സംഗീതമെന്നത് കേവലം ശബ്ദവിന്യാസമല്ല, മറിച്ച് അത് ആത്മാവിന്റെ ഭാഷയാണെന്ന് തെളിയിച്ച ഗായകൻ. ഭാവഗായകനെന്നും, ഈണങ്ങളുടെ തമ്പുരാനെന്നും വിശേഷണം നൽകി മലയാളികൾ ഹൃദയത്തോട് ചേർത്ത് വെച്ച പി ജയചന്ദ്രൻ. ആ പേര് കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഓരോ മലയാളിയുടെയും ഉള്ളിൽ പ്രണയത്തിന്റെയോ വിരഹത്തിന്റെയോ ഒരു നേർത്ത ഈണം ഉണരും. അത്രമേൽ മലയാളിയുടെ വൈകാരിക ജീവിതവുമായി അലിഞ്ഞുചേർന്നതായിരുന്നു ആ സ്വരമാധുരി. ഭവഗായകൻ എന്ന പേര് അദ്ദേഹത്തിന് വെറുതെ ലഭിച്ചതല്ല; പാടുന്ന ഓരോ വരിയിലും ആ വികാരം സന്നിവേശിപ്പിക്കാനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴിവ് അതുല്യമായിരുന്നു. ലളിതമായ വരികളെപ്പോലും ആത്മാവുള്ള സംഗീതമാക്കി മാറ്റിയ പ്രിയപ്പെട്ട കലാകാരന് സെല്ലുലോയ്ഡിന്റെ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ജന്മദിനാശംസകൾ.
1944 മാർച്ച് 3-ന് ഭാരതപ്പുഴയുടെ തീരത്ത്, സംഗീതവും സാഹിത്യവും തഴച്ചുവളർന്ന മണ്ണിലാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. സംഗീതം അദ്ദേഹത്തിന്റെ രക്തത്തിലുണ്ടായിരുന്നു. അമ്മയിൽ നിന്നാണ് സംഗീതത്തിന്റെ ആദ്യപാഠങ്ങൾ അദ്ദേഹം ഉൾക്കൊണ്ടത്. ജയചന്ദ്രന്റെ സംഗീതയാത്ര തുടങ്ങുന്നത് അറുപതുകളുടെ മധ്യത്തിലാണ്. 1967-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ‘കുഞ്ഞാലി മരയ്ക്കാർ’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ ‘ഒരു മുല്ലപ്പൂമാലയുമായ്’ എന്ന ഗാനത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം മലയാള ചലച്ചിത്ര ലോകത്തേക്ക് ചുവടുവെച്ചു. അക്കാലത്ത് യേശുദാസ് എന്ന ഗായകൻ തന്റെ ശബ്ദം കൊണ്ട് മലയാളക്കരയെ കീഴടക്കി നിന്നിരുന്ന സമയമായിരുന്നു. ആ വലിയ ആൽമരത്തിന്റെ തണലിലും സ്വന്തമായൊരു മേൽവിലാസം ഉണ്ടാക്കിയെടുക്കാൻ ജയചന്ദ്രന് സാധിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശബ്ദത്തിലെ തനിമയും നാടൻ ശീലുകളും വേഗത്തിൽ തന്നെ ജനശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചു. ‘നീലഗിരിയുടെ സഖികളേ’, ‘മഞ്ഞലയിൽ മുങ്ങിത്തോർത്തി’ തുടങ്ങിയ ഗാനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ ജനപ്രിയനാക്കി. ഓരോ പതിറ്റാണ്ടിലും തന്റെ ശബ്ദത്തിന് പുതിയൊരു മിനുക്കം നൽകാൻ ജയചന്ദ്രന് കഴിഞ്ഞു എന്നത് അത്ഭുതകരമാണ്.
അതിനുശേഷം, “അനുരാഗഗാനം പോലെ”, “സന്ധ്യക്ക് എന്തിന് സിന്ദൂരം”, “ചന്ദനത്തിൽ കടഞ്ഞെടുത്ത ശിൽപം”, “കരിമുകിൽ കാട്ടിലെ”, “പിന്നെയും ഇണക്കുയിൽ”, “പ്രായം നമ്മിൽ മോഹം നൽകി” തുടങ്ങി ഒരുപാട് ഗാനങ്ങൾ മലയാളിയുടെ ജീവിതത്തിലേക്ക് ഒഴുകി വന്നു. ജയചന്ദ്രന്റെ ശബ്ദം ഒരിക്കലും അമിതമായിരുന്നില്ല. അവിടെയൊരു അലർച്ചയില്ല, അവകാശവാദമില്ല, കൃത്രിമത്വമില്ല. പകരം, ജീവിതത്തിന്റെ നിസ്സംഗതയും വേദനയും പ്രണയവും എല്ലാം ശബ്ദത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്നൊരു ശാന്തതയായിരുന്നു.
എഴുപതുകളിലും എൺപതുകളിലും മലയാള ഗാനരംഗത്തെ അനിവാര്യ സാന്നിധ്യമായിരുന്ന ജയചന്ദ്രൻ, തൊണ്ണൂറുകളിലും അതേ ശബ്ദസൗന്ദര്യത്തോടെ മലയാളിയെ അമ്പരപ്പിച്ചു. “പ്രായം നമ്മിൽ മോഹം നൽകി” എന്ന ഗാനത്തിലൂടെ തന്നെ പ്രായം ശബ്ദത്തിന് കീഴടങ്ങുന്നുവെന്ന് തെളിയിച്ചു. പിന്നീട് “കണ്ണിൽ കാശിത്തുമ്പകൾ”, “പൂവേ പൂവേ പാലപ്പൂവേ”, “എന്തേ ഇന്നും വന്നീലാ”, “ഒന്നു തൊടാൻ ഉള്ളിൽ” തുടങ്ങിയ ഗാനങ്ങൾ പുതിയ തലമുറയ്ക്കും ജയചന്ദ്രനെ സ്വന്തം ആക്കി.
“ഓലഞ്ഞാലിക്കുരുവി”യിലൂടെ അദ്ദേഹം തിരിച്ചുവന്നുവെന്നല്ല, ഒരിക്കലും പോയിട്ടില്ലെന്ന് മലയാളം തന്നെ പറഞ്ഞു. ‘അതിരൻ’ സിനിമയിലെ “ആട്ടുതൊട്ടിൽ” എന്ന പാട്ടിലൂടെ, ഭാവഗായകൻ ഇനിയും എവിടെയും പോകാനില്ലെന്ന അടയാളപ്പെടുത്തലായിരുന്നു. എണ്ണിയാലൊടുങ്ങാത്ത ഗാനങ്ങൾ മലയാളം, തമിഴ്, കന്നഡ, തെലുങ്ക്, ഹിന്ദി ഭാഷകളിലായി പതിനയ്യായിരത്തിലധികം ഗാനങ്ങൾ. ഭാഷയുടെ ആത്മാവ് ചോരാതെ, ഓരോ ഭാഷയും സ്വന്തം പോലെ പാടാൻ കഴിയുന്ന അപൂർവ കഴിവ്.
പുരസ്കാരങ്ങൾ ജയചന്ദ്രനെ തേടി വന്നെങ്കിലും, പുരസ്കാരങ്ങൾക്കപ്പുറത്തായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്ഥാനം. 1985-ലെ ദേശീയ പുരസ്കാരം മുതൽ സംസ്ഥാന പുരസ്കാരങ്ങൾ വരെ, തമിഴ്നാട് സംസ്ഥാന അവാർഡ്, കലൈമാമണി, അനവധി ഫിലിം അവാർഡുകൾ എല്ലാം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഗീതജീവിതത്തിലെ മൈൽസ്റ്റോണുകൾ മാത്രം. യഥാർത്ഥ അംഗീകാരം മലയാളിയുടെ ഹൃദയത്തിലായിരുന്നു. മനുഷ്യനായി ജയചന്ദ്രൻ അത്ര തന്നെ ലളിതനായിരുന്നു. പ്രശസ്തിയുടെ ആഡംബരങ്ങളില്ലാതെ, സംഗീതത്തോടും കുടുംബത്തോടും മാത്രം ചേർന്ന് ജീവിച്ച കലാകാരൻ. ഭാര്യ ലളിതയും മക്കളായ ലക്ഷ്മിയും ദിനനാഥും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഗീതജീവിതത്തിന്റെ തുടർച്ചയായി.
ഇന്ന്, “ഒന്നിനി ശ്രുതി താഴ്ത്തി പാടുക നീ പൂങ്കുയിലേ…” എന്ന വരികൾ ഓർക്കുമ്പോൾ, അത് ഒരു പാട്ടിന്റെ വരിയല്ല ഭാവഗായകന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ സാരാംശമാണ്. മലയാളിയുടെ ഭാവശബ്ദം ഇന്ന് നിത്യതയിലേക്ക് ലയിച്ചിരിക്കുകയാണ്. പക്ഷേ, പി. ജയചന്ദ്രനെ കേൾക്കാതെ ഒരു ദിവസവും മലയാളം കടന്നുപോയിട്ടില്ല, ഇനി കടന്നുപോകുകയും ഇല്ല. അസ്തമയങ്ങളിൽ, മഴയിൽ, പ്രണയത്തിൽ, വിരഹത്തിൽ, നിശബ്ദതയിൽഎവിടെയൊക്കെയോ ജയചന്ദ്രന്റെ ശബ്ദം ഇന്നും മുഴങ്ങുന്നുണ്ട്.
വ്യക്തിജീവിതത്തിൽ ജയചന്ദ്രൻ എന്നും ഒരു തുറന്ന പുസ്തകമായിരുന്നു. ലാളിത്യമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖമുദ്ര. സിനിമാലോകത്തെ ആഡംബരങ്ങളോ ബഹളങ്ങളോ ഒന്നും അദ്ദേഹത്തെ സ്പർശിച്ചില്ല. സംഗീതത്തെ ഒരു തപസ്യയായി കൊണ്ടുനടന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ നിലപാടുകളിൽ എന്നും ഉറച്ചുനിന്നു. സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ അദ്ദേഹം ഒരു പ്രിയപ്പെട്ട കൂട്ടുകാരനായിരുന്നു. തമാശകൾ പറയുന്നതിലും മറ്റുള്ളവരെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നതിലും അദ്ദേഹം എന്നും താല്പര്യം കാട്ടി. പ്രശസ്തിയുടെ കൊടുമുടിയിൽ നിൽക്കുമ്പോഴും സാധാരണക്കാരനായി ജീവിക്കാനാണ് അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചത്. സംഗീത സംവിധായകർക്കും സഹപ്രവർത്തകർക്കും അദ്ദേഹം എന്നും ഒരു വലിയ താങ്ങായിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത് വന്ന പുതിയ തലമുറയിലെ ഗായകർക്ക് പോലും അദ്ദേഹം വലിയൊരു പ്രചോദനമായി.
ജയചന്ദ്രന്റെ ശബ്ദം കേൾക്കുമ്പോൾ ഒരു പ്രത്യേക സുഖമുണ്ട്. അത് ഒരു മന്ദമാരുതൻ പോലെ വന്ന് നമ്മുടെ മനസ്സിനെ തലോടും. ‘അനുരാഗ ഗാനം പോലെ’, ‘രാധ തൻ പ്രേമത്തോടാണോ’, ‘കരിനീലക്കണ്ണഴകി’ തുടങ്ങിയ ഗാനങ്ങൾ ഇന്നും മലയാളികൾ മൂളി നടക്കുന്നു. മലയാളത്തിൽ മാത്രമല്ല, തമിഴ്, തെലുങ്ക്, കന്നഡ, ഹിന്ദി എന്നീ ഭാഷകളിലും അദ്ദേഹം തന്റെ വ്യക്തിമുദ്ര പതിപ്പിച്ചു. തമിഴിൽ ഇളയരാജയുടെയും എ.ആർ. റഹ്മാന്റെയും സംഗീതത്തിൽ അദ്ദേഹം പാടിയ ഗാനങ്ങൾ അക്കാലത്തെ വലിയ ഹിറ്റുകളായിരുന്നു. മികച്ച പിന്നണി ഗായകനുള്ള ദേശീയ പുരസ്കാരവും കേരള സംസ്ഥാന പുരസ്കാരങ്ങളും നിരവധി തവണ അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തി. എങ്കിലും അവാർഡുകളേക്കാൾ ഉപരിയായി ജനങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിൽ ലഭിച്ച സ്ഥാനമാണ് തനിക്ക് വലുതെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.
വാർദ്ധക്യ സഹജമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾക്കിടയിലും സംഗീതത്തെ അദ്ദേഹം കൈവിട്ടില്ല. തന്റെ അവസാന നാളുകൾ വരെയും സംഗീത പരിപാടികളിലും റെക്കോർഡിംഗുകളിലും അദ്ദേഹം സജീവമായിരുന്നു. 2025 ജനുവരി 9-ന് അദ്ദേഹം ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞപ്പോൾ മലയാള സംഗീതത്തിലെ ഒരു സുവർണ്ണ അധ്യായത്തിനാണ് അന്ത്യമായത്. എന്നാൽ അദ്ദേഹം പാടിവെച്ച ആയിരക്കണക്കിന് ഗാനങ്ങൾ ഇന്നും വായുവിൽ അലിഞ്ഞുചേർന്നു നിൽക്കുന്നു. മരണമില്ലാത്ത ആ സ്വരം ഓരോ പ്രണയിനിയുടെയും വിരഹിയുടെയും ഏകാന്തതയിൽ ഇന്നും കൂട്ടായുണ്ട്. ഭാവഗായകൻ എന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹം പകർന്നു നൽകിയ ആ സംഗീത സാഗരം വരുംതലമുറകൾക്കും വഴിവിളക്കായി നിലകൊള്ളും. മലയാളം ഉള്ളിടത്തോളം കാലം പി. ജയചന്ദ്രൻ എന്ന പേരും ആ സുന്ദരമായ ശബ്ദവും നമ്മുടെ കാതുകളിൽ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കും. ആ വലിയ കലാകാരന്റെ ഓർമ്മകൾക്ക് മുൻപിൽ ജന്മദിനത്തിൽ ആയിരം പൂച്ചെണ്ടുകൾ.