ്ടിഗലിൽ തന്നെ ഒരു സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥനായി ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചുവെങ്കിലും അടൂരിന്റെ മനസ്സ് മുഴുവൻ കലാലോകത്തായിരുന്നു. നാടകത്തോടും ദൃശ്യകലയോടുമുള്ള അടങ്ങാത്ത അഭിനിവേശം ഒടുവിൽ 1962-ൽ ആ സുരക്ഷിതമായ സർക്കാർ ജോലി രാജിവെക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. ആ വർഷം തന്നെ അദ്ദേഹം പൂനെയിലെ ഫിലിം ആൻഡ് ടെലിവിഷൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ (FTII) തിരക്കഥാരചനയും ചലച്ചിത്ര സംവിധാനവും പഠിക്കുവാനായി ചേർന്നു. ചലച്ചിത്രപഠനം പൂർത്തിയാക്കിയതോടെ, സിനിമയും നാടകവും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ രണ്ട് മാധ്യമങ്ങളാണെന്ന ആഴത്തിലുള്ള തിരിച്ചറിവ് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായി.

പൂനെയിലെ പഠനം കഴിഞ്ഞ് കേരളത്തിൽ തിരിച്ചെത്തിയ അടൂർ, മലയാളികൾക്ക് നല്ല സിനിമകൾ കണ്ടുശീലിക്കാനുള്ള ഒരു അന്തരീക്ഷം ഒരുക്കുന്നതിനായി കഠിനമായി പ്രയത്നിച്ചു. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി അദ്ദേഹം കേരളത്തിൽ ഫിലിം സൊസൈറ്റി പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചു. തുടർന്ന് കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാണ സഹകരണ സംഘമായ ‘ചിത്രലേഖ ഫിലിം സൊസൈറ്റി ആൻഡ് ചലച്ചിത്ര സഹകരണ സംഘം’ അടൂരിന്റെ മുൻകൈയിൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. മലയാള സിനിമയിലെ ഒരു വലിയ വിപ്ലവത്തിന്റെ തുടക്കമായിരുന്നു അത്. ജി. അരവിന്ദൻ, പി. എ. ബക്കർ, കെ. ജി. ജോർജ്ജ്, പവിത്രൻ, രവീന്ദ്രൻ തുടങ്ങിയ പ്രതിഭാധനരായ ഒട്ടനവധി നവതരംഗ സംവിധായകർക്ക് ചലച്ചിത്രരംഗത്തേക്ക് കടന്നുവരാനും മികച്ച സൃഷ്ടികൾ നടത്താനും ചിത്രലേഖ വലിയ രീതിയിൽ പ്രചോദനമേകി.

അടൂരിന്റെ സിനിമകൾ ആഗോളതലത്തിൽ ശ്രദ്ധയാകർഷിച്ചെങ്കിലും, നിർഭാഗ്യവശാൽ അവയെക്കുറിച്ചുള്ള ആഴത്തിലുള്ള അക്കാദമിക് പഠനങ്ങൾ വളരെ വൈകിയാണ് ഉണ്ടായത്. പത്രപ്രവർത്തനപരമായ നിരൂപണങ്ങൾക്കും അഭിമുഖങ്ങൾക്കും അപ്പുറം അടൂർ സിനിമകളെക്കുറിച്ചുള്ള ഇംഗ്ലീഷിലെ ആദ്യത്തെ സമഗ്രമായ ലേഖനസമാഹാരം പുറത്തിറങ്ങുന്നത് 2006-ലാണ്. 1972-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ‘സ്വയംവരം’ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ ഫീച്ചർ ഫിലിം സംവിധാനത്തിലേക്ക് ചുവടുവെക്കുന്നത്. മലയാള സിനിമാ ചരിത്രത്തെ ‘സ്വയംവരത്തിന് മുൻപും പിൻപും’ എന്ന് വേർതിരിക്കാൻ തക്കവണ്ണം ശക്തമായിരുന്നു ആ സിനിമയുടെ വരവ്. മധുവും ശാരദയും തകർത്തഭിനയിച്ച ഈ ചിത്രം യാഥാർത്ഥ്യബോധത്തോടെയുള്ള ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളെയും മനുഷ്യബന്ധങ്ങളെയും അതിസൂക്ഷ്മമായി ദൃശ്യവൽക്കരിച്ചു. മികച്ച ഫീച്ചർ ഫിലിം, മികച്ച സംവിധായകൻ, മികച്ച നടി, മികച്ച ചായാഗ്രഹണം എന്നിങ്ങനെ നാല് ദേശീയ പുരസ്കാരങ്ങൾ വാരിക്കൂട്ടിക്കൊണ്ട് സ്വയംവരം ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രലോകത്ത് വലിയൊരു ചലനം സൃഷ്ടിച്ചു. അടൂർ എന്ന മാന്ത്രിക സംവിധായകന്റെ സമാനതകളില്ലാത്ത യാത്രയുടെ തുടക്കമായിരുന്നു അത്.

അതിനുശേഷം അടൂർ ഒരുക്കിയ ‘എലിപ്പത്തായം’ (1981) മലയാള സിനിമയെ അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ പുതിയൊരു ഉയരത്തിൽ എത്തിച്ചു. വിഖ്യാതമായ കാൻസ് ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിലേക്ക് ഔദ്യോഗികമായി പ്രവേശനം ലഭിക്കുന്ന ആദ്യത്തെ മലയാളചിത്രം എന്ന ബഹുമതി എലിപ്പത്തായം സ്വന്തമാക്കി. ജന്മിത്ത വ്യവസ്ഥിതിയുടെ തകർച്ചയും അതിൽ പെട്ടുപോകുന്ന ഒരു മനുഷ്യന്റെ നിസ്സഹായാവസ്ഥയും പ്രതീകാത്മകമായി അവതരിപ്പിച്ച ഈ ചിത്രം ലണ്ടൻ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ സതേർലാൻഡ് ട്രോഫിയും, ബ്രിട്ടീഷ് ഫിലിം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ (BFI) പ്രത്യേക പുരസ്കാരവും കരസ്ഥമാക്കി. തുടർന്ന് കൊടിയേറ്റം, മുഖാമുഖം, അനന്തരം, മതിലുകൾ, വിധേയൻ, കഥാപുരുഷൻ, നിഴൽക്കുത്ത്, നാല് പെണ്ണുങ്ങൾ, ഒരു പെണ്ണും രണ്ടാണും തുടങ്ങി വിരലിലെണ്ണാവുന്ന ചിത്രങ്ങൾ മാത്രമേ അദ്ദേഹം ചെയ്തുള്ളൂ എങ്കിലും അവയോരോന്നും ചലച്ചിത്ര പാഠപുസ്തകങ്ങളായി മാറി.

വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീറിന്റെ നോവലിനെ ആസ്പദമാക്കി മമ്മൂട്ടിയെ കേന്ദ്രകഥാപാത്രമാക്കി ഒരുക്കിയ ‘മതിലുകൾ’, സക്കറിയയുടെ നോവലിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ‘വിധേയൻ’ എന്നിവയെല്ലാം കഥാപാത്രസൃഷ്ടി കൊണ്ടും ദൃശ്യഭംഗി കൊണ്ടും ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ നാഴികക്കല്ലുകളാണ്. 2016-ൽ ദിലീപും കാവ്യ മാധവനും കേന്ദ്രകഥാപാത്രങ്ങളായെത്തിയ ‘പിന്നെയുമാണ്’ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംവിധാനത്തിൽ ഒടുവിലായി പുറത്തിറങ്ങിയ ചിത്രം. 12 ഫീച്ചർ ഫിലിമുകൾക്ക് പുറമെ ഒട്ടനവധി മികച്ച ഡോക്യുമെന്ററികളും അദ്ദേഹം ഈ കാലയളവിൽ സംവിധാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

സിനിമകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനൊപ്പം തന്നെ ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര നയ രൂപീകരണത്തിലും അടൂർ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു. ഭാരത സർക്കാർ രൂപം കൊടുത്ത പ്രശസ്തമായ ‘ശിവരാമ കാരന്ത് സമിതി’യിലും ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാര സമിതിയിലും അദ്ദേഹം അംഗമായിരുന്നു. സിംഗപ്പൂർ, ഹവായ്, ഡൽഹി, വെനീസ് തുടങ്ങിയ പ്രശസ്തമായ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവങ്ങളിൽ വിധികർത്താവായി (Jury) അദ്ദേഹം ക്ഷണം ലഭിച്ചെത്തി. 1999-ൽ കേരള അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവ (IFFK) സമിതിയുടെ അധ്യക്ഷനായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ 1975 മുതൽ 1977 വരെ പൂനെയിലെ നാഷണൽ ഫിലിം ആർക്കൈവ്സിന്റെ ഉപദേശകസമിതി അംഗമായും, 1980 മുതൽ 1983 വരെ നാഷണൽ ഫിലിം ഡെവലപ്‌മെന്റ് കോർപ്പറേഷന്റെ (NFDC) തലവനായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. താൻ പഠിച്ചിറങ്ങിയ പൂനെ ഫിലിം ആൻഡ് ടെലിവിഷൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ (FTII) ചെയർമാനായി രണ്ടുതവണ (1987-89, 1992-95) അദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു എന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അക്കാദമിക് മികവിന്റെ തെളിവാണ്. കെ.ആർ. നാരായണൻ ഫിലിം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ചെയർമാനായും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.

നിരവധി അന്താരാഷ്ട്ര ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലുകളിൽ ഇന്ത്യൻ സിനിമയുടെ ഔദ്യോഗിക മുഖമായി മാറിയ അടൂരിനെ രാജ്യം വലിയ ബഹുമതികൾ നൽകിയാണ് ആദരിച്ചത്. ചലച്ചിത്ര ലോകത്തിന് നൽകിയ സമഗ്ര സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 1984-ൽ പത്മശ്രീയും, 2006-ൽ രാജ്യത്തെ രണ്ടാമത്തെ ഉയർന്ന സിവിലിയൻ ബഹുമതിയായ പത്മവിഭൂഷണും നൽകി ഭാരതം അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു. 2004-ൽ ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും പരമോന്നത ബഹുമതിയായ ദാദാസാഹേബ് ഫാൽക്കെ അവാർഡും അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തി. 17 ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങളും 17 കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ എണ്ണമറ്റ ആദരങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ചലച്ചിത്ര കലയ്ക്കും സംസ്കാരത്തിനും നൽകിയ സംഭാവനകൾ മുൻനിർത്തി കേരള സർവ്വകലാശാലയും മഹാത്മാഗാന്ധി സർവ്വകലാശാലയും അദ്ദേഹത്തിന് ബഹുമാനസൂചകമായി ഡോക്ടറേറ്റ് (ഡി.ലിറ്റ്) ബിരുദം നൽകി ആദരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഫ്രഞ്ച് സർക്കാരിന്റെ പരമോന്നത സാംസ്കാരിക ബഹുമതിയായ ‘കമാൻഡർ ഓഫ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ആർട്സ് ആൻഡ് ലെറ്റേഴ്സ്’ (Commander of the Order of Arts and Letters) നേടിയ ചലച്ചിത്രകാരൻ കൂടിയാണ് അദ്ദേഹം. ചലച്ചിത്ര സംബന്ധിയായ പുസ്തക രചനയിലൂടെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരമടക്കമുള്ള സാഹിത്യ പുരസ്കാരങ്ങൾക്കും അദ്ദേഹം അർഹനായിട്ടുണ്ട്.

നിലവിൽ തിരുവനന്തപുരത്താണ് അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ താമസിക്കുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതയാത്രകളിൽ വലിയ പിന്തുണയേകിയ ഭാര്യ സുനന്ദ 2015-ൽ അന്തരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏക മകൾ അശ്വതി ദോർജ്ജെ 2000 ബാച്ചിലെ ആസാം കേഡറിലുള്ള പ്രശസ്തയായ ഐ.പി.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥയാണ്. മരുമകൻ ലൂബ്സാങ് ദോർജ്ജെയും ഐ.പി.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ്.

മലയാള സിനിമയ്ക്കും ലോക സിനിമയ്ക്കും അടൂർ നൽകിയ സംഭാവനകൾ ഇനിയെന്തെങ്കിലും ബാക്കിയുണ്ടോ എന്ന് ചോദിച്ചാൽ ഇല്ല എന്ന് തന്നെ പറയേണ്ടി വരും. കാരണം ഒരു ചലച്ചിത്രകാരന് തന്റെ ആയുസ്സിൽ ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നതിലും അപ്പുറം ദൃശ്യവിസ്മയങ്ങൾ അദ്ദേഹം ഇതിനോടകം തന്നെ മലയാളിക്ക് സമ്മാനിച്ചു കഴിഞ്ഞു. എങ്കിലും, തന്റെ പ്രായത്തെയും വിശ്രമജീവിതത്തെയും മാറ്റിവെച്ച് ഇനിയുമൊരു ചിത്രം ചെയ്യാൻ അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, തീർച്ചയായും അത് മലയാള സിനിമയ്ക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ മഹാഭാഗ്യമായിരിക്കും. സിനിമ എന്ന മാധ്യമത്തെ കച്ചവടച്ചരക്കാക്കാതെ, മനുഷ്യന്റെ ആന്തരിക സംഘർഷങ്ങളെ ദൃശ്യവൽക്കരിച്ച സമാന്തര സിനിമകളുടെ ആ രാജാവിന്, മലയാളികളുടെ സ്വന്തം അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണന്, ഒരികകൾ കൂടി ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ജന്മദിനാശംസകൾ നേരുന്നു. ആയുസ്സും ആരോഗ്യവും നിറഞ്ഞ ദീർഘവർഷങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഇനിയുമുണ്ടാകട്ടെ.