മലയാള സിനിമാ ചരിത്രത്തിൽ കാലത്തിന് മായ്ക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒരു നാഴികക്കല്ലായി മാറിയ ‘ചാപ്പാ കുരിശ്’ എന്ന ചലച്ചിത്രം വെള്ളിത്തിരയിലെത്തിയിട്ട് പതിനഞ്ച് വർഷങ്ങൾ പിന്നിടുകയാണ്. 2011 ജൂലൈ മാസത്തിൽ സമീർ താഹിർ എന്ന നവാഗത സംവിധായകന്റെ സ്വപ്നത്തിൽ നിന്നും പിറവിയെടുത്ത ഈ ചിത്രം കേവലമൊരു സിനിമാവിജയം മാത്രമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് മലയാള സിനിമ അതുവരെ ശീലിച്ചുപോന്ന എല്ലാ പരമ്പരാഗത ചട്ടക്കൂടുകളെയും പൊളിച്ചെഴുതിയ ഒരു വലിയ വിപ്ലവം തന്നെയായിരുന്നു. സൂപ്പർതാരങ്ങളുടെ താരപരിവേഷങ്ങൾക്കും, അതിമാനുഷികമായ നായകസങ്കൽപ്പങ്ങൾക്കും, നാടകീയമായ സംഭാഷണങ്ങൾക്കും അപ്പുറം മനുഷ്യന്റെ പച്ചയായ വികാരങ്ങളെയും നഗരജീവിതത്തിന്റെ ഇരുണ്ട തലങ്ങളെയും യാഥാർത്ഥ്യബോധത്തോടെ അവതരിപ്പിച്ച ഈ ചിത്രം മലയാള സിനിമയിലെ ‘ന്യൂ ജനറേഷൻ’ തരംഗത്തിന് കൃത്യമായ ഒരു അടിത്തറ പാകി. ഇന്ന്, ഒന്നര പതിറ്റാണ്ടിനിപ്പുറം തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ, ആധുനിക മലയാള സിനിമയുടെ ഗതിമാറ്റത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ച ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സൃഷ്ടികളിലൊന്നായി ചാപ്പാ കുരിശ് തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്നു.
സാങ്കേതികവിദ്യയിലും പ്രമേയത്തിലും അവതരണത്തിലും ഈ ചിത്രം കൊണ്ടുവന്ന മാറ്റങ്ങൾ സമാനതകളില്ലാത്തതാണ്. അതുവരെ വിലകൂടിയ ഫിലിം ക്യാമറകളിൽ മാത്രം ചിത്രീകരിച്ചിരുന്ന മലയാള സിനിമയെ ഒരു സാധാരണ ഡിജിറ്റൽ ക്യാമറയുടെ (Canon EOS 7D) ലെൻസിലൂടെ ഒപ്പിയെടുക്കാം എന്ന് സമീർ താഹിറും ഛായാഗ്രാഹകൻ ജോമോൻ ടി. ജോണും തെളിയിച്ചു. ഈ സാങ്കേതിക വിപ്ലവം മലയാള സിനിമയുടെ സാമ്പത്തിക ഘടനയെത്തന്നെ മാറ്റിമറിച്ചു. കുറഞ്ഞ ചിലവിൽ, വലിയ ക്യാമറകളുടെയും ലൈറ്റുകളുടെയും സന്നാഹങ്ങളില്ലാതെ, യഥാർത്ഥ ലൊക്കേഷനുകളിൽ (Guerrilla Filmmaking) സിനിമ ചിത്രീകരിക്കാമെന്ന ആത്മവിശ്വാസം പുതിയ തലമുറയിലെ നിരവധി സംവിധായകർക്ക് നൽകിയത് ചാപ്പാ കുരിശാണ്. ഇത് കേവലം സാങ്കേതികമായ ഒരു പരീക്ഷണം മാത്രമായിരുന്നില്ല, ചിത്രത്തിന്റെ പ്രമേയത്തിന് ആവശ്യമായ അസംസ്കൃതമായ (raw) ഒരു ദൃശ്യഭാഷ നൽകാനും ഈ ക്യാമറകൾക്ക് കഴിഞ്ഞു. കൊച്ചി നഗരത്തിന്റെ തിളക്കവും, അതേ നഗരത്തിന്റെ തന്നെ ചേരികളിലെ വിയർപ്പും അഴുക്കും നിറഞ്ഞ യാഥാർത്ഥ്യവും ഒരേസമയം ഒപ്പിയെടുക്കാൻ ഈ ദൃശ്യഭാഷയ്ക്ക് സാധിച്ചു. ഉണ്ണി ആറിന്റെയും സമീർ താഹിറിന്റെയും തിരക്കഥ മനുഷ്യന്റെ സ്വകാര്യത, വർഗ്ഗവ്യത്യാസം, ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ കടന്നുകയറ്റം തുടങ്ങിയ ഗൗരവമേറിയ വിഷയങ്ങളെ വളരെ സൂക്ഷ്മമായി കൈകാര്യം ചെയ്തു.
കഥാപാത്രസൃഷ്ടിയിലാണ് ചാപ്പാ കുരിശ് അക്കാലത്തെ മറ്റ് സിനിമകളിൽ നിന്നും പൂർണ്ണമായും വേറിട്ടുനിന്നത്. സിനിമയിലെ രണ്ട് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളായ അർജുനും അൻസാരിയും നന്മയുടെയോ തിന്മയുടെയോ പ്രതിരൂപങ്ങളായിരുന്നില്ല, പകരം മനുഷ്യസഹജമായ ദൗർബല്യങ്ങളും സ്വാർത്ഥതയുമുള്ള സാധാരണ മനുഷ്യരായിരുന്നു. ഫഹദ് ഫാസിൽ അവതരിപ്പിച്ച അർജുൻ എന്ന കഥാപാത്രം സമ്പന്നനായ, അഹങ്കാരിയായ, സ്ത്രീകളെ കേവലം ഉപഭോഗവസ്തുക്കളായി കാണുന്ന ഒരു റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് ഡെവലപ്പറാണ്. തന്റെ ആദ്യ ചിത്രമായ ‘കൈയെത്തും ദൂരത്ത്’ നേരിട്ട പരാജയത്തിന് ശേഷം വർഷങ്ങളുടെ ഇടവേള കഴിഞ്ഞ് മടങ്ങിയെത്തിയ ഫഹദിന്റെ കരിയറിലെ ഏറ്റവും മികച്ച തിരിച്ചുവരവായിരുന്നു ഈ വേഷം. നായകന്മാർ എപ്പോഴും സദ്ഗുണസമ്പന്നരായിരിക്കണം എന്ന അലിഖിത നിയമത്തെ അർജുൻ കാറ്റിൽപ്പറത്തി. തന്റെ കയ്യിൽ നിന്നും നഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു മൊബൈൽ ഫോൺ അയാളുടെ സുരക്ഷിതമായ ലോകത്തെ എങ്ങനെ തകിടം മറിക്കുന്നു എന്നും, അധികാരവും പണവും നഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു മനുഷ്യന്റെ മാനസികാവസ്ഥ എത്രത്തോളം ദുർബലമാണെന്നും ഫഹദ് തന്റെ സൂക്ഷ്മമായ അഭിനയത്തിലൂടെ വരച്ചുകാട്ടി. ഒരു തരത്തിൽ ആധുനിക മലയാള സിനിമ കണ്ട ഏറ്റവും മികച്ച ആന്റി-ഹീറോകളിൽ ഒരാളായിരുന്നു അർജുൻ. മറുവശത്ത്, വിനീത് ശ്രീനിവാസൻ അവതരിപ്പിച്ച അൻസാരി എന്ന കഥാപാത്രം സമൂഹത്തിന്റെ താഴെത്തട്ടിൽ ജീവിക്കുന്ന, സൂപ്പർമാർക്കറ്റിലെ ഒരു സാധാരണ ജീവനക്കാരനാണ്. എല്ലാവരാലും അപമാനിക്കപ്പെടുന്ന, സ്വന്തമായി ഒരു വ്യക്തിത്വം പോലുമില്ലാത്ത അൻസാരിയുടെ ജീവിതത്തിലേക്ക് അർജുന്റെ ഫോൺ കടന്നുവരുന്നതോടെ അയാളുടെ സ്വഭാവത്തിലുണ്ടാകുന്ന മാറ്റം ഞെട്ടിക്കുന്നതാണ്. അതുവരെ നിഷ്കളങ്കനായ റൊമാന്റിക് നായകനായി മാത്രം സ്ക്രീനിൽ കണ്ടിട്ടുള്ള വിനീത് ശ്രീനിവാസന്റെ അഭിനയജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പൊളിച്ചെഴുത്തായിരുന്നു അൻസാരി. ഫോണിലൂടെ ലഭിച്ച അന്യന്റെ സ്വകാര്യത, അതുവരെ താൻ അനുഭവിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ഒരു അധികാരവും ശക്തിയും അൻസാരിക്ക് നൽകുന്നു. ഈ അധികാരബോധം അയാളെ ഒരു സാഡിസ്റ്റാക്കി മാറ്റുന്ന കാഴ്ച സിനിമയുടെ മനശാസ്ത്രപരമായ തലങ്ങളെ കൂടുതൽ ആഴമുള്ളതാക്കുന്നു.
സ്മാർട്ട് ഫോണുകളും സോഷ്യൽ മീഡിയയും നമ്മുടെ ജീവിതത്തിന്റെ അവിഭാജ്യ ഘടകമായി മാറുന്നതിന് മുൻപുള്ള ഒരു കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഈ സിനിമ ഇറങ്ങിയത് എന്നത് പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്. സ്വകാര്യത (Privacy) എന്ന സങ്കൽപ്പം എത്രത്തോളം ദുർബലമാണെന്നും, നമ്മുടെ ഒരു ചെറിയ അശ്രദ്ധ നമ്മുടെ ജീവിതത്തെത്തന്നെ എങ്ങനെ നശിപ്പിക്കുമെന്നും സിനിമ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. അർജുനും അയാളുടെ കാമുകിയായ സോണിയയും തമ്മിലുള്ള സ്വകാര്യ നിമിഷങ്ങൾ അടങ്ങിയ ആ മൊബൈൽ ഫോൺ സിനിമയിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന കഥാപാത്രം തന്നെയാണ്. ഇന്ന്, പതിനഞ്ച് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ഡീപ് ഫേക്കുകളുടെയും സൈബർ ആക്രമണങ്ങളുടെയും കാലത്ത് ജീവിക്കുമ്പോൾ ചാപ്പാ കുരിശ് മുന്നോട്ടുവെച്ച പ്രമേയം എത്രത്തോളം പ്രസക്തവും ദീർഘവീക്ഷണമുള്ളതുമായിരുന്നു എന്ന് നമുക്ക് മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കും. രമ്യ നമ്പീശൻ അവതരിപ്പിച്ച സോണിയ എന്ന കഥാപാത്രവും, റോമ അവതരിപ്പിച്ച ആൻ എന്ന കഥാപാത്രവും, നിവേദ തോമസ് അവതരിപ്പിച്ച നഫീസ എന്ന കഥാപാത്രവും കേവലം നായകന്മാരുടെ നിഴലുകളായിരുന്നില്ല. മലയാള സിനിമ അതുവരെ കണ്ടിട്ടില്ലാത്തത്ര ബോൾഡായ തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാൻ തയ്യാറായ സ്ത്രീകളായിരുന്നു അവർ. പ്രത്യേകിച്ച് രമ്യ നമ്പീശന്റെ കഥാപാത്രം, തന്റെ സ്വകാര്യ ദൃശ്യങ്ങൾ പുറത്താകും എന്നറിഞ്ഞിട്ടും അർജുന്റെ ഭീരുത്വത്തിന് മുന്നിൽ തലകുനിക്കാതെ മാറിനടക്കാൻ കാണിച്ച ധൈര്യം അക്കാലത്തെ വലിയൊരു മാറ്റത്തിന്റെ സൂചനയായിരുന്നു.
സിനിമയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഹൈലൈറ്റുകളിലൊന്ന് അതിന്റെ ക്ലൈമാക്സ് രംഗമാണ്. മലയാള സിനിമയിൽ അതുവരെ കണ്ടിട്ടുള്ള അടിപിടി രംഗങ്ങളിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു ചാപ്പാ കുരിശിന്റെ അവസാന ഇരുപത് മിനിറ്റുകൾ. ഹീറോയിസമോ സ്റ്റണ്ട് കൊറിയോഗ്രാഫിയോ പശ്ചാത്തലസംഗീതത്തിന്റെ അതിപ്രസരമോ ഇല്ലാതെ, കൊച്ചിയിലെ ഒരു റോഡരികിലെ ചളിയിൽ അർജുനും അൻസാരിയും മൃഗങ്ങളെപ്പോലെ പോരടിക്കുന്ന ആ രംഗം പ്രേക്ഷകരെ ശരിക്കും ശ്വാസമടക്കിപ്പിടിച്ചിരിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു. ആ പോരാട്ടം വെറുമൊരു കയ്യാങ്കളിയായിരുന്നില്ല, അത് രണ്ട് വ്യത്യസ്ത വർഗ്ഗങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള, രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ജീവിതസാഹചര്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അതിജീവനത്തിന്റെ പോരാട്ടമായിരുന്നു. അർജുന്റെ അഹങ്കാരവും അൻസാരിയുടെ അപകർഷതാബോധവും ആ ചളിയിൽ ഒത്തുചേർന്നു. വിലകൂടിയ വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ച വലിയവനും, പഴയ വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ച ചെറിയവനും ആ പോരാട്ടത്തിനൊടുവിൽ ഒരേപോലെ ചളിയിൽ കുളിച്ച്, തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്ത വിധം തുല്യരാകുന്ന കാഴ്ചയിൽ വലിയൊരു രാഷ്ട്രീയമുണ്ട്. ക്യാമറ ആ രംഗങ്ങളെ ഒപ്പിയെടുത്ത രീതിയും അഭിനേതാക്കളുടെ സമർപ്പണവും ഇന്നും സിനിമാ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ഒരു പാഠപുസ്തകമാണ്.
ഈ സിനിമയുടെ വിജയത്തിൽ സംഗീതസംവിധായകൻ റെക്സ് വിജയൻ വഹിച്ച പങ്ക് വളരെ വലുതാണ്. അവിയൽ ബാൻഡിലൂടെ ശ്രദ്ധേയനായ റെക്സ് സ്വതന്ത്ര സംഗീതസംവിധായകനായി മാറിയ ഈ ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങളും പശ്ചാത്തല സംഗീതവും സിനിമയുടെ ആത്മാവായിരുന്നു. നഗരത്തിന്റെ തിരക്കും അവിടുത്തെ മനുഷ്യരുടെ ഏകാന്തതയും ഒരുപോലെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു അതിലെ സംഗീതം. ‘അനുരാഗത്തിൻ വേളയിൽ’ എന്ന ഗാനം ഇന്നും സംഗീതാസ്വാദകരുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവയിലൊന്നാണ്. പശ്ചാത്തല സംഗീതത്തിൽ സൈലൻസ് അഥവാ നിശബ്ദതയെ എത്രത്തോളം ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗിക്കാം എന്ന് റെക്സ് വിജയൻ ഈ ചിത്രത്തിലൂടെ കാണിച്ചുതന്നു. പല നിർണ്ണായക രംഗങ്ങളിലും സംഗീതത്തിന്റെ അസാന്നിധ്യം സൃഷ്ടിച്ച പിരിമുറുക്കം വളരെ വലുതായിരുന്നു. ദൃശ്യങ്ങളും സംഗീതവും ശബ്ദലേഖനവും പരസ്പരം മത്സരിക്കുന്നതിന് പകരം പരസ്പരം പൂരകങ്ങളായി മാറുന്ന കാഴ്ചയാണ് ചാപ്പാ കുരിശിൽ നമ്മൾ കണ്ടത്.
പതിനഞ്ച് വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറം മലയാള സിനിമ ഒരുപാട് മുന്നോട്ട് പോയിരിക്കുന്നു. പാൻ ഇന്ത്യൻ റിലീസുകളും നൂറ് കോടി ക്ലബ്ബുകളും ഇന്ന് മലയാള സിനിമയ്ക്ക് പുതുമയല്ല. സാങ്കേതികവിദ്യയിലും ആഖ്യാനരീതിയിലും വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിച്ചു. എന്നാൽ ഈ മാറ്റങ്ങൾക്കെല്ലാം തുടക്കം കുറിച്ച ചില മുൻനിര ചിത്രങ്ങളുണ്ട്; അതിൽ എക്കാലത്തെയും മികച്ച ഉദാഹരണമാണ് ചാപ്പാ കുരിശ്. ആഷിഖ് അബു, ലിജോ ജോസ് പെല്ലിശ്ശേരി, രാജീവ് രവി, ദിലീഷ് പോത്തൻ തുടങ്ങിയ ഇന്നത്തെ മുൻനിര സംവിധായകർക്കെല്ലാം തങ്ങളുടെ വേറിട്ട ആശയങ്ങളുമായി മുന്നോട്ട് വരാൻ ധൈര്യം നൽകിയത് ചാപ്പാ കുരിശ് സൃഷ്ടിച്ചെടുത്ത പുതിയ പ്രേക്ഷകസമൂഹമാണ്. ഒരു സിനിമ എങ്ങനെ ചിന്തിക്കണം, എങ്ങനെ സംസാരിക്കണം, എങ്ങനെ കാണണം എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള പരമ്പരാഗത ബോധങ്ങളെ പൊളിച്ചെഴുതിയ സമീർ താഹിറിനും സംഘത്തിനും മലയാള സിനിമയുടെ ചരിത്രം എക്കാലവും കടപ്പെട്ടിരിക്കും. കാലം മുന്നോട്ട് പോകുന്തോറും ചില സിനിമകൾക്ക് പ്രസക്തി നഷ്ടപ്പെടാറുണ്ട്, എന്നാൽ ചാപ്പാ കുരിശ് കാലത്തിന് മുൻപേ സഞ്ചരിച്ച ഒരു ചിത്രമായതുകൊണ്ട് തന്നെ ഇന്നും അത് കാണുന്ന ഏതൊരു പ്രേക്ഷകനും അതൊരു പുതിയ അനുഭവമായി തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു. ഫഹദ് ഫാസിൽ എന്ന നടന്റെ വിശ്വരൂപം നമ്മൾ കണ്ടുതുടങ്ങിയത് അവിടെ നിന്നാണ്; മലയാള സിനിമയുടെ പുതിയൊരു വസന്തം ആരംഭിച്ചതും അവിടെ നിന്ന് തന്നെയാണ്. പതിനഞ്ച് വർഷങ്ങളുടെ നിറവിൽ നിൽക്കുമ്പോഴും ആ സിനിമ ബാക്കിവെച്ച അസ്വസ്ഥതകളും അത് നൽകിയ കാഴ്ചാനുഭവങ്ങളും ഇന്നും ഓരോ സിനിമാസ്നേഹിയുടെയും മനസ്സിൽ മായാതെ നിൽക്കുന്നു. മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിലെ ഇരുട്ടിനെ വെളിച്ചത്തുകൊണ്ടുവന്ന, സിനിമയുടെ വ്യാകരണത്തെ തിരുത്തിയെഴുതിയ ഈ കലാസൃഷ്ടി മലയാള സിനിമാചരിത്രത്തിലെ സുവർണ്ണ ലിപികളിൽ തന്നെ എന്നെന്നും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിരിക്കും.