മലയാളിയുടെ കാതുകളിൽ ഈണങ്ങളുടെ വസന്തം തീർത്ത, ഹൃദയത്തിൽ പ്രണയത്തിന്റെയും വിരഹത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും അമൃത് വർഷിപ്പിച്ച സംഗീതകുലപതി എം. ജി. രാധാകൃഷ്ണന്റെ ഓർമ്മകൾക്ക് ഇന്ന് 16 വയസ്സ്. കേവലം കുറച്ചു സിനിമകൾക്കോ വരികൾക്കോ ഈണം നൽകിയ ഒരു സംഗീതജ്ഞൻ എന്നതിലുപരി, കേരളത്തിന്റെ ലളിതസംഗീത ശാഖയ്ക്ക് വ്യക്തമായ ഒരു ഐഡന്റിറ്റി നൽകിയ ദാർശനികനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ലളിതഗാനങ്ങളുടെ ചക്രവർത്തി എന്ന് മലയാളം അദ്ദേഹത്തെ സ്നേഹത്തോടെയും ആദരവോടെയും വിളിച്ചു. ക്ലാസിക്കൽ സംഗീതത്തിന്റെ ഗാംഭീര്യവും ലളിതസംഗീതത്തിന്റെ ആർദ്രതയും ഒരുപോലെ സമന്വയിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് മലയാള ചലച്ചിത്ര സംഗീത ലോകത്ത് അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ച വിപ്ലവം ഇന്നും പകരക്കാരനില്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണകൾക്ക് മുന്നിൽ പ്രണാമമർപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, ആ സംഗീതയാത്രയെയും മലയാള സംസ്കാരത്തിന് അദ്ദേഹം നൽകിയ അനശ്വരമായ സംഭാവനകളെയും നമുക്കൊന്ന് ഓർത്തെടുക്കാം.
സംഗീത സാന്ദ്രമായ ഒരു അന്തരീക്ഷത്തിലായിരുന്നു എം. ജി. രാധാകൃഷ്ണന്റെ ജനനവും വളർച്ചയും. ഹരിപ്പാട് ഭാഗവതർ എന്ന് പ്രശസ്തനായ മലബാറി നാഥൻ ഭാഗവതരുടെയും കമലാക്ഷി അമ്മയുടെയും മകനായി ജനിച്ച അദ്ദേഹത്തിന് സംഗീതം ജന്മസിദ്ധമായി കിട്ടിയതായിരുന്നു. പ്രശസ്ത ഗായകരായ കെ. ഓമനക്കുട്ടിയും എം. ജി. ശ്രീകുമാറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരങ്ങളാണ് എന്നത് ആ കുടുംബത്തിന്റെ സംഗീത പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ആഴം വ്യക്തമാക്കുന്നു. കർണാടക സംഗീതത്തിന്റെ ശക്തമായ അടിത്തറയുണ്ടായിരുന്ന അദ്ദേഹം സ്വാതി തിരുനാൾ സംഗീത കോളേജിൽ നിന്നാണ് ഔദ്യോഗികമായി സംഗീതപഠനം പൂർത്തിയാക്കിയത്. ആകാശവാണിയിൽ തിരുവനന്തപുരം നിലയത്തിൽ സംഗീതസംവിധായകനായി ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിൽ വലിയൊരു വഴിത്തിരിവായത്. അവിടെ വെച്ചാണ് ലളിതഗാന ശാഖയെ ജനകീയമാക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം വിപ്ലവകരമായ പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തിയത്.
ആകാശവാണിയിലൂടെ അദ്ദേഹം മലയാളിക്ക് സമ്മാനിച്ച ലളിതഗാനങ്ങൾ കേൾക്കാത്ത ഒരു ദിവസം പോലും അക്കാലത്ത് കടന്നുപോയിരുന്നില്ല. കാവാലം നാരായണപ്പണിക്കർ, ഒ. എൻ. വി. കുറുപ്പ് തുടങ്ങിയ പ്രതിഭകളുടെ വരികൾക്ക് രാധാകൃഷ്ണൻ നൽകിയ ഈണങ്ങൾ മലയാളിയുടെ സാംസ്കാരിക ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറി. “ഘനശ്യാമ സന്ധ്യാ ഹൃദയം”, “കണികാണും നേരം കമലനേത്രന്റെ” തുടങ്ങിയ ഗാനങ്ങൾ ഭക്തിയുടെയും പ്രകൃതിഭംഗിയുടെയും ഉദാത്തമായ ഭാവങ്ങളാണ് ശ്രോതാക്കൾക്ക് സമ്മാനിച്ചത്. ശാസ്ത്രീയ സംഗീതത്തിന്റെ കടുംപിടുത്തങ്ങളിൽ നിന്ന് മാറി, സാധാരണക്കാരന്റെ മനസ്സിലേക്ക് എളുപ്പം ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുന്ന ലളിത സംഗീതത്തിന് ഒരു സിംഹാസനം തന്നെ അദ്ദേഹം തീർത്തു. അതുകൊണ്ടുതന്നെയാണ് ലളിതഗാനങ്ങളുടെ ചക്രവർത്തി എന്ന നാമം അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തിയത്.
ലളിതഗാനരംഗത്തുനിന്ന് അദ്ദേഹം ചലച്ചിത്ര ലോകത്തേക്ക് ചുവടുവെച്ചപ്പോൾ മലയാള സിനിമയ്ക്ക് ലഭിച്ചത് അതുവരെ കേട്ടിട്ടില്ലാത്ത തരത്തിലുള്ള വൈവിധ്യമാർന്ന ഈണങ്ങളായിരുന്നു. ജി. അരവിന്ദൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ‘തമ്പ്’ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം സ്വതന്ത്ര ചലച്ചിത്ര സംഗീതസംവിധായകനാകുന്നത്. എന്നാൽ വാണിജ്യ സിനിമകളിൽ അദ്ദേഹം ഉണ്ടാക്കിയ തരംഗം ചെറുതല്ലായിരുന്നു. പത്മരാജൻ, ഭരതൻ, ഫാസിൽ, പ്രിയദർശൻ തുടങ്ങിയ പ്രഗത്ഭരായ സംവിധായകരുടെ ചിത്രങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹം നൽകിയ സംഗീതം സിനിമകളുടെ വിജയത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. ഭരതൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ‘തകര’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ “മൗനമേ നിറയും മൗനമേ” എന്ന ഗാനം ഇന്നും വിരഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ആവിഷ്കാരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
എം. ജി. രാധാകൃഷ്ണന്റെ സംഗീതത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത അത് കേവലം ഒരു പശ്ചാത്തല സംഗീതമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് സിനിമയുടെ കഥാപാത്രങ്ങളോട് സംസാരിക്കുന്നവയായിരുന്നു എന്നതാണ്. ‘മണിച്ചിത്രത്താഴ്’ എന്ന എക്കാലത്തെയും വിസ്മയ ചിത്രത്തിന് അദ്ദേഹം നൽകിയ സംഗീതം ഇതിന് ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ്. “ഒരു മുറൈ വന്ത് പാർത്തായ്യാ” എന്ന ഗാനം കർണാടക സംഗീതത്തിന്റെ ശുദ്ധമായ ഭാവത്തിൽ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയപ്പോൾ, അതൊരു ജനപ്രിയ ഗാനമായി മാറ്റാൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചു. ഭൈരവി രാഗത്തിന്റെ ആഴവും പരപ്പും സാധാരണക്കാരന് പോലും ആസ്വദിക്കാൻ പാകത്തിൽ അദ്ദേഹം അതിലേക്ക് പകർന്നുനൽകി. കൂടാതെ “വരുവാനില്ലാരൂമീ വിജനമാം”, “പഴംതമിഴ് പാട്ടിഴയും” തുടങ്ങിയ ഗാനങ്ങൾ ചിത്രത്തിന്റെ നിഗൂഢതയും വൈകാരികതയും ഇരട്ടിയാക്കി മാറ്റി. ഒരു സിനിമയുടെ ജീവൻ അതിന്റെ സംഗീതത്തിലാണെന്ന് തെളിയിച്ച ചിത്രമായിരുന്നു അത്.
അതുപോലെ തന്നെ ‘അദ്വൈതം’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ “അമ്പലപ്പുഴ ഉണ്ണിക്കണ്ണനോട് നീ”, ‘ദേവാസുരം’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ “അംഗോപാംഗം“, ‘മിഥുനം’ ചിത്രത്തിലെ “അല്ലിമലർക്കാവിൽ പൂരം കാണാൻ” തുടങ്ങിയ ഗാനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഗീത വൈവിധ്യത്തിന്റെ സാക്ഷ്യപത്രങ്ങളാണ്. ഭക്തിയും പ്രണയവും ഉത്സവപ്രതീതിയും വിരഹവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിരൽത്തുമ്പിൽ നിന്ന് അതിമനോഹരമായി ഒഴുകിയിറങ്ങി. കഥകളിപ്പദങ്ങളുടെയും നാടൻപാട്ടുകളുടെയും ഈണങ്ങളെ സിനിമാ സംഗീതത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം അസാധാരണമായ വൈഭവം പ്രകടിപ്പിച്ചു. നാടോടി സംഗീതത്തിന്റെ തനിമ ചോരാതെ അതിനെ ഓർക്കസ്ട്രേഷനിലൂടെ പുതുക്കിപ്പണിയാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു.
മലയാള സംഗീത ലോകത്തിന് അദ്ദേഹം നൽകിയ മറ്റൊരു വലിയ സംഭാവന പുതിയ പ്രതിഭകളെ കണ്ടെത്തുന്നതിലും അവരെ വളർത്തുന്നതിലും കാണിച്ച താല്പര്യമാണ്. മലയാളിയുടെ പ്രിയ ഗായിക കെ. എസ്. ചിത്രയെ സിനിമാ ലോകത്തേക്ക് കൈപിടിച്ചുയർത്തിയത് എം. ജി. രാധാകൃഷ്ണൻ ആയിരുന്നു. ‘അട്ടഹാസം’ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ ചിത്രയെ പാടിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം തുടക്കമിട്ട ആ സംഗീത സപര്യ പിന്നീട് ഇന്ത്യൻ സംഗീത ലോകത്തെ തന്നെ വിസ്മയമായി മാറി. തന്റെ സഹോദരനായ എം. ജി. ശ്രീകുമാറിന്റെ ഗായകനെന്ന നിലയിലുള്ള വളർച്ചയ്ക്ക് പിന്നിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃത്യമായ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ജി. വേണുഗോപാൽ ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവിധി ഗായകർക്ക് മലയാള സിനിമയിലേക്ക് വഴിതുറന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈണങ്ങളായിരുന്നു. പുതിയ ശബ്ദങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാനും അവരുടെ ശബ്ദത്തിന്റെ സവിശേഷതകൾക്കനുസരിച്ച് ഈണങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്താനും ഉള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴിവ് എടുത്തുപറയേണ്ടതാണ്.
മികച്ച സംഗീതസംവിധായകനുള്ള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് രണ്ടുതവണ അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തി. ‘അച്ഛനെയാണെനിക്കിഷ്ടം’, ‘അനന്തഭദ്രം’ എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലെ സംഗീതത്തിനായിരുന്നു ആ പുരസ്കാരങ്ങൾ. ‘അനന്തഭദ്രം’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ “തിര നുരയും ചുരുൾ മുടിയിൽ”, “പിണക്കമാണോ എന്നോടിണക്കമാണോ” തുടങ്ങിയ ഗാനങ്ങൾ രാധാകൃഷ്ണൻ എന്ന മാന്ത്രികന്റെ അവസാനകാലത്തെ ഏറ്റവും മികച്ച സൃഷ്ടികളായിരുന്നു. മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന കാലഘട്ടത്തിന്റെ സംഗീത അഭിരുചികളെ ഉൾക്കൊണ്ടുകൊണ്ട് തന്നെ തന്റെ തനതായ ശൈലി കൈവിടാതെയുള്ള സംഗീതമായിരുന്നു അദ്ദേഹം അതിൽ നിർവ്വഹിച്ചത്. ഫാന്റസിയും മാന്ത്രികതയും നിറഞ്ഞ ആ ചിത്രത്തിന്റെ അന്തരീക്ഷത്തിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈണങ്ങൾ നൽകിയ മാറ്റുകൂട്ട് ചെറുതല്ല.
കേവലം പുരസ്കാരങ്ങൾക്കോ പ്രശസ്തിക്കോ വേണ്ടി അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും സംഗീതം ചെയ്തില്ല. സംഗീതം അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു തപസ്യയായിരുന്നു, ഈശ്വരാരാധനയായിരുന്നു. രാഗങ്ങളുടെ വിശുദ്ധി കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം സദാ ജാഗരൂകനായിരുന്നു. എന്നാൽ അതേസമയം തന്നെ ആ രാഗങ്ങളെ സാധാരണക്കാരന്റെ ഹൃദയത്തിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിക്കാനുള്ള ലളിതവൽക്കരണവും അദ്ദേഹം നടത്തി. ഈ ഒരു സമന്വയമാണ് അദ്ദേഹത്തെ മറ്റ് സംഗീതസംവിധായകരിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തനാക്കിയത്. കർണാടക സംഗീത കച്ചേരികളിൽ അദ്ദേഹം പുലർത്തിയ അച്ചടക്കവും ജ്ഞാനവും ലളിതഗാനങ്ങളിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രയോഗങ്ങളെ കൂടുതൽ സമ്പന്നമാക്കി.
എം. ജി. രാധാകൃഷ്ണൻ എന്ന പ്രതിഭ ഭൗതികമായി നമ്മെ വിട്ടുപിരിഞ്ഞിട്ട് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും, മലയാളിയുടെ നിത്യജീവിതത്തിൽ അദ്ദേഹം ഇപ്പോഴും ജീവിക്കുന്നു. എവിടെയോ റേഡിയോയിൽ നിന്നോ മൊബൈൽ സ്ക്രീനിൽ നിന്നോ ഒഴുകിവരുന്ന “അമ്പലപ്പുഴ ഉണ്ണിക്കണ്ണനോട് നീ…” എന്ന വരികൾ കേൾക്കുമ്പോൾ, അല്ലെങ്കിൽ “വരുവാനില്ലാരൂമീ…” എന്ന വിരഹഗീതം കേൾക്കുമ്പോൾ മലയാളി അറിയാതെ ആ ഓർമ്മകൾക്ക് മുന്നിൽ കണ്ണുനിറയ്ക്കുന്നു. പ്രണയിക്കുന്നവർക്കും, വിരഹം അനുഭവിക്കുന്നവർക്കും, ഭക്തിയിൽ മുഴുകുന്നവർക്കും, ഉത്സവ ലഹരിയിലാറാടുന്നവർക്കും ഒരേപോലെ കൂട്ടിരിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗാനങ്ങളുണ്ട്.
ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ സംഗീത സംസ്കാരത്തെ രൂപപ്പെടുത്തിയ, ലളിതഗാനങ്ങളെ ജനകീയ കലയാക്കി മാറ്റിയ ആ മഹാപ്രതിഭയുടെ ഓർമ്മദിനത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന് നൽകാൻ കഴിയുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ആദരം ആ ഗാനങ്ങളെ നെഞ്ചോട് ചേർത്തുപിടിക്കുക എന്നത് മാത്രമാണ്. കാലം എത്ര കടന്നുപോയാലും, പുതിയ സംഗീത ശൈലികൾ എത്രതന്നെ വന്നാലും, എം. ജി. രാധാകൃഷ്ണൻ എന്ന നാമം മലയാളിയുടെ സംഗീതസ്മൃതികളിൽ എന്നും തിളങ്ങിനിൽക്കും. കാരണം, ആ ഈണങ്ങൾക്ക് മരണമില്ല, അവ അമരമാണ്. മലയാളി ഉള്ളിടത്തോളം കാലം ആ ഗാനങ്ങൾ ഇവിടെ പാടിക്കൊണ്ടേയിരിക്കും, ആ ഓർമ്മകൾ പുതുക്കിക്കൊണ്ടേയിരിക്കും. ആ സംഗീത ചക്രവർത്തിയുടെ അനശ്വര സ്മരണയ്ക്ക് മുന്നിൽ ആദരാഞ്ജലികൾ.