“ഭാവഗായകൻ” എന്ന വിശേഷണം മലയാളം ഏറ്റവും ആത്മാർത്ഥമായി സമ്മാനിച്ച കലാകാരൻ. ഓരോ കാലത്തെയും മനുഷ്യന്റെ സന്തോഷവും ദുഃഖവും പ്രണയവും വിരഹവും ഒരേ ഭാവത്തിൽ സംഗീത പ്രേമികൾക്ക് സമ്മാനിച്ച അതുല്യ കലാകാരൻ. “ഭാവഗായകൻ” ജയചന്ദ്രന്റെ ഓർമകൾക്ക് ഇന്ന് ഒരാണ്ട്. പതിറ്റാണ്ടുകൾ നീണ്ട സംഗീത സപര്യയിൽ അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ചെടുത്ത ഓരോ ഗാനവും ഒരു ചരിത്രമാണ്. പാരമ്പര്യ സംഗീതത്തിന്റെ അടിത്തറയിൽ നിന്നുകൊണ്ട് തന്നെ ആധുനികതയുടെ മിഴിവേകാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു. കർണാടക സംഗീതത്തിന്റെ ശാസ്ത്രീയമായ അറിവും ലളിത സംഗീതത്തിന്റെ ലാളിത്യവും സമന്വയിപ്പിച്ചാണ് അദ്ദേഹം ഗാനങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയത്.
‘പെരുമഴക്കാലം’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ ‘രാക്കിളി തൻ’ എന്ന ഗാനം മുതൽ ‘സെല്ലുലോയ്ഡ്’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ ‘കാറ്റേ കാറ്റേ’ വരെ നീളുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഹിറ്റുകൾ നോക്കിയാൽ ഓരോന്നിലും പുലർത്തുന്ന വൈവിധ്യം നമുക്ക് തിരിച്ചറിയാൻ സാധിക്കും. സംഗീത സംവിധായകനായതുപോലെ തന്നെ ഒരു ഗായകനെന്ന നിലയിലും അദ്ദേഹം മലയാളികളുടെ മനം കവർന്നു. ആ ശബ്ദത്തിലെ ആർദ്രതയും ഭാവവും കേൾവിക്കാരെ മറ്റൊരു ലോകത്തേക്ക് എത്തിക്കുന്നവയായിരുന്നു. ലളിതമായ വരികളെപ്പോലും ആത്മാവുള്ള സംഗീതമാക്കി മാറ്റിയ ജയചന്ദ്രൻ എന്ന പ്രതിഭയുടെ അഭാവം നമ്മുടെ സംഗീത ലോകത്ത് എന്നും ഒരു വലിയ ശൂന്യത തന്നെയാണ്. പ്രിയപ്പെട്ട കലാകാരന് സെല്ലുലോയ്ഡിന്റെ ഓർമ്മപ്പൂക്കൾ.
1944 മാർച്ച് 3-ന് എറണാകുളം ജില്ലയിലെ രവിപുരത്ത് പാലിയത്ത് ജയചന്ദ്രക്കുട്ടനായി ജനിച്ച പി. ജയചന്ദ്രന്റെ സംഗീതജീവിതം യാദൃശ്ചികമായാണ് സിനിമയിലേക്ക് വഴിമാറിയത്. ശാസ്ത്രീയ സംഗീതത്തിൽ കൃത്യമായ പരിശീലനം ഇല്ലാതിരുന്നെങ്കിലും, കഥകളി, മൃദംഗം, ചെണ്ട, പാഠകം, ചാക്യാർകൂത്ത് എന്നിവയോടുള്ള അടുപ്പം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശബ്ദത്തിന് പ്രത്യേകമായ ഭാവസമ്പത്തും ലാളിത്യവും നൽകി. ഹൈസ്കൂളിൽ സംഗീതാധ്യാപകനായ കെ.വി. രാമനാഥൻ മാസ്റ്ററാണ് ജയചന്ദ്രന്റെ ആദ്യ ഗുരു. യുവജനോത്സവ വേദികളിൽ ലളിതസംഗീതത്തിനും മൃദംഗത്തിനും ഒന്നാം സ്ഥാനങ്ങൾ നേടി തിളങ്ങിയ ബാല്യം, യേശുദാസിനൊപ്പം ഒരേ വേദിയിൽ നിന്നുള്ള പ്രകടനങ്ങൾ, അന്നൊക്കെ അതൊരു തുടക്കത്തിന്റെ സൂചന മാത്രമായിരുന്നു.
ജീവിതം ജോലി തേടി മദ്രാസിലേക്ക് നയിച്ചപ്പോഴാണ് സംഗീതം ജയചന്ദ്രനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞത്. ഗാനമേളകളിൽ മുഹമ്മദ് റാഫിയുടെയും കിഷോർ കുമാറിന്റെയും ഗാനങ്ങൾ പാടിയതുപോലെ, സുഹൃത്തായ യേശുദാസിന്റെ പാട്ടുകളും പാടി. ആ ശബ്ദത്തിന്റെ സൗകുമാര്യവും ആലാപനത്തിലെ ആത്മാർത്ഥതയും കണ്ടറിഞ്ഞവരാണ് ജയചന്ദ്രനെ സിനിമയിലേക്ക് വിളിച്ചത്. ‘കുഞ്ഞാലി മരയ്ക്കാർ’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ “ഒരു മുല്ലപ്പൂ മാലയുമായ്” ആയിരുന്നു ആദ്യ അവസരം. ആദ്യ റെക്കോർഡിംഗിലെ പരിഭ്രമവും പരാജയവും അദ്ദേഹത്തെ തളർത്തിയെങ്കിലും, വീണ്ടും വിളിച്ചു വരുത്തിയ ഗുരുക്കന്മാരുടെ വിശ്വാസം ജയചന്ദ്രനെ ഗായകനാക്കി. ആ വിശ്വാസത്തിന്റെ ഫലമായാണ് മലയാള സിനിമക്ക് പി. ജയചന്ദ്രനെ ലഭിച്ചത്.
1967-ൽ ‘കളിത്തോഴൻ’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ “മഞ്ഞലയിൽ മുങ്ങിത്തോർത്തി ധനുമാസ ചന്ദ്രിക” എന്ന ഗാനത്തിലൂടെ ഭാവഗായകന്റെ ഔദ്യോഗിക ജനനം നടന്നു. ദേവരാജൻ മാഷ് യേശുദാസിനായി കരുതിയ ആ ഗാനം വഴിമാറി ജയചന്ദ്രനിലേക്ക് എത്തിയതിൽ ഒരു കാലത്തിന്റെ നിയോഗം തന്നെയുണ്ടായിരുന്നു. കാരണം, ആ ഗാനം മറ്റാരുടെ ശബ്ദത്തിലും ഇത്ര പൂർണതയോടെ മലയാളിയുടെ മനസ്സിൽ പതിയുമായിരുന്നില്ല.
ആ പാട്ട് ഒരു ഹിറ്റായി മാത്രം നിന്നില്ല; അത് ജയചന്ദ്രനെ മലയാളത്തിന്റെ ഭാവശബ്ദമായി സ്ഥാപിച്ചു.
അതിനുശേഷം, “അനുരാഗഗാനം പോലെ”, “സന്ധ്യക്ക് എന്തിന് സിന്ദൂരം”, “ചന്ദനത്തിൽ കടഞ്ഞെടുത്ത ശിൽപം”, “കരിമുകിൽ കാട്ടിലെ”, “പിന്നെയും ഇണക്കുയിൽ”, “പ്രായം നമ്മിൽ മോഹം നൽകി” തുടങ്ങി ഒരുപാട് ഗാനങ്ങൾ മലയാളിയുടെ ജീവിതത്തിലേക്ക് ഒഴുകി വന്നു. ജയചന്ദ്രന്റെ ശബ്ദം ഒരിക്കലും അമിതമായിരുന്നില്ല. അവിടെയൊരു അലർച്ചയില്ല, അവകാശവാദമില്ല, കൃത്രിമത്വമില്ല. പകരം, ജീവിതത്തിന്റെ നിസ്സംഗതയും വേദനയും പ്രണയവും എല്ലാം ശബ്ദത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്നൊരു ശാന്തതയായിരുന്നു.
എഴുപതുകളിലും എൺപതുകളിലും മലയാള ഗാനരംഗത്തെ അനിവാര്യ സാന്നിധ്യമായിരുന്ന ജയചന്ദ്രൻ, തൊണ്ണൂറുകളിലും അതേ ശബ്ദസൗന്ദര്യത്തോടെ മലയാളിയെ അമ്പരപ്പിച്ചു. “പ്രായം നമ്മിൽ മോഹം നൽകി” എന്ന ഗാനത്തിലൂടെ തന്നെ പ്രായം ശബ്ദത്തിന് കീഴടങ്ങുന്നുവെന്ന് തെളിയിച്ചു. പിന്നീട് “കണ്ണിൽ കാശിത്തുമ്പകൾ”, “പൂവേ പൂവേ പാലപ്പൂവേ”, “എന്തേ ഇന്നും വന്നീലാ”, “ഒന്നു തൊടാൻ ഉള്ളിൽ” തുടങ്ങിയ ഗാനങ്ങൾ പുതിയ തലമുറയ്ക്കും ജയചന്ദ്രനെ സ്വന്തം ആക്കി.
“ഓലഞ്ഞാലിക്കുരുവി”യിലൂടെ അദ്ദേഹം തിരിച്ചുവന്നുവെന്നല്ല, ഒരിക്കലും പോയിട്ടില്ലെന്ന് മലയാളം തന്നെ പറഞ്ഞു. ‘അതിരൻ’ സിനിമയിലെ “ആട്ടുതൊട്ടിൽ” എന്ന പാട്ടിലൂടെ, ഭാവഗായകൻ ഇനിയും എവിടെയും പോകാനില്ലെന്ന അടയാളപ്പെടുത്തലായിരുന്നു. എണ്ണിയാലൊടുങ്ങാത്ത ഗാനങ്ങൾ മലയാളം, തമിഴ്, കന്നഡ, തെലുങ്ക്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലായി പതിനയ്യായിരത്തിലധികം ഗാനങ്ങൾ. ഭാഷയുടെ ആത്മാവ് ചോരാതെ, ഓരോ ഭാഷയും സ്വന്തം പോലെ പാടാൻ കഴിയുന്ന അപൂർവ കഴിവ്.
പുരസ്കാരങ്ങൾ ജയചന്ദ്രനെ തേടി വന്നെങ്കിലും, പുരസ്കാരങ്ങൾക്കപ്പുറത്തായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്ഥാനം. 1985-ലെ ദേശീയ പുരസ്കാരം മുതൽ സംസ്ഥാന പുരസ്കാരങ്ങൾ വരെ, തമിഴ്നാട് സംസ്ഥാന അവാർഡ്, കലൈമാമണി, അനവധി ഫിലിം അവാർഡുകൾ എല്ലാം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഗീതജീവിതത്തിലെ മൈൽസ്റ്റോണുകൾ മാത്രം. യഥാർത്ഥ അംഗീകാരം മലയാളിയുടെ ഹൃദയത്തിലായിരുന്നു. മനുഷ്യനായി ജയചന്ദ്രൻ അത്ര തന്നെ ലളിതനായിരുന്നു. പ്രശസ്തിയുടെ ആഡംബരങ്ങളില്ലാതെ, സംഗീതത്തോടും കുടുംബത്തോടും മാത്രം ചേർന്ന് ജീവിച്ച കലാകാരൻ. ഭാര്യ ലളിതയും മക്കളായ ലക്ഷ്മിയും ദിനനാഥും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഗീതജീവിതത്തിന്റെ തുടർച്ചയായി.
ഇന്ന്, “ഒന്നിനി ശ്രുതി താഴ്ത്തി പാടുക നീ പൂങ്കുയിലേ…” എന്ന വരികൾ ഓർക്കുമ്പോൾ, അത് ഒരു പാട്ടിന്റെ വരിയല്ല ഭാവഗായകന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സാരാംശമാണ്. മലയാളിയുടെ ഭാവശബ്ദം ഇന്ന് നിത്യതയിലേക്ക് ലയിച്ചിരിക്കുകയാണ്. പക്ഷേ, പി. ജയചന്ദ്രനെ കേൾക്കാതെ ഒരു ദിവസവും മലയാളം കടന്നുപോയിട്ടില്ല, ഇനി കടന്നുപോകുകയും ഇല്ല. അസ്തമയങ്ങളിൽ, മഴയിൽ, പ്രണയത്തിൽ, വിരഹത്തിൽ, നിശബ്ദതയിൽഎവിടെയൊക്കെയോ ജയചന്ദ്രന്റെ ശബ്ദം ഇന്നും മുഴങ്ങുന്നുണ്ട്.