മലയാള സിനിമ ചരിത്രത്തിൽ പകരംവെക്കാനില്ലാത്ത വിസ്മയമായി ജ്വലിച്ചുനിൽക്കുന്ന അഭിനയപ്രതിഭയാണ് നടൻ നെടുമുടി വേണു. ഒരു നടൻ എന്നതിനപ്പുറം മലയാളിയുടെ സാംസ്കാരിക ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറിയ നെടുമുടി വേണുവിനെപ്പോലൊരു കലാകാരൻ ഇന്ത്യൻ സിനിമയിൽത്തന്നെ അപൂർവ്വമാണ്. കുട്ടനാടിന്റെ തനതായ നാട്ടുതാളവും, സോപാനസംഗീതത്തിന്റെ ഈണവും, കാവാലം നാടകവേദിയുടെ പരീക്ഷണാത്മകതയും ഒത്തുചേർന്ന അതുല്യ കലാകാരൻ. അഭിനയത്തിന്റെ അതിപ്രസരമില്ലാതെ, സ്വാഭാവികതയുടെ വേരുകളിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെന്ന് അദ്ദേഹം കെട്ടിയാടിയ വേഷങ്ങൾ മലയാള ചലച്ചിത്ര ചരിത്രത്തിന്റെ നാഴികക്കല്ലുകളാണ്. അകാലത്തിൽ വിട്ടുപിരിഞ്ഞെങ്കിലും, അദ്ദേഹം പകർന്നാടിയ വേഷങ്ങളിലൂടെയും ആവിഷ്കരിച്ച ഭാവങ്ങളിലൂടെയും മലയാളിമനസ്സുകളിൽ അദ്ദേഹം ഇന്നും സജീവമായി ജീവിക്കുന്നു. മലയാളത്തിന്റെ പകരക്കാരനില്ലാത്ത അഭിനയ വിസ്മയത്തിന് സെല്ലുലോയ്ഡിന്റെ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ജന്മദിനാശംസകൾ.
കേരളത്തിന്റെ തനത് കലാരൂപങ്ങളോടും സാഹിത്യത്തോടും പുലർത്തിയ ആഭിമുഖ്യമാണ് അദ്ദേഹത്തെ മറ്റ് നടന്മാരിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിർത്തിയത്. സിനിമയിലേക്ക് എത്തുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ നാടകരംഗത്തും മാധ്യമപ്രവർത്തനത്തിലും അദ്ദേഹം തന്റെ മുദ്ര പതിപ്പിച്ചിരുന്നു. കാവാലം നാരായണപ്പണിക്കരുടെ നാടക കളരികളിൽ നിന്ന് ആർജ്ജിച്ചെടുത്ത ശരീരഭാഷയും ശബ്ദനിയന്ത്രണവും പിന്നീട് വെള്ളിത്തിരയിൽ അദ്ദേഹത്തിന് തുണയായി മാറി. ഭരതൻ, പത്മരാജൻ, കെ. ജി. ജോർജ്ജ്, ജി. അരവിന്ദൻ തുടങ്ങിയ പ്രതിഭാധനരായ സംവിധായകരുടെ ചിത്രങ്ങളിലൂടെയാണ് നെടുമുടി വേണു എന്ന നടനവൈഭവം പൂർണ്ണമായും പാകപ്പെടുന്നത്. അവർ സൃഷ്ടിച്ച സങ്കീർണ്ണമായ കഥാപാത്രങ്ങളെ അനായാസേനയും എന്നാൽ അങ്ങേയറ്റം ആഴത്തിലും അവതരിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചു.
താരപ്പകിട്ടിന്റെ ചട്ടക്കൂടുകൾക്കുള്ളിൽ ഒതുങ്ങാൻ അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും ആഗ്രഹിച്ചില്ല. നായകനായും, വില്ലനായും, സഹനടനായും, ഹാസ്യനടനായും അദ്ദേഹം വേഷപ്പകർച്ചകൾ നടത്തി. ‘തകര’യിലെ ചെല്ലപ്പനായും, ‘ആരവ’ത്തിലെയും ‘ഓർമ്മയ്ക്കായി’യിലെയും കഥാപാത്രങ്ങളായും അദ്ദേഹം പ്രേക്ഷകരെ വിസ്മയിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് ‘യവനിക’, ‘കല്ല് കൊണ്ടൊരു പെണ്ണ്’, ‘ഭരതം’, ‘ഹിസ് ഹൈനസ് അബ്ദുള്ള’ തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലൂടെ മലയാള സിനിമയുടെ അവിഭാജ്യ ഘടകമായി അദ്ദേഹം മാറി. ഒരു ക്ലാസിക്കൽ കർണ്ണാടക സംഗീതജ്ഞന്റെ ഗാംഭീര്യവും ആത്മസംഘർഷങ്ങളും ‘ഭരതം’ എന്ന ചിത്രത്തിൽ അദ്ദേഹം പ്രതിഫലിപ്പിച്ചത് ഇന്ത്യൻ സിനിമാ ലോകം ഒന്നടങ്കം ആദരവോടെയാണ് നോക്കിക്കണ്ടത്. ഈ ചിത്രത്തിലെ പ്രകടനം അദ്ദേഹത്തിന് മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ പുരസ്കാരവും നേടിക്കൊടുത്തു.
നെടുമുടി വേണുവിന്റെ കഥാപാത്രങ്ങൾക്ക് എപ്പോഴും ഒരു ജൈവികമായ സുഗന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. അവ വെറും സിനിമാറ്റിക് സൃഷ്ടികളായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് നമ്മുടെ തൊട്ടയൽപക്കത്ത് ജീവിക്കുന്ന, നമ്മൾ കണ്ടുമുട്ടുന്ന സാധാരണക്കാരായ മനുഷ്യരായിരുന്നു. ‘തേന്മാവിൻ കൊമ്പത്ത്’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ മാണിക്യൻ, ‘മണിച്ചിത്രത്താഴി’ലെ തമ്പി, ‘ബെസ്റ്റ് ആക്ടറി’ലെ ലാലേട്ടൻ തുടങ്ങിയ വേഷങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയ വൈവിധ്യത്തിന്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. പ്രായമേറുന്തോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വേഷങ്ങൾക്ക് പക്വതയും ആഴവും കൂടിക്കൂടി വന്നു.
അഭിനയം മാത്രമല്ല, എഴുത്തും സംഗീതവും നെടുമുടി വേണുവിന് ഒരേപോലെ വഴങ്ങിയിരുന്നു. മികച്ചൊരു മൃദംഗവാദകനും നാടൻപാട്ടുകളുടെ വലിയൊരു ശേഖരത്തിനുടമയുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. സിനിമകളിൽ അദ്ദേഹം പാടിയ പാട്ടുകളും, കഥാപാത്രങ്ങൾക്ക് നൽകിയ നാടൻ ഈണങ്ങളും ഇന്നും ജനപ്രിയമാണ്. ‘കാറ്റത്തെ കിളിക്കൂട്’, ‘തീർത്ഥം’ തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളുടെ കഥയെഴുതിയതും അദ്ദേഹം തന്നെയായിരുന്നു. സ്വന്തം വേരുകളെ മറക്കാത്ത ഒരു കലാകാരനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. കുട്ടനാടിന്റെ ജലാശയങ്ങളും പച്ചപ്പും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംസാരത്തിലും ചിരിയിലും എപ്പോഴും നിഴലിച്ചുനിന്നിരുന്നു.
മലയാള സിനിമയിൽ വലിയൊരു സൗഹൃദവലയത്തിന് ഉടമ കൂടിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. മമ്മൂട്ടി, മോഹൻലാൽ തുടങ്ങിയ സൂപ്പർതാരങ്ങൾ മുതൽ പുതിയ തലമുറയിലെ നടീനടന്മാർക്ക് വരെ അദ്ദേഹം ഒരു ജ്യേഷ്ഠസഹോദരനോ വഴികാട്ടിയോ ഒക്കെയായിരുന്നു. ക്യാമറയ്ക്ക് മുന്നിൽ മത്സരിച്ചഭിനയിക്കുമ്പോഴും വ്യക്തിജീവിതത്തിൽ പുലർത്തിയ വിനയവും സ്നേഹവും അദ്ദേഹത്തെ എല്ലാവർക്കും പ്രിയങ്കരനാക്കി. പുതിയ ആശയങ്ങളെയും പരീക്ഷണങ്ങളെയും എപ്പോഴും ഇരുകൈയ്യും നീട്ടി സ്വീകരിക്കാൻ അദ്ദേഹം തയ്യാറായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് പുതിയ തലമുറയിലെ സംവിധായകർ പോലും തങ്ങളുടെ ചിത്രങ്ങളിൽ നെടുമുടി വേണുവിനായി വേഷങ്ങൾ മാറ്റിവെച്ചത്.
ദേശീയ-സംസ്ഥാന തലങ്ങളിൽ നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തിയിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ അവാർഡുകൾക്കെല്ലാം അപ്പുറം ജനഹൃദയങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം നേടിയെടുത്ത സ്ഥാനമാണ് ഏറ്റവും വലുത്. ഒരു നടൻ തന്റെ വേഷങ്ങളിലൂടെ എത്രമാത്രം ജനങ്ങളിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലാം എന്നതിന്റെ ഉദാഹരണമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം.
ചിരിപ്പിച്ചും ചിന്തിപ്പിച്ചും കരയിപ്പിച്ചും അദ്ദേഹം കടന്നുപോയ വഴികൾ മലയാള ചലച്ചിത്ര രംഗത്തിന് വലിയൊരു പാഠപുസ്തകമാണ്. അച്ചടക്കമുള്ള ഒരു വിദ്യാർത്ഥിയെപ്പോലെ അവസാന ശ്വാസം വരെയും അദ്ദേഹം കലയെ ഉപാസിച്ചു. കഥാപാത്രങ്ങളുടെ സങ്കീർണ്ണമായ മനശാസ്ത്രം മനസ്സിലാക്കി അതിനനുസരിച്ച് തന്റെ ശബ്ദത്തിലും നോട്ടത്തിലും മാറ്റങ്ങൾ വരുത്താനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴിവ് അപാരമായിരുന്നു. ‘മാർഗ്ഗം’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രകടനം അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ പോലും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. വാണിജ്യ സിനിമകളുടെ ഭാഗമായിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ സമാന്തര സിനിമകളിലും ആർട്ട് ഹൗസ് ചിത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹം സജീവമായി പങ്കെടുത്തു. കലയോടുള്ള ഈ പ്രതിബദ്ധതയാണ് അദ്ദേഹത്തെ ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ മികച്ച പത്ത് നടന്മാരുടെ പട്ടികയിൽ ഇടംനേടാൻ അർഹനാക്കിയത്.
ഈ ജന്മദിനത്തിൽ നെടുമുടി വേണു എന്ന ആ വലിയ കലാകാരനെ ഓർക്കുമ്പോൾ നഷ്ടബോധത്തോടൊപ്പം തന്നെ വലിയൊരു അഭിമാനവും ഓരോ മലയാളിയുടെയും മനസ്സിലുണ്ടാകും. കാരണം, മലയാള ഭാഷയുടെയും സംസ്കാരത്തിന്റെയും ആത്മാവ് തൊട്ടറിഞ്ഞ ഒരു നടന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ ജീവിക്കാൻ നമുക്ക് സാധിച്ചു എന്നത് ചെറിയൊരു കാര്യമല്ല. അദ്ദേഹം അവശേഷിപ്പിച്ചുപോയ ആ വലിയ കലാസമ്പത്ത് വരുംതലമുറകൾക്കും ഒരു പ്രചോദനമായി നിലകൊള്ളും. വേഷങ്ങൾ അഴിച്ചുവെച്ച് അദ്ദേഹം മടങ്ങിയെങ്കിലും, ആ വെള്ളിത്തിരയിലെ വിസ്മയം മലയാള സിനിമയുള്ളിടത്തോളം കാലം മങ്ങാതെ, മറയാതെ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കും. അഭിനയകുലപതിക്ക് ആദരവോടെ, സ്നേഹത്തോടെ ഒരിക്കൽ കൂടെ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ജന്മദിനാശംസകൾ.