മലയാളിയുടെ സാംസ്കാരിക ബോധത്തിലും ആസ്വാദന നിലവാരത്തിലും ഈണങ്ങളുടെ അമൃതവർഷം പൊഴിച്ച വിപ്ലവകാരിയായ സംഗീത പ്രതിഭയായിരുന്നു എം. ജി. രാധാകൃഷ്ണൻ. കേവലം കുറച്ച് ചലച്ചിത്ര ഗാനങ്ങൾക്കോ ലളിതഗാനങ്ങൾക്കോ ഈണം നൽകിയ കലാകാരൻ എന്നതിലുപരി, കേരളത്തിന്റെ ലളിതസംഗീത ശാഖയ്ക്ക് കൃത്യവും വ്യക്തവുമായ ഒരു തനത് ഐഡന്റിറ്റി രൂപപ്പെടുത്തിയെടുത്ത ദാർശനികനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ശാസ്ത്രീയ സംഗീതത്തിന്റെ ഗാംഭീര്യവും ലളിതസംഗീതത്തിന്റെ ആർദ്രതയും ഒരേ അളവിൽ സമന്വയിപ്പിച്ച് മലയാള ചലച്ചിത്ര സംഗീതത്തിൽ അദ്ദേഹം നടപ്പിലാക്കിയ പരീക്ഷണങ്ങൾ ഇന്നും പകരക്കാരനില്ലാത്തവിധം നിലകൊള്ളുന്നു. മലയാളികൾ സ്നേഹാദരങ്ങളോടെ ‘ലളിതഗാനങ്ങളുടെ ചക്രവർത്തി’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ച ആ മഹാനുഭാവന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവിസ്മരണീയമായ സംഗീതസപര്യയെയും മലയാളിക്ക് അദ്ദേഹം സമ്മാനിച്ച അമരമായ ഈണങ്ങളെയും ഓർത്തെടുക്കുന്നത് ഓരോ സംഗീത പ്രേമിയുടേയും കടമ കൂടിയാണ്.
സംഗീതപാരമ്പര്യത്തിന്റെ ആഴമുള്ള വേരുകളുള്ള ഒരു കുടുംബത്തിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജനനം. ഹരിപ്പാട് ഭാഗവതർ എന്ന് പ്രശസ്തനായ മലബാറി നാഥൻ ഭാഗവതരുടെയും കമലാക്ഷി അമ്മയുടെയും മകനായി പിറന്ന രാധാകൃഷ്ണന് സംഗീതം ജന്മസിദ്ധമായി ലഭിച്ച വരദാനമായിരുന്നു. പ്രശസ്ത ഗായകരായ കെ. ഓമനക്കുട്ടിയും എം. ജി. ശ്രീകുമാറും സഹോദരങ്ങളായി ഉയർന്നുവന്നത് ആ വീടിന്റെ സംഗീത അന്തരീക്ഷത്തിന് തെളിവാണ്. കർണാടക സംഗീതത്തിൽ ശക്തമായ അടിത്തറയുണ്ടായിരുന്ന അദ്ദേഹം തിരുവനന്തപുരം സ്വാതി തിരുനാൾ സംഗീത കോളേജിൽ നിന്നാണ് ഔദ്യോഗിക സംഗീതപഠനം പൂർത്തിയാക്കിയത്. തുടർന്ന് ആകാശവാണി തിരുവനന്തപുരം നിലയത്തിൽ സംഗീതസംവിധായകനായി ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചതോടെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിലും മലയാളികളുടെ സംഗീതാസ്വാദനത്തിലും ഒരു വലിയ വഴിത്തിരിവുണ്ടാകുന്നത്.
ആകാശവാണിയിലൂടെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ വിപ്ലവകരമായ പരീക്ഷണങ്ങളാണ് ലളിതഗാനങ്ങളെ ജനകീയ കലയാക്കി മാറ്റിയത്. അന്നുവരെ കർശനമായ ക്ലാസിക്കൽ അച്ചടക്കങ്ങളിൽ തളച്ചിടപ്പെട്ടിരുന്ന സംഗീതത്തെ സാധാരണക്കാരന്റെ ഹൃദയത്തിലേക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുന്ന രീതിയിൽ അദ്ദേഹം ലളിതവൽക്കരിച്ചു. കാവാലം നാരായണപ്പണിക്കർ, ഒ. എൻ. വി. കുറുപ്പ് തുടങ്ങിയ പ്രഗത്ഭരായ കവികളുടെ വരികൾക്ക് രാധാകൃഷ്ണൻ ഈണം പകരുക കൂടി ചെയ്തതോടെ അത് മലയാളിയുടെ സാംസ്കാരിക ജീവിതത്തിന്റെ നിത്യഹരിത ഭാഗമായി മാറി. “ഘനശ്യാമ സന്ധ്യാ ഹൃദയം”, “കണികാണും നേരം കമലനേത്രന്റെ” തുടങ്ങിയ ഗാനങ്ങൾ കേൾക്കാത്ത ഒരു ദിവസം പോലും അന്നത്തെ മലയാളികൾക്ക് കടന്നുപോയിരുന്നില്ല. ഭക്തിയുടെയും പ്രകൃതി സൗന്ദര്യത്തിന്റെയും ഉദാത്ത ഭാവങ്ങൾ ലളിതഗാനങ്ങളിലൂടെ ആവിഷ്കരിച്ചതിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന് ലളിതഗാന ചക്രവർത്തി എന്ന നാമം സ്വന്തമായത്.
ലളിതഗാന രംഗത്തുനിന്നും ചലച്ചിത്ര സംഗീത ലോകത്തേക്ക് ചുവടുവെച്ചപ്പോഴും തന്റെ തനതായ വൈവിധ്യം നിലനിർത്താൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചു. ജി. അരവിന്ദന്റെ ‘തമ്പ്’ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ സ്വതന്ത്ര സംഗീതസംവിധായകനായെങ്കിലും വാണിജ്യ സിനിമകളിലാണ് അദ്ദേഹം ചരിത്രം കുറിച്ചത്. പത്മരാജൻ, ഭരതൻ, ഫാസിൽ, പ്രിയദർശൻ തുടങ്ങിയ മലയാളി മനസ്സറിഞ്ഞ സംവിധായകരുടെ സിനിമകളുടെ വിജയത്തിൽ എം. ജി. രാധാകൃഷ്ണന്റെ സംഗീതം വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു. ഭരതന്റെ ‘തകര’യിലെ “മൗനമേ നിറയും മൗനമേ” എന്ന നിത്യഹരിത ഗാനം വിരഹത്തിന്റെ ആഴം മലയാളിയെ ബോധ്യപ്പെടുത്തിയ മനോഹരമായ ആവിഷ്കാരമായിരുന്നു.
എം. ജി. രാധാകൃഷ്ണന്റെ ഗാനങ്ങൾ കേവലം ഒരു പശ്ചാത്തല ഈണം മാത്രമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് സിനിമയിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ വൈകാര്യാവസ്ഥകളോട് സംസാരിക്കുന്ന ജീവനുള്ള ഘടകങ്ങളായിരുന്നു. ഇതിന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച ഉദാഹരണമാണ് ‘മണിച്ചിത്രത്താഴ്’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ. ഭൈരവി രാഗത്തിന്റെ ശുദ്ധവും ആഴത്തിലുള്ളതുമായ ഭാവത്തിൽ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ “ഒരു മുറൈ വന്ത് പാർത്തായ്യാ” എന്ന ഗാനത്തെ ശാസ്ത്രീയത ചോർന്നുപോകാതെ തന്നെ അതീവ ജനപ്രിയമാക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാന്ത്രിക വിരലുകൾക്ക് കഴിഞ്ഞു. അതിനുപുറമേ “വരുവാനില്ലാരൂമീ വിജനമാം”, “പഴംതമിഴ് പാട്ടിഴയും” എന്നീ ഗാനങ്ങൾ ചിത്രത്തിന്റെ നിഗൂഢതയ്ക്കും വിരഹത്തിനും ഇരട്ടി മനോഹാരിത നൽകി. ഒരു സിനിമയുടെ ജീവൻ അതിന്റെ സംഗീതത്തിലാണെന്ന് അദ്ദേഹം ആ ചിത്രത്തിലൂടെ തെളിയിച്ചു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈണങ്ങളിലെ വൈവിധ്യം അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നതായിരുന്നു. ‘അദ്വൈതം’ ചിത്രത്തിലെ “അമ്പലപ്പുഴ ഉണ്ണിക്കണ്ണനോട് നീ”, ‘ദേവാസുരം’ ചിത്രത്തിലെ “അംഗോപാംഗം“, ‘മിഥുനം’ ചിത്രത്തിലെ “അല്ലിമലർക്കാവിൽ പൂരം കാണാൻ” തുടങ്ങിയ ഗാനങ്ങൾ ഭക്തി, പ്രണയം, ഉത്സവാന്തരീക്ഷം തുടങ്ങിയ എല്ലാ ഭാവങ്ങളെയും ഒരുപോലെ ഉൾക്കൊണ്ടവയായിരുന്നു. കഥകളിപ്പദങ്ങളെയും നാടൻപാട്ടുകളെയും സിനിമാ സംഗീതത്തിലേക്ക് കൂട്ടിയിണക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം അസാധാരണ മിടുക്ക് കാണിച്ചു. നാടോടി ഈണങ്ങളുടെ തനിമ ചോർന്നുപോകാതെ തന്നെ അവയെ പുതിയ കാലത്തിന്റെ ഓർക്കസ്ട്രേഷനിലൂടെ അവതരിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചു.
കേവലം ഈണങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുക എന്നതിനപ്പുറം സംഗീത ലോകത്തേക്ക് പുതിയ പ്രതിഭകളെ വാർത്തെടുക്കുന്നതിലും അദ്ദേഹം വലിയ ശ്രദ്ധ പുലർത്തിയിരുന്നു. മലയാളികളുടെ പ്രിയപ്പെട്ട ഗായിക കെ. എസ്. ചിത്രയെ ‘അട്ടഹാസം’ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ ചലച്ചിത്ര ലോകത്തേക്ക് കൈപിടിച്ചുകൊണ്ടുവന്നത് അദ്ദേഹമായിരുന്നു. ആ തുടക്കമാണ് പിന്നീട് ഭാരതീയ സംഗീതത്തിലെ തന്നെ മികച്ച ഒരു ഗായികയുടെ പിറവിക്ക് കാരണമായത്. സ്വന്തം സഹോദരനായ എം. ജി. ശ്രീകുമാറിന്റെ സംഗീത വളർച്ചയ്ക്ക് കൃത്യമായ മാർഗ്ഗദർശനം നൽകിയതും രാധാകൃഷ്ണനായിരുന്നു. ജി. വേണുഗോപാൽ ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി പ്രമുഖ ഗായകർക്ക് വഴികാട്ടിയായ അദ്ദേഹം, ഓരോ ഗായകന്റെയും ശബ്ദത്തിന്റെ പ്രത്യേകത തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവർക്ക് അനുയോജ്യമായ ഈണങ്ങൾ നൽകുന്നതിൽ അതീവ ജാഗ്രത പുലർത്തി.
പുരസ്കാരങ്ങൾക്കോ പ്രശസ്തിക്കോ വേണ്ടി ഒരിക്കലും സംഗീതം ചെയ്യാതിരുന്ന ഈ മഹാനുഭാവനെ തേടി സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡുകൾ രണ്ടുതവണ എത്തിച്ചേർന്നു. ‘അച്ഛനെയാണെനിക്കിഷ്ടം’, ‘അനന്തഭദ്രം’ എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലെ സംഗീതത്തിനാണ് അദ്ദേഹത്തിന് സംസ്ഥാന പുരസ്കാരം ലഭിച്ചത്. അതിൽ ‘അനന്തഭദ്രം’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ “തിര നുരയും ചുരുൾ മുടിയിൽ”, “പിണക്കമാണോ എന്നോടിണക്കമാണോ” എന്നീ ഗാനങ്ങൾ മാറുന്ന കാലത്തിന്റെ സംഗീത അഭിരുചികളെ ഉൾക്കൊണ്ടുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ച അവസാനകാലത്തെ വൻ ഹിറ്റുകളായിരുന്നു. ഫാന്റസിയും മാന്ത്രികതയും നിറഞ്ഞ ആ ചിത്രത്തിന്റെ അന്തരീക്ഷത്തിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വരികളും ഈണങ്ങളും നൽകിയ മാറ്റു ചെറുതല്ല.
സംഗീതത്തെ ഒരു തപസ്യയായും ഈശ്വരാരാധനയായും കണ്ട കലാകാരനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. രാഗങ്ങളുടെ ശുദ്ധി കാത്തുസൂക്ഷിക്കുമ്പോൾ തന്നെ അവയെ സാധാരണക്കാരന് ആസ്വദിക്കാൻ പാകത്തിൽ ലളിതവൽക്കരിച്ചു എന്നതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത. കർണാടക സംഗീത കച്ചേരികളിൽ അദ്ദേഹം പുലർത്തിയ ജ്ഞാനവും അച്ചടക്കവും ലളിതഗാന രംഗത്തെ സമ്പന്നമാക്കി. ഭൗതികമായി നമ്മെ വിട്ടുപിരിഞ്ഞെങ്കിലും, മലയാളിയുടെ ദിനചര്യകളിൽ എവിടെയോ ഒരു റേഡിയോയിൽ നിന്നോ ഫോണിൽ നിന്നോ ഒഴുകിയെത്തുന്ന രാധാകൃഷ്ണൻ ഗാനങ്ങളിലൂടെ അദ്ദേഹം ഇന്നും അമരനായി ജീവിക്കുന്നു.
പ്രണയത്തിലും വിരഹത്തിലും ഭക്തിയിലും ഒരുപോലെ മലയാളിക്ക് കൂട്ടിരിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാട്ടുകളുണ്ട്. ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ സംഗീത സംസ്കാരത്തിന് വഴിതെളിച്ച ആ മഹാപ്രതിഭയുടെ ജന്മദിനത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന് നൽകാൻ കഴിയുന്ന ഏറ്റവും മികച്ച ആദരം ആ ഗാനങ്ങളെ ഹൃദയത്തോട് ചേർത്തുപിടിക്കുക എന്നത് മാത്രമാണ്. കാലവും പുതിയ സംഗീത ശൈലികളും എത്ര മാറിയാലും മലയാളിയുടെ മനസ്സിൽ എം. ജി. രാധാകൃഷ്ണൻ എന്ന നാമം പ്രകാശപൂരിതമായി നിൽക്കും. മരണമില്ലാത്ത ആ നിത്യഹരിത ഈണങ്ങൾക്ക് മുന്നിലും ആ സംഗീത ചക്രവർത്തിയുടെ അനശ്വര സ്മരണയ്ക്ക് മുന്നിലും ഒരിക്കൽ കൂടെ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ജന്മദിനാശംസകളും പ്രണാമവും അർപ്പിക്കുന്നു.