ഇന്ന് ഭാരതീയ സംഗീതാലാപനത്തിന്റെ ഇതിഹാസ പുരുഷൻ എസ്. പി. ബാലസുബ്രഹ്മണ്യം എന്ന എസ്പിബിയുടെ ജന്മദിനമാണ്. ആലാപനത്തിലെ വൈവിധ്യം കൊണ്ടും ശബ്ദത്തിലെ മാസ്മരികത കൊണ്ടും പതിറ്റാണ്ടുകളോളം ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര സംഗീത ലോകത്തെ ഏകാധിപതിയായി ഭരിച്ച ആ ഗന്ധർവ്വ ഗായകന്റെ ഓർമ്മകൾക്ക് മുന്നിൽ പ്രണാമമർപ്പിക്കാൻ ഇതിലും നല്ലൊരു ദിവസമില്ല. ശബ്ദം കൊണ്ട് നാല് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ ഇന്ത്യൻ സംഗീത ലോകത്തെ അനശ്വരമാക്കിയ ഗായകൻ. ഭാഷകളുടെ അതിർ വരമ്പുകൾ ഭേദിച്ച് സംഗീത ലോകത്തിന് അദ്ദേഹം സമ്മാനിച്ച സംഭാവനകൾക്ക് ഇന്നും ഏഴഴകാണ്. തെലുങ്ക്, തമിഴ്, കന്നഡ, മലയാളം, ഹിന്ദി തുടങ്ങി 16 ഭാഷകളിലായി 50,000-ത്തിലധികം ഗാനങ്ങൾ. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗാനങ്ങൾ റെക്കോർഡ് ചെയ്ത ഗായകനെന്ന ഗിന്നസ് റെക്കോർഡും എസ്.പി.ബിക്ക് സ്വന്തം. ശൈലിയിലെ അത്ഭുതകരമായ മെയ് വഴക്കവും, ശബ്ദത്തിലെ മാധുര്യവും കൊണ്ട് അദ്ദേഹമിന്നും ഏറെ ഭംഗിയോടെ ഓർമയിൽ തെളിഞ്ഞിരിപ്പുണ്ട്. അദ്ദേഹം ജീവൻ നൽകിയ ഒരു പിടി ഗാനങ്ങൾ ഇന്നും തെളിമയോടെ ശോഭിച്ച് നിൽക്കുമ്പോൾ ശൂന്യതയുടെ ആഴങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തെ തിരയേണ്ടതില്ല. “എന്തൻ ദേഹം മറയ്ന്താലും ഇസയായി മലർവേൻ…” എന്നദ്ദേഹം പാടിയ ഗാനം ഇന്നദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓർമകൾക്കും മേലെ ഏറ്റവും ഭംഗിയായി താളമിടുന്നു. സംഗീതത്തിന്റെ മാന്ത്രികന് സെല്ലുലോയ്ഡിന്റെ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ജന്മദിനാശംസകൾ.
ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ നെല്ലൂരിൽ ഒരു സാധാരണ തെലുങ്ക് ബ്രാഹ്മണ കുടുംബത്തിൽ ഹരികഥാ കലാകാരനായ എസ്. പി. സാംബമൂർത്തിയുടെ മകനായി ജനിച്ച ശ്രീപതി പണ്ഡിതാരാധ്യുല ബാലസുബ്രഹ്മണ്യം എന്ന എസ്പിബി, പിന്നീട് ഇന്ത്യൻ സംഗീത ചരിത്രത്തിന്റെ തന്നെ ഭാഗമായി മാറുകയായിരുന്നു. എഞ്ചിനീയറിംഗ് പഠനകാലത്ത് സംഗീത മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്ത് സമ്മാനങ്ങൾ വാരിക്കൂട്ടിയ ആ യുവാവിന്റെ ഉള്ളിലെ പ്രതിഭയെ തിരിച്ചറിഞ്ഞത് സംഗീതസംവിധായകൻ എസ്. പി. കോദണ്ഡപാണിയാണ്. അങ്ങനെ 1966-ൽ ‘ശ്രീ ശ്രീ ശ്രീ മര്യാദ രാമണ്ണ’ എന്ന തെലുങ്ക് ചിത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം പിന്നണി ഗാനരംഗത്തേക്ക് ചുവടുവെച്ചു. അവിടെനിന്നങ്ങോട്ട് ഇന്ത്യൻ സിനിമാ ലോകം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചത് ഒരു ശബ്ദവിസ്മയത്തിന്റെ ജൈത്രയാത്രയ്ക്കായിരുന്നു. തെലുങ്ക്, തമിഴ്, കന്നഡ, മലയാളം, ഹിന്ദി എന്നിങ്ങനെ പതിനാറിലധികം ഭാഷകളിലായി നാൽപ്പതിനായിരത്തിലധികം ഗാനങ്ങൾ ആലപിച്ചുകൊണ്ട് ഗിന്നസ് ബുക്കിൽ ഇടംനേടിയ ഈ മഹാപ്രതിഭയ്ക്ക് പകരം വെയ്ക്കാൻ മറ്റൊരു ശബ്ദം ഇന്നുമില്ല.
എസ്പിബി എന്ന ഗായകന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സവിശേഷത അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശബ്ദത്തിന്റെ വഴക്കവും വൈവിധ്യവുമായിരുന്നു. ഏത് നടന് വേണ്ടിയാണോ അദ്ദേഹം പാടുന്നത്, ആ നടന്റെ ശബ്ദശൈലിയും ഭാവങ്ങളും സ്വന്തം തൊണ്ടയിലേക്ക് ആവാഹിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞിരുന്നു. കമൽഹാസൻ, രജനീകാന്ത്, ചിരഞ്ജീവി, സൽമാൻ ഖാൻ തുടങ്ങി ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ മുൻനിര നായകന്മാർക്കെല്ലാം വേണ്ടി അദ്ദേഹം പാടിയപ്പോൾ, അത് ആ നടന്മാർ തന്നെ പാടിയതാണോ എന്ന് തോന്നിപ്പിക്കും വിധം തികഞ്ഞ ആത്മബന്ധം ആ ശബ്ദത്തിനുണ്ടായിരുന്നു. കമൽഹാസന് വേണ്ടി ‘ശങ്കരാഭരണം’ എന്ന ചിത്രത്തിൽ പാടിയ ശാസ്ത്രീയ ഗാനങ്ങൾ ഇന്നും സംഗീത പ്രേമികൾ അത്ഭുതത്തോടെയാണ് കേൾക്കുന്നത്. ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം ആഴത്തിൽ പഠിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ഒരാൾക്ക് എങ്ങനെ ഇത്രയും കഠിനമായ രാഗങ്ങൾ ഇത്രയും ലളിതമായും മനോഹരമായും പാടാൻ കഴിയുമെന്ന് അന്നത്തെ വലിയ സംഗീതജ്ഞർ പോലും അത്ഭുതപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ആ ഒരു ചിത്രം മാത്രം മതി എസ്പിബി എന്ന ഗായകന്റെ പ്രതിഭയുടെ ആഴം അളക്കാൻ. അതിലൂടെ അദ്ദേഹത്തിന് ആദ്യത്തെ ദേശീയ പുരസ്കാരവും ലഭിച്ചു. പിന്നീട് അഞ്ച് തവണ കൂടി അദ്ദേഹം മികച്ച ഗായകനുള്ള ദേശീയ അവാർഡ് നേടി. തമിഴിൽ ഇളയരാജയുമായും എ. ആർ. റഹ്മാനുമായും അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ച സംഗീത വിരുന്നുകൾ ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ സുവർണ്ണ അധ്യായങ്ങളാണ്. ‘നായകൻ’, ‘ദളപതി’, ‘റോജ’, ‘മുത്തു’ തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ ഗാനങ്ങൾ തലമുറകൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും ഇന്നും ജനപ്രിയമായി തുടരുന്നു.
മലയാള സിനിമാ ലോകവുമായും എസ്പിബിക്ക് സവിശേഷമായ ഒരു ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. മലയാളം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതൃഭാഷയല്ലായിരുന്നിട്ട് കൂടി, ഉച്ചാരണ ശുദ്ധിയോടെയും ഭാവതീവ്രതയോടെയും അദ്ദേഹം പാടിയ പാട്ടുകൾ മലയാളി നെഞ്ചിലേറ്റി. ‘കടൽപാലം’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ ‘ഈ കടലും മറുകടലും’ എന്ന ഗാനത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം മലയാളത്തിലേക്ക് വരുന്നത്. പിന്നീട് ഒട്ടനവധി ഹിറ്റ് ഗാനങ്ങൾ മലയാളത്തിൽ അദ്ദേഹം സമ്മാനിച്ചു. ‘മൂന്നാം പക്കം’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ ‘ഉണ്ണീ വാവാവോ’, ‘കിലുക്കം’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ ‘ഊട്ടിപ്പട്ടണം’, ‘രാമൻ അഫക്ട്’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം മലയാളികൾക്ക് ഒരിക്കലും മറക്കാനാവാത്തവയാണ്. ഭാഷയുടെ അതിർവരമ്പുകൾക്കപ്പുറം സംഗീതത്തിന്റെ സാർവ്വലൗകിക ഭാഷയിലൂടെ അദ്ദേഹം മനുഷ്യഹൃദയങ്ങളെ കീഴടക്കി. പാട്ടുകാരൻ എന്നതിലുപരി മികച്ചൊരു നടൻ, ഡബ്ബിംഗ് ആർട്ടിസ്റ്റ്, സംഗീതസംവിധായകൻ, നിർമ്മാതാവ് എന്നീ നിലകളിലും അദ്ദേഹം തന്റെ കഴിവ് തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. കമൽഹാസന് വേണ്ടി തെലുങ്കിൽ ശബ്ദം നൽകിയിരുന്നത് എസ്പിബിയായിരുന്നു. ‘അണ്ണാമലൈ’ പോലുള്ള ചിത്രങ്ങളിൽ രജനീകാന്തിന്റെ ഇൻട്രോ പാട്ടുകൾ പാടി തിയേറ്ററുകളെ ഇളക്കിമറിച്ച അതേ ശബ്ദം തന്നെയാണ് ‘മൈനെ പ്യാർ കിയാ’യിലൂടെ സൽമാൻ ഖാന് വേണ്ടി പ്രണയാതുരമായി പാടിയത്. ഒരേ ദിവസം 21 പാട്ടുകൾ വരെ റെക്കോർഡ് ചെയ്ത് അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ച റെക്കോർഡുകൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഠിനാധ്വാനത്തിന്റെയും പ്രതിഭയുടെയും തെളിവാണ്.
കേവലം ഒരു ഗായകൻ എന്നതിനപ്പുറം അങ്ങേയറ്റം വിനയമുള്ള, സ്നേഹസമ്പന്നനായ ഒരു മനുഷ്യനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. തന്നേക്കാൾ പ്രായം കുറഞ്ഞ സംഗീതജ്ഞരെയും സഹപ്രവർത്തകരെയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം എപ്പോഴും മുന്നിലായിരുന്നു. സ്റ്റേജിൽ പാടുമ്പോൾ സഹഗായകരെയും വാദ്യകലാകാരന്മാരെയും അദ്ദേഹം ബഹുമാനത്തോടെയും സ്നേഹത്തോടെയും ചേർത്തുപിടിച്ചു. ടെലിവിഷൻ റിയാലിറ്റി ഷോകളിൽ വിധികർത്താവായി എത്തിയപ്പോൾ, കുട്ടികളായ മത്സരാർത്ഥികളെ തിരുത്തുകയും അവരെ കെട്ടിപ്പിടിച്ച് ഉമ്മ നൽകി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ആ സ്നേഹരൂപം മലയാളി പ്രേക്ഷകർക്കും പരിചിതമാണ്. കോവിഡ് മഹാമാരിയുടെ പിടിയിലകപ്പെട്ട് 2020 സെപ്റ്റംബർ 25-ന് ആ ശബ്ദം എന്നെന്നേക്കുമായി നിലച്ചപ്പോൾ, അത് ഇന്ത്യൻ സംഗീത ലോകത്തിന് നികത്താനാവാത്ത ഒരു വലിയ നഷ്ടമായിരുന്നു. എങ്കിലും, ഭൗതികമായി അദ്ദേഹം നമ്മെ വിട്ടുപിരിഞ്ഞെങ്കിലും, അദ്ദേഹം പാടിവെച്ച പതിനായിരക്കണക്കിന് ഗാനങ്ങളിലൂടെ എസ്പിബി ഇന്നും ജീവിക്കുന്നു. പ്രണയത്തിലും വിരഹത്തിലും സന്തോഷത്തിലും ദുഃഖത്തിലും താരാട്ടിലും വിപ്ലവത്തിലും എല്ലാം ആ ശബ്ദം നമ്മോടൊപ്പമുണ്ട്. ഈ ജന്മദിനത്തിൽ, ഇന്ത്യൻ സംഗീതത്തെ സമ്പന്നമാക്കിയ ആ ഇതിഹാസ ഗായകന്റെ അമരസ്മരണകൾക്ക് മുന്നിൽ പ്രണാമം അർപ്പിക്കാം. അദ്ദേഹം പകർന്നുതന്ന ആ സംഗീതമാധുര്യം വരും തലമുറകൾക്കും വഴിവിളക്കായി നിലകൊള്ളുമെന്നതിൽ യാതൊരു സംശയവുമില്ല.