മലയാള സംഗീത ലോകത്ത്, പ്രത്യേകിച്ച് മാപ്പിളപ്പാട്ട് എന്ന തനത് കലാരൂപത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ എരഞ്ഞോളി മൂസ എന്ന പേര് വെറുമൊരു ഗായകന്റേതല്ല, മറിച്ച് ഒരു യുഗത്തിന്റെ തന്നെ അടയാളപ്പെടുത്തലാണ്. ഒരു കാലത്ത് കല്യാണപ്പന്തലുകളിലും പ്രാദേശിക ഉത്സവങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്നിരുന്ന മാപ്പിളപ്പാട്ടിനെ ലോകവേദികളിലെത്തിച്ച വിശ്വപൗരൻ. പ്രിയപ്പെട്ട ഗായകന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓർമ്മകൾക്ക് മുന്നിൽ പ്രണാമം അർപ്പിക്കുമ്പോൾ അത് മലയാളത്തിന്റെ തനിമയോടുള്ള ആദരം കൂടിയായി മാറുകയാണ്. പ്രിയപ്പെട്ട കലാകാരന് സെല്ലുലോയ്ഡിന്റെ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ജന്മദിനാശംസകൾ.
ഉത്തരമലബാറിലെ തലശ്ശേരിയുടെ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നു വന്ന ആ ശബ്ദം ദശാബ്ദങ്ങളോളം ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മലയാളികളുടെ കാതുകളിൽ തേന്മഴയായി പെയ്തിറങ്ങി. ഗ്രാമീണ വിശുദ്ധിയും നഗരത്തിന്റെ ഗാംഭീര്യവും ഒരുപോലെ ഇണങ്ങിച്ചേർന്ന ആ ആലാപന ശൈലി മാപ്പിളപ്പാട്ടിന് ഒരു പുതിയ പരിവേഷം നൽകി. സാധാരണക്കാരുടെ ഇടയിൽ നിന്ന് വന്ന് പട്ടുറുമാൽ പോലെ ലോലമായ വരികളിലൂടെയും ഇശലുകളിലൂടെയും അദ്ദേഹം കെട്ടിപ്പടുത്ത സാമ്രാജ്യം അത്യന്തം വിപുലമാണ്. ഒരു കാലത്ത് കല്യാണപ്പന്തലുകളിലും പ്രാദേശിക ഉത്സവങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്നിരുന്ന മാപ്പിളപ്പാട്ടിനെ ലോകവേദികളിലെത്തിച്ച വിശ്വപൗരനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. വരും തലമുറകൾക്ക് മാപ്പിളപ്പാട്ടിന്റെ ആധികാരികത മനസ്സിലാക്കാൻ എരഞ്ഞോളി മൂസ എന്ന കലാകാരനെ അറിയുക എന്നത് അനിവാര്യമാണ്.
ഗൾഫ് നാടുകളിലെ മണൽപ്പരപ്പുകളിൽ വിയർപ്പൊഴുക്കുന്ന പ്രവാസി മലയാളികൾക്ക് അവരുടെ നാടിന്റെ മണവും വീടിന്റെ ഓർമ്മയും പകർന്നു നൽകിയത് മൂസയുടെ പാട്ടുകളായിരുന്നു. ഒപ്പനപ്പാട്ടുകളിലെയും മാലപ്പാട്ടുകളിലെയും താളക്രമങ്ങൾ തെറ്റിക്കാതെ തന്നെ, അവയ്ക്ക് ആധുനികമായ ഒരു സ്പർശം നൽകാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശാരീരം അഥവാ ശബ്ദഗാംഭീര്യം മറ്റേതൊരു ഗായകനിൽ നിന്നും അദ്ദേഹത്തെ വേറിട്ടുനിർത്തി. സംഗീതത്തോടുള്ള അമിതമായ അഭിനിവേശം കൊണ്ട് ജീവിതത്തിന്റെ കഷ്ടപ്പാടുകളെ അതിജീവിച്ച അദ്ദേഹം, ഓരോ പാട്ടിലും തന്റെ ആത്മാവിനെ കൂടി ചേർത്തു വെച്ചു. തലശ്ശേരിയിലെ പഴയങ്ങാടിയിലെ ഇടുങ്ങിയ തെരുവുകളിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി, ആഗോള പ്രശസ്തിയിലേക്കുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രയാണം ഏതൊരു കലാകാരനും വലിയൊരു പ്രചോദനമാണ്. കേവലം മതപരമായ വരികൾക്കപ്പുറം മാനവികതയുടെയും പ്രണയത്തിന്റെയും വിരഹത്തിന്റെയും വലിയൊരു ലോകം തന്റെ പാട്ടുകളിലൂടെ അദ്ദേഹം തുറന്നു കാട്ടി.
ശരത്ചന്ദ്ര മറാഠെയെപ്പോലുള്ള ഗുരുക്കന്മാരിൽ നിന്ന് ക്ലാസിക്കൽ സംഗീതത്തിന്റെ ബാലപാഠങ്ങൾ അഭ്യസിച്ചത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആലാപനത്തിന് വലിയൊരു മിഴിവ് നൽകി. ശബ്ദത്തിന്റെ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകളും ഭാവപ്രകടനങ്ങളും ഇത്രത്തോളം തന്മയത്വത്തോടെ അവതരിപ്പിച്ച മറ്റൊരു മാപ്പിളപ്പാട്ട് ഗായകൻ ഉണ്ടോ എന്ന് സംശയമാണ്. ഗാനമേളകളിൽ അദ്ദേഹം മൈക്കിന് മുന്നിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ ജനസഹസ്രങ്ങൾ നിശബ്ദരായി കേട്ടിരുന്നു പോകുമായിരുന്നു. വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ നൂറുകണക്കിന് സ്റ്റേജ് ഷോകൾ അവതരിപ്പിച്ച അദ്ദേഹം മാപ്പിളപ്പാട്ടിന്റെ അംബാസഡർ എന്ന നിലയിലാണ് അറിയപ്പെട്ടത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോഗം ഒരു വലിയ ശൂന്യതയാണ് സൃഷ്ടിച്ചതെങ്കിലും, ഇന്നും ഓരോ മലയാളിയുടെയും സംഗീത ശേഖരത്തിൽ എരഞ്ഞോളി മൂസയുടെ പാട്ടുകൾ അവിഭാജ്യ ഘടകമായി തുടരുന്നു. പുതിയ കാലത്തെ പാട്ടുകാർക്ക് അനുകരിക്കാൻ സാധിക്കാത്ത വിധം തനതായ ഒരു മുദ്ര അദ്ദേഹം സംഗീതത്തിൽ പതിപ്പിച്ചു. മാപ്പിളപ്പാട്ട് ശാഖയിലെ പാരമ്പര്യത്തെ മുറുകെപ്പിടിച്ചുകൊണ്ട് തന്നെ കാലത്തിനനുസരിച്ച മാറ്റങ്ങളെ അദ്ദേഹം സ്വാഗതം ചെയ്തു.
ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന നിമിഷം വരെ സംഗീതത്തിനായി ഉഴിഞ്ഞുവെച്ച ആ ജീവിതം ഒരു വലിയ പാഠപുസ്തകമാണ്. ലളിതമായ ജീവിതശൈലിയും എല്ലാവരോടും സ്നേഹത്തോടെയുള്ള പെരുമാറ്റവും അദ്ദേഹത്തെ ജനപ്രിയനാക്കി. ഗായകനെന്ന നിലയിൽ മാത്രമല്ല, ഒരു നല്ല മനുഷ്യൻ എന്ന നിലയിലും അദ്ദേഹം ഏവരുടെയും ബഹുമാനം പിടിച്ചുപറ്റി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ ആ സ്മരണകൾ പുതുക്കുന്നത് മലയാള സംഗീത ചരിത്രത്തിലെ ഒരു സുവർണ്ണ അധ്യായത്തെ വീണ്ടും വായിക്കുന്നത് പോലെയാണ്. ആ ഗാംഭീര്യമുള്ള ശബ്ദം ഇന്നും നമ്മുടെ ഇടയിൽ മാറ്റൊലികൊള്ളുന്നു, അത്രമേൽ തീക്ഷ്ണമായിരുന്നു ആ സംഗീത സപര്യ.
കണ്ണൂരിലെ തലശ്ശേരിക്ക് സമീപമുള്ള എരഞ്ഞോളി എന്ന കൊച്ചു ഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ച്, തന്റെ ശബ്ദത്തിലൂടെ ലോകമെമ്പടുമുള്ള മലയാളികളുടെ ഹൃദയം കീഴടക്കിയ ആ വലിയ കലാകാരൻ മലയാള സംഗീത ലോകത്തിന് നൽകിയ സംഭാവനകൾ വിലമതിക്കാനാവാത്തതാണ്. പട്ടുറുമാൽ പോലെ ലോലമായ ശബ്ദവും, തനതായ ആലാപന ശൈലിയും മൂസയെ മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തനാക്കി. ഒരു സാധാരണ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച് കഠിനാധ്വാനത്തിലൂടെയും സംഗീതത്തോടുള്ള അടങ്ങാത്ത അഭിനിവേശത്തിലൂടെയും അദ്ദേഹം ഉയരങ്ങൾ കീഴടക്കി. ബാല്യകാലം മുതൽക്കേ സംഗീതത്തോട് വലിയ താല്പര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്ന അദ്ദേഹം, ഗ്രാമത്തിലെ കൊച്ചു പാട്ടുസംഘങ്ങളിൽ പാടിക്കൊണ്ടാണ് തന്റെ കരിയർ ആരംഭിച്ചത്. പിന്നീട് ശരത്ചന്ദ്ര മറാഠെയെപ്പോലെയുള്ള പ്രഗത്ഭരായ ഗുരുക്കന്മാരുടെ കീഴിൽ സംഗീതം അഭ്യസിച്ചു. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശബ്ദത്തിന് ശാസ്ത്രീയമായ ഒരു അടിത്തറയും ഭാവവും നൽകി. മാപ്പിളപ്പാട്ടുകൾക്ക് ഒരു പുതിയ ഗരിമയും സ്വീകാര്യതയും നൽകാൻ മൂസയ്ക്ക് സാധിച്ചു എന്നത് ചരിത്രപരമായ ഒരു വസ്തുതയാണ്. കേവലം കല്യാണപ്പന്തലുകളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്നിരുന്ന ഈ കലാരൂപത്തെ വലിയ സ്റ്റേജുകളിലേക്കും വിദേശരാജ്യങ്ങളിലേക്കും അദ്ദേഹം കൊണ്ടുപോയി. മരുഭൂമിയിലെ പ്രവാസികളുടെ വിരഹവും വേദനയും സന്തോഷവും തന്റെ പാട്ടുകളിലൂടെ അദ്ദേഹം പ്രതിഫലിപ്പിച്ചു. ആയിരക്കണക്കിന് സ്റ്റേജ് ഷോകളിലൂടെ ലക്ഷക്കണക്കിന് ആരാധകരെ അദ്ദേഹം സമ്പാദിച്ചു.
“മിഹ്റാജ് രാവിലെ കാറ്റേ…”, “മണവാട്ടി കടുക്കനിട്ട്…”, “കെട്ടിടം കാവൽക്കാരൻ…” തുടങ്ങിയ അനശ്വരങ്ങളായ എത്രയോ ഗാനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശബ്ദത്തിലൂടെ മലയാളി നെഞ്ചേറ്റി. ഓരോ ഗാനത്തിലും തന്റെ ഹൃദയം ചേർത്തു പാടാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞിരുന്നു. വരികളുടെ അർത്ഥവും ഭാവവും ചോർന്നുപോകാതെ, എന്നാൽ തന്റെ തനതായ ശൈലിയിൽ അവ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിജയം. എരഞ്ഞോളി മൂസ വെറുമൊരു ഗായകൻ മാത്രമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ഒരു നല്ല മനുഷ്യസ്നേഹി കൂടിയായിരുന്നു. കഷ്ടപ്പെടുന്നവരെ സഹായിക്കാൻ അദ്ദേഹം എപ്പോഴും മുൻപന്തിയിലുണ്ടായിരുന്നു. തന്റെ കരിയറിലെ ഉയർച്ച താഴ്ചകളെല്ലാം വളരെ ലളിതമായി കണ്ട അദ്ദേഹം, ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന നിമിഷം വരെ സംഗീതത്തെ പ്രണയിച്ചിരുന്നു.
ഒരു ഘട്ടത്തിൽ സിനിമകളിലും അദ്ദേഹം തന്റെ സാന്നിധ്യം അറിയിച്ചു. എങ്കിലും മാപ്പിളപ്പാട്ട് എന്ന തന്റെ തട്ടകത്തെ അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും കൈവിട്ടില്ല. തലശ്ശേരിയിലെ മുസ്ലിം സംസ്കാരവും പാരമ്പര്യവും തന്റെ സംഗീതത്തിൽ അലിയിച്ച ചേർക്കാൻ അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോഗം മാപ്പിളപ്പാട്ട് ശാഖയ്ക്ക് നികത്താനാവാത്ത നഷ്ടമാണ് ഉണ്ടാക്കിയത്. എങ്കിലും ഇന്നും പഴയ കാസറ്റുകളിലൂടെയും യൂട്യൂബിലൂടെയും റേഡിയോയിലൂടെയും മൂസയുടെ ശബ്ദം ഓരോ മലയാളിയുടെയും വീടുകളിൽ അലയടിക്കുന്നു. പുതിയ തലമുറയിലെ ഗായകർക്ക് അദ്ദേഹം ഒരു വലിയ പാഠപുസ്തകമാണ്. എങ്ങനെയാണ് പാടേണ്ടതെന്നും, എങ്ങനെയാണ് ഒരു വലിയ സദസ്സിനെ കയ്യിലെടുക്കേണ്ടതെന്നും അദ്ദേഹം കാണിച്ചുതന്നു. ഗൾഫ് നാടുകളിൽ അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിരുന്ന സ്വീകാര്യത ഒരു സൂപ്പർതാരത്തിന് ലഭിക്കുന്നതിനേക്കാൾ വലുതായിരുന്നു. പ്രവാസികളുടെ പ്രിയപ്പെട്ട ‘മൂസാ ഭായ്’ ആയിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഗൃഹാതുരത്വം ഉണർത്തുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശബ്ദം കേൾക്കാതെ പല മലയാളി പ്രവാസികൾക്കും ഒരു വൈകുന്നേരം പോലും തള്ളിനീക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
കല എന്നത് ദൈവത്തിന്റെ വരദാനമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ച അദ്ദേഹം, ആ വരദാനത്തെ പൂർണ്ണമായും മനുഷ്യർക്ക് വേണ്ടിയാണ് ചെലവഴിച്ചത്. മാപ്പിളപ്പാട്ടിലെ പദാവലികളും സംഗീതരീതികളും വരുംതലമുറയ്ക്കായി കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം വഹിച്ച പങ്ക് വളരെ വലുതാണ്. ഒപ്പനപ്പാട്ടുകൾക്കും ഇശലുകൾക്കും അദ്ദേഹം നൽകിയ പുതുജീവൻ മലയാള സംഗീത ചരിത്രത്തിൽ എക്കാലവും സ്മരിക്കപ്പെടും. ഇന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ, ആ വലിയ ഗായകന്റെ ഓർമ്മകൾക്ക് മുന്നിൽ നമുക്ക് ആദരമർപ്പിക്കാം. അദ്ദേഹം ബാക്കിവെച്ചുപോയ പാട്ടുകൾ ഓരോന്നും ഓരോ മുത്തുകളാണ്. ആ മുത്തുകൾ ഇനിയും തിളക്കത്തോടെ മലയാളിയുടെ കാതുകളിൽ തേന്മഴയായ് പെയ്യട്ടെ. തലശ്ശേരിയുടെ മണ്ണിൽ നിന്ന് ലോകത്തിന് ലഭിച്ച ആ സംഗീത വിസ്മയം എന്നെന്നും ജീവിക്കും. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോഗം ശരീരത്തിന് മാത്രമായിരുന്നു, ആ ശബ്ദത്തിന് മരണമില്ല.
ആ ഗാംഭീര്യമുള്ള ശബ്ദവും നിഷ്കളങ്കമായ ചിരിയും എന്നും നമ്മുടെ മനസ്സിലുണ്ടാകും. സംഗീതത്തെ ഇത്രമേൽ സ്നേഹിച്ച, ജീവിതത്തെ ഇത്രമേൽ പ്രണയിച്ച മറ്റൊരു ഗായകൻ മാപ്പിളപ്പാട്ട് രംഗത്ത് വിരളമാണ്. എരഞ്ഞോളി മൂസ എന്ന പേര് മാപ്പിളപ്പാട്ട് ഉള്ളടത്തോളം കാലം മായാതെ നിൽക്കും. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബാംഗങ്ങൾക്കും ആരാധകർക്കും ഈ ജന്മദിനം പ്രിയപ്പെട്ട ഗായകന്റെ സ്മരണകൾ പുതുക്കാനുള്ള ഒരവസരമാകട്ടെ. മലയാള സംഗീത ഭൂപടത്തിൽ തലശ്ശേരിയെ അടയാളപ്പെടുത്തിയ ആ നക്ഷത്രം ഇന്നും ആകാശത്ത് തിളങ്ങി നിൽക്കുന്നു. പ്രിയപ്പെട്ട മൂസാക്കയുടെ പാട്ടുകൾക്ക് ഒരിക്കലും മരണമില്ല, കാരണം അവ ജനഹൃദയങ്ങളിൽ ആഴത്തിൽ വേരൂന്നിയവയാണ്. ഓരോ വരികളിലും ഇശലുകളിലും ആ സാന്നിധ്യം നമ്മൾ അനുഭവിക്കുന്നു. ആ സംഗീതം തലമുറകളിൽ നിന്ന് തലമുറകളിലേക്ക് കൈമാറപ്പെടട്ടെ. മാപ്പിളപ്പാട്ടിന്റെ സുൽത്താൻ എന്നും നമ്മുടെയിടയിൽ തന്റെ പാട്ടുകളിലൂടെ അമരനായി തുടരട്ടെ.