മലയാള ചലച്ചിത്ര ചരിത്രത്തിന്റെ താളുകളിൽ വൈകാരികതയുടെയും വികാരതീവ്രമായ ജീവിത മുഹൂർത്തങ്ങളുടെയും ആഴം കുറിച്ചിട്ട സംവിധായകനാണ് സിബി മലയിൽ. ഒരു ചലച്ചിത്രകാരന്റെ സർഗ്ഗാത്മക ജീവിതത്തെ ജയപരാജയങ്ങളുടെ കേവലമായ അളവുകോലുകൾ വെച്ച് മാത്രം വിലയിരുത്താൻ കഴിയില്ലെന്നതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചലച്ചിത്ര സപര്യ. കാലത്തെ അതിജീവിച്ച നിരവധി മഹത്തായ സൃഷ്ടികൾ മലയാളിക്ക് സമ്മാനിച്ച ഒരു സംവിധായകനെ കേവലം ചില പരാജയങ്ങളുടെ പേരിൽ വിലകുറച്ച് കാണുന്നത് മലയാള സിനിമയുടെ സുുവർണ്ണ കാലഘട്ടത്തെയും അതിന്റെ വൈകാരിക അടിത്തറയെയുമാണ് നിഷേധിക്കുന്നത്. മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെ സങ്കീർണ്ണതകളും മാതൃത്വത്തിന്റെയും പിതൃത്വത്തിന്റെയും പ്രണയത്തിന്റെയും സൗഹൃദത്തിന്റെയും ആഴവുമെല്ലാം ഇത്രമേൽ ഭംഗിയായി സെല്ലുലോയിഡിൽ പകർത്തിയ മറ്റൊരു സംവിധായകൻ മലയാളത്തിലുണ്ടോ എന്ന് സംശയമാണ്. എൺപതുകളുടെ മധ്യത്തോടെ ആരംഭിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമായാത്ര മലയാള ചലച്ചിത്ര ശാഖയ്ക്ക് നൽകിയത് എക്കാലത്തെയും മികച്ച ചില മാസ്റ്റർപീസുകളാണ്.
“തനിയാവർത്തനം” എന്ന ഒറ്റ ചിത്രം മതി സിബി മലയിൽ എന്ന സംവിധായകന്റെ മാഹാത്മ്യം മനസ്സിലാക്കാൻ. എം.ടി. വാസുദേവൻ നായരുടെ വിഖ്യാത തിരക്കഥയ്ക്ക് സിബി മലയിൽ നൽകിയ ദൃശ്യഭാഷ മലയാളി പ്രേക്ഷകന്റെ ഹൃദയത്തിലാണ് പതിഞ്ഞത്. ഭ്രാന്തൻ എന്ന് സമൂഹം മുദ്രകുത്തുന്ന ഒരു മനുഷ്യന്റെ മാനസിക വ്യഥകളെയും കുടുംബബന്ധങ്ങളുടെ ദാരുണമായ പരിണാമത്തെയും അത്യാവശ്യം വൈകാരിക തീവ്രതയോടെ സ്ക്രീനിലെത്തിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചു. തുടർന്ന് വന്ന കിരീടം, ചെങ്കോൽ എന്നീ ചിത്രങ്ങൾ മലയാള സിനിമയിലെ ക്ലാസിക്കുകളായി മാറി. സേതുമാധവൻ എന്ന കഥാപാത്രത്തിന്റെ ജീവിതത്തിലൂടെ സിബി മലയിൽ സൃഷ്ടിച്ചെടുത്തത് മലയാള സിനിമയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും മികച്ച ട്രാജഡി അനുഭവങ്ങളിലൊന്നാണ്. ഒരു സാധാരണക്കാരൻ സാഹചര്യങ്ങൾ കൊണ്ട് അധോലോക നായകനാകാൻ നിർബന്ധിതനാകുന്നതും, അതിനെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് നഷ്ടപ്പെടുന്ന ജീവിതവും ബന്ധങ്ങളുമെല്ലാം പ്രേക്ഷകന്റെ കണ്ണുനിറച്ചുകൊണ്ട് മാത്രമാണ് സ്ക്രീനിൽ നിന്ന് കടന്നുപോയത്.
ലോഹിതദാസുമായി ചേർന്നുള്ള സിബി മലയിലിന്റെ കൂട്ടുക്കെട്ട് മലയാള സിനിമയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചത് അപൂർവ്വമായ നിരവധി രത്നങ്ങളാണ്. ദശരഥം എന്ന ചിത്രം മാത്രം എടുത്തു പരിശോധിച്ചാൽ മാതൃത്വത്തെയും വാടകഗർഭപാത്രത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ആശയങ്ങൾ വളരെ കാലങ്ങൾക്ക് മുമ്പേ മലയാളത്തിൽ അവതരിപ്പിച്ച വിപ്ലവകരമായ സിനിമയാണെന്ന് കാണാം. മോഹൻലാലിന്റെ രാജീവ് മേനോൻ എന്ന കഥാപാത്രം സിനിമയുടെ അവസാന രംഗത്തിൽ കാണിക്കുന്ന വൈകാരിക തകർച്ച ഏതൊരു പ്രേക്ഷകന്റെയും നെഞ്ചുലയ്ക്കുന്നതായിരുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ സംഗീതത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ സൗഹൃദത്തിന്റെയും വിരഹത്തിന്റെയും കഥ പറഞ്ഞ ഭരതം, ഹിസ് ഹൈനസ് അബ്ദുള്ള, കമലദളം എന്നിവയും മലയാള സിനിമാ പ്രേമികളുടെ മനസ്സിൽ എന്നും മായാതെ നിൽക്കുന്നവയാണ്. ഭരതത്തിന് ലഭിച്ച ദേശീയ-സംസ്ഥാന പുരസ്കാരങ്ങൾ സിബി മലയിലെന്ന കലാകാരന്റെ ദൃശ്യബോധത്തിനും സംവിധാനമികവിനുമുള്ള അംഗീകാരമായിരുന്നു.
കുടുംബബന്ധങ്ങൾക്ക് പ്രധാന്യം നൽകിയ സിനിമകൾ മാത്രമല്ല, ക്യാമ്പസ് പ്രണയത്തെയും യൗവനത്തിന്റെ പ്രതീക്ഷകളെയും മനോഹരമായി ചിത്രീകരിക്കാനും അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അതുപോലെ തന്നെ ആകാശദൂത് എന്ന ചിത്രം മാതാപിതാക്കളുടെ വേർപിരിയലിലൂടെ അനാഥരാകുന്ന കുട്ടികളുടെ വേദനയും ദാമ്പത്യബന്ധത്തിന്റെ വിശുദ്ധിയും ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിച്ചു. തിയേറ്ററുകളിൽ വലിയ വൈകാരിക തരംഗം സൃഷ്ടിച്ച ഈ ചിത്രം ഇന്നും മലയാളി പ്രേക്ഷകരുടെ മനസ്സിൽ കണ്ണീരോർമ്മയായി നിലനിൽക്കുന്നു. സമഗ്ര സംഭാവനകൾ കൊണ്ടും ഭാവതീവ്രമായ അവതരണം കൊണ്ടും ഇൻഡസ്ട്രിയുടെ നട്ടെല്ലായി മാറാൻ സിബി മലയിലിന് സാധിച്ചു.
ഏതൊരു വലിയ കലാകാരന്റെയും കരിയറിൽ ഉയർച്ചതാഴ്ചകൾ സ്വാഭാവികമാണ്. അത്തരം പരീക്ഷണങ്ങളുടെയും വ്യതിയാനങ്ങളുടെയും ഭാഗമായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചില സിനിമകൾ തിയേറ്ററുകളിൽ പ്രതീക്ഷിച്ചത്ര വിജയം കൈവരിക്കാതെ പോയിട്ടുണ്ട്. എങ്കിൽ പോലും ആ സിനിമകളെ കേവലം മോശം ചിത്രങ്ങൾ എന്ന് മുദ്രകുത്താൻ സാധിക്കില്ല. സാങ്കേതികമായോ കാലഘട്ടത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടോ പ്രേക്ഷകസമക്ഷം എത്താതെ പോയ ചില നല്ല ശ്രമങ്ങളായിരുന്നു അവ. ഉദാഹരണത്തിന് അമൃതവർഷിണി, കളിവീട്, ദേവദൂതൻ തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങൾ റിലീസ് ചെയ്ത സമയത്ത് വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. എന്നാൽ വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറം ദേവദൂതൻ പുനരവതരിപ്പിച്ചപ്പോൾ തിയേറ്ററുകൾ നിറഞ്ഞുകവിയുന്ന കാഴ്ചയാണ് നാം കണ്ടത്. ക്ലാസിക് പദവി അർഹിക്കുന്ന ആ ചിത്രം അന്ന് പരാജയപ്പെട്ടത് പ്രേക്ഷകരുടെ അഭിരുചിയുമായി ആ നിമിഷത്തിൽ പൊരുത്തപ്പെടാത്തതുകൊണ്ട് മാത്രമാണ്. അത് സംവിധായകന്റെ പരാജയമല്ല, മറിച്ച് കാലത്തിന് മുമ്പേ സഞ്ചരിച്ചതിന്റെ തെളിവാണ്.
പിന്നീട് വന്ന ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം, ആയിരത്തിൽ ഒരുവൻ, ഫ്ലാഷ്, അപൂർവ്വരാഗം, വയലിൻ, കൊത്തൊന്ന് എന്നീ ചിത്രങ്ങളും വാണിജ്യപരമായി വലിയ തരംഗങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചില്ലെങ്കിലും, അവയിലെല്ലാം സിബി മലയിൽ എന്ന സംവിധായകന്റെ വേറിട്ട പ്രമേയസ്വീകരണങ്ങൾ കാണാൻ സാധിക്കും. പുതുമയുള്ള കഥകൾ പറയുവാനും വ്യത്യസ്തമായ പ്രമേയങ്ങൾ പരീക്ഷിക്കുവാനും അദ്ദേഹം എപ്പോഴും മടി കാണിച്ചില്ല. എല്ലാ പരീക്ഷണങ്ങളും വിജയത്തിലെത്തണമെന്നില്ല എന്ന യാഥാർത്ഥ്യം ഉൾക്കൊള്ളുമ്പോൾ തന്നെ, ഈ സിനിമകൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമയോടുള്ള സമർപ്പണത്തെയാണ് കാണിക്കുന്നത്. പരാജയപ്പെട്ട സിനിമകളിൽ പോലും മികച്ച അഭിനേതാക്കളുടെ പ്രകടനങ്ങളും മികച്ച ഗാനങ്ങളും പ്രേക്ഷകർക്ക് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട് എന്നത് നിഷേധിക്കാനാവാത്ത വസ്തുതയാണ്.
ഒരു സംവിധായകന്റെ യഥാർത്ഥ മൂല്യം അളക്കേണ്ടത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ സിനിമകൾ വെച്ചല്ല, മറിച്ച് അദ്ദേഹം ചലച്ചിത്ര മേഖലയ്ക്ക് നൽകിയ സമഗ്ര സംഭാവനകൾ വെച്ചാണ്. പരാജയങ്ങൾ സിനിമ എന്ന മാധ്യമത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. മഹാനായ ഏത് സംവിധായകന്റെ ഫിലിമോഗ്രാഫി എടുത്തു പരിശോധിച്ചാലും അവിടെ വാണിജ്യപരമായി തിരിച്ചടി നേരിട്ട ചിത്രങ്ങൾ കാണാൻ സാധിക്കും. എന്നാൽ അതിനർത്ഥം അവർ പരാജയപ്പെട്ട കലാകാരന്മാരാണ് എന്നല്ല. സിബി മലയിൽ മലയാള സിനിമയ്ക്ക് നൽകിയ ഭരതവും കിരീടവും ദശരഥവും തനിയാവർത്തനവും ആകാശദൂതും നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം കാലം അദ്ദേഹത്തെ പരാജയ സംവിധായകൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത് ചലച്ചിത്ര കലയോടും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകളോടും ചെയ്യുന്ന നീതികേടാണ്.
സമൂഹത്തിൽ ഇന്നും ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്ന സങ്കീർണ്ണമായ വിഷയങ്ങളെ ലളിതമായും എന്നാൽ അതിതീവ്രമായും ജനങ്ങളിലെത്തിച്ച പ്രതിഭയാണ് സിബി മലയിൽ. മലയാള സിനിമയിലെ ഒരു തലമുറയെ മുഴുവൻ സിനിമ കാണാനും അനുഭവിക്കാനും പഠിപ്പിച്ചതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്കു ചെറുതല്ല. കാലം മാറുമ്പോൾ കാഴ്ചപ്പാടുകളും നിരൂപണങ്ങളും മാറാം, എന്നാൽ ഒരു കലാകാരൻ സൃഷ്ടിച്ചു വെച്ച വികാര സാമ്രാജ്യത്തെയും ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യത്തെയും അത്രപെട്ടെന്ന് മായ്ച്ചുകളയാൻ കഴിയില്ല. സിബി മലയിലിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ എന്നും മലയാളിയുടെ സാംസ്കാരിക ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായി, മലയാള സിനിമ ഉള്ളിടത്തോളം കാലം ഓർമ്മിക്കപ്പെടുക തന്നെ ചെയ്യും.