മലയാള സിനിമയുടെ ചരിത്രത്തെ ‘ഐ.വി. ശശിക്ക് മുൻപും പിൻപും’ എന്ന് രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഒട്ടും അതിശയോക്തിയില്ല. സാങ്കേതിക തികവും ജനപ്രിയ ചേരുവകളും സമന്വയിപ്പിച്ച് മലയാള ചലച്ചിത്ര ലോകത്ത് ഒരു വസന്തം തീർത്ത ആ മഹാനായ സംവിധായകന്റെ ജന്മദിനമാണിന്ന്. ആ മനുഷ്യൻ, ക്യാമറയ്ക്കു പിന്നിൽ നിന്നുകൊണ്ട് സൃഷ്ടിച്ച വിസ്മയങ്ങൾ ഇന്നും ഒരു പാഠപുസ്തകമായി അവശേഷിക്കുന്നു. മലയാള സിനിമയെ ആധുനികവൽക്കരിച്ചതും, സാങ്കേതികമായി മികവുറ്റതാക്കിയതും, ജനപ്രിയ സിനിമകൾക്ക് ഒരു പുതിയ വ്യാകരണം ചമച്ചതും ഇദ്ദേഹമാണ്. സാധാരണക്കാരന്റെ വികാരങ്ങളും രാഷ്ട്രീയവും പ്രണയവും പകയുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഫ്രെയിമുകളിൽ ജീവൻ തുടിച്ചു നിന്നു. മമ്മൂട്ടി എന്ന മഹാനടനെ സൂപ്പർതാര പദവിയിലേക്ക് കൈപിടിച്ചുയർത്തിയതും, മോഹൻലാലിന്റെ കരിയറിലെ ഏറ്റവും കരുത്തുറ്റ വേഷങ്ങൾ സമ്മാനിച്ചതും ഐ.വി. ശശി എന്ന ക്രാഫ്റ്റ്സ്മാൻ ആയിരുന്നു. മലയാള സിനിമയുടെ വ്യാകരണവും ഭാവുകത്വവും മാറ്റിയെഴുതിയ ആ ചടുലമായ ചലച്ചിത്ര ജീവിതത്തെ അടുത്തറിയുമ്പോൾ, അത് വെറുമൊരു സംവിധായകന്റെ കഥയല്ല, മറിച്ച് ഒരു വ്യവസായത്തെ മുഴുവൻ തന്റെ തോളിലേറ്റിയ ഒരു ചടുലമനസ്സിന്റെ പോരാട്ടവീര്യത്തിന്റെ കഥയാണ്. മലയാളത്തിന്റെ എവർ ഗ്രീൻ സംവിധായകന് സെല്ലുലോയ്ഡിന്റെ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ജമദിനാശംസകൾ.
കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ വെസ്റ്റ് ഹില്ലിൽ ജനിച്ച ഇരുപ്പം വീട് ശശിധരൻ എന്ന ഐ.വി. ശശി, മദ്രാസിലെ സ്കൂൾ ഓഫ് ആർട്സിൽ നിന്ന് ചിത്രകലയിൽ ബിരുദം നേടിയ ശേഷമാണ് ചലച്ചിത്ര ലോകത്തേക്ക് ചുവടുവെക്കുന്നത്. ചിത്രകലയിലെ ആ അറിവ് പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓരോ ഫ്രെയിമുകളിലും നിഴലിച്ചു നിന്നിരുന്നു. സഹസംവിധായകനായും കലാസംവിധായകനായും സിനിമാ ജീവിതം തുടങ്ങിയ അദ്ദേഹം 1975-ൽ ‘ഉത്സവം’ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് സ്വതന്ത്ര സംവിധായകനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. അന്നുവരെ മലയാള സിനിമ കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത ദൃശ്യഭാഷയായിരുന്നു അത്. ഒന്നിനുപിറകെ ഒന്നായി അദ്ദേഹം തീർത്ത ഹിറ്റുകൾ മലയാള സിനിമയുടെ സുവർണ്ണകാലമായി ഇന്നും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
ഐ.വി. ശശി എന്ന പേര് കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ ജനലക്ഷങ്ങൾ തീയേറ്ററുകളിലേക്ക് ഇരച്ചുകയറിയിരുന്ന ഒരു കാലമുണ്ടായിരുന്നു. സൂപ്പർതാരങ്ങളേക്കാൾ വലിയ താരമൂല്യം ഒരു സംവിധായകന് ലഭിച്ച വിസ്മയമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ‘അവളുടെ രാവുകൾ’ എന്ന ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ അത് സൃഷ്ടിച്ച തരംഗം ചെറുതല്ല. മലയാള സിനിമയിലെ ലൈംഗികതയെയും സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെയും ഇത്രമേൽ സത്യസന്ധമായി ആവിഷ്കരിച്ച മറ്റൊരു സംവിധായകനുണ്ടാവില്ല. സീമ എന്ന നടിയെ മലയാളത്തിന് സമ്മാനിച്ചതും പിന്നീട് ആ ജീവിതത്തിന്റെ പകുതിയായി അവരെ കൂടെക്കൂട്ടിയതും ചരിത്രം. മമ്മൂട്ടി എന്ന നടനെ സൂപ്പർതാര പദവിയിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നതിൽ ഐ.വി. ശശി വഹിച്ച പങ്ക് നിസ്തുലമാണ്. ‘അഹിംസ’, ‘ഈ നാട്’, ‘അതിരാത്രം’, ‘ആവനാഴി’, ‘ഇൻസ്പെക്ടർ ബൽറാം’, ‘മൃഗയ’ തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങൾ മമ്മൂട്ടിയിലെ നടനെയും താരത്തെയും ഒരേപോലെ പ്രയോജനപ്പെടുത്തി. അതുപോലെ തന്നെ മോഹൻലാലിന്റെ കരിയറിലെ മികച്ച വേഷങ്ങളായ ‘ദേവാസുരം’ പോലുള്ള ചിത്രങ്ങളും ശശിയുടെ മാന്ത്രിക സ്പർശമേറ്റവയാണ്. നീലകണ്ഠൻ എന്ന കഥാപാത്രം ഇന്നും മലയാളികളുടെ ആവേശമായി നിലനിൽക്കുന്നത് ആ സംവിധായകന്റെ മികവ് ഒന്നുമാത്രമാണ്.
ടി. ദാമോദരനുമായി ചേർന്നുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൂട്ടുകെട്ട് മലയാള സിനിമയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും കരുത്തുറ്റ തിരക്കഥാകൃത്ത്-സംവിധായകൻ ജോഡികളായിരുന്നു. രാഷ്ട്രീയവും അധോലോകവും സാധാരണക്കാരന്റെ പോരാട്ടങ്ങളും പ്രമേയമായ സിനിമകൾ ഇവർ ഒരുമിച്ച് സമ്മാനിച്ചു. നൂറുകണക്കിന് അഭിനേതാക്കളെ ഒരൊറ്റ ഫ്രെയിമിൽ അണിനിരത്തിക്കൊണ്ടുള്ള ‘ക്രൗഡ് മാനേജ്മെന്റ്’ ശശിയുടെ മാത്രം പ്രത്യേകതയായിരുന്നു. വലിയ ക്യാൻവാസിൽ കഥ പറയാനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴിവ് ഹോളിവുഡ് സംവിധായകരെ പോലും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു. തമിഴ്, തെലുങ്ക്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലായി ഏകദേശം 150-ഓളം ചിത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹം സംവിധാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. കമലഹാസനും രജനികാന്തും അമിതാഭ് ബച്ചനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംവിധാനത്തിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നത് ആ പ്രതിഭയുടെ വ്യാപ്തി വ്യക്തമാക്കുന്നു. ദേശീയ പുരസ്കാരങ്ങളും സംസ്ഥാന പുരസ്കാരങ്ങളും നിരവധി തവണ അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തി. എങ്കിലും ജനങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിൽ അദ്ദേഹം നേടിയ സ്ഥാനമായിരുന്നു ഏറ്റവും വലിയ അംഗീകാരം.
സിനിമയെ ഒരു തൊഴിലായല്ല, മറിച്ച് തന്റെ ശ്വാസമായാണ് ഐ.വി. ശശി കണ്ടിരുന്നത്. ഓരോ സിനിമയും പുതുമയുള്ളതാക്കാൻ അദ്ദേഹം കഠിനാധ്വാനം ചെയ്തു. സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ ഇത്രത്തോളം വളരാത്ത കാലത്ത്, പരിമിതമായ സൗകര്യങ്ങൾ വെച്ച് വിസ്മയങ്ങൾ തീർക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചു. ക്യാമറയുടെ ചലനങ്ങളിലും എഡിറ്റിംഗിലും അദ്ദേഹം കൊണ്ടുവന്ന വിപ്ലവം ഇന്നും പുതുതലമുറ സംവിധായകർക്ക് പാഠപുസ്തകമാണ്. മലയാള സിനിമയുടെ വളർച്ചയുടെ ഓരോ ഘട്ടത്തിലും ഐ.വി. ശശി എന്ന പേര് സുവർണ്ണ ലിപികളാൽ ആലേഖനം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം നമ്മെ വിട്ടുപിരിഞ്ഞെങ്കിലും, അദ്ദേഹം അവശേഷിപ്പിച്ചു പോയ ദൃശ്യവിസ്മയങ്ങൾ കാലാതീതമായി നിലനിൽക്കും. ആ ചടുലമായ ഫ്രെയിമുകൾക്കും അവിസ്മരണീയമായ കഥാപാത്രങ്ങൾക്കും മുൻപിൽ പ്രണാമം അർപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, ആ വലിയ കലാകാരന്റെ ഓർമ്മ പുതുക്കാം.
മലയാള സിനിമയുടെ ഈ കാരണവർക്ക് ജന്മദിനാശംസകൾ നേരുന്നത് ഓരോ സിനിമാപ്രേമിയുടെയും കടമയാണ്. ഓരോ വർഷം കഴിയുന്തോറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകളുടെ പ്രസക്തി ഏറിവരികയാണ് ചെയ്യുന്നത്. കോഴിക്കോടിന്റെ മണ്ണിലെ ആ പഴയ ചിത്രകാരൻ ക്യാൻവാസിൽ നിന്നും ക്യാമറയിലേക്ക് മാറിയപ്പോൾ പിറന്നത് ചരിത്രമാണ്. ആ ചരിത്രം ഇന്നും തുടരുന്നു. വരാനിരിക്കുന്ന തലമുറകൾക്ക് ഐ.വി. ശശിയുടെ സിനിമകൾ ഒരു സർവകലാശാല തന്നെയാണ്. ക്യാമറ ചലിപ്പിക്കുന്ന ഓരോ സംവിധായകനും അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്ന് പഠിക്കാൻ ഏറെയുണ്ട്. മലയാള സിനിമാ ചരിത്രത്തിൽ ഐ.വി. ശശി എന്ന അധ്യായം ഒരിക്കലും അവസാനിക്കാത്ത ഒന്നാണ്. അത്രമേൽ ആഴത്തിൽ അദ്ദേഹം മലയാളിയുടെ സിനിമാബോധത്തെ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആ വലിയ മനുഷ്യന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് മുൻപിൽ ഒരായിരം പൂച്ചെണ്ടുകൾ അർപ്പിക്കുന്നു.