മലയാള സാഹിത്യത്തെയും സിനിമയെയും സമകാലിക ചരിത്രത്തിൽ അപൂർവ്വമായ രീതിയിൽ സ്വാധീനിച്ച, എഴുത്തിന്റെ കിരീടം അണിഞ്ഞ മഹത്തായ വ്യക്തിത്വമാണ് മാടത്ത് തെക്കേപ്പാട്ട് വാസുദേവൻ നായർ എന്ന എം.ടി. വാസുദേവൻ നായർ. നോവലിസ്റ്റ്, തിരക്കഥാകൃത്ത്, , നാടകകൃത്ത്, സാഹിത്യസംവാദകൻ, പത്രാധിപൻ എന്നിങ്ങനെ സാഹിത്യത്തിലും ചലച്ചിത്രമാധ്യമത്തിലും നിറഞ്ഞുനിന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം,
ഒരുപാട് പഠിക്കാനുള്ള തുറന്ന പുസ്തകവുമാണ്. കഠിനാധ്വാനവും ആഴമുള്ള നിരീക്ഷണവും നിറഞ്ഞ ജീവിത ഗന്ധിയിൽ ഇന്ത്യൻ സാഹിത്യലോകത്തിന് ആ കലാകാരൻ നൽകിയ സംഭാവനകളുടെ ആഴം വാക്കുകൾ കൊണ്ട് വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല. മലയാളികളുടെ പ്രിയപ്പെട്ട എഴുത്തുകാരന് ജന്മദിനാശംസകൾ.
1933 ജൂലൈയിൽ പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ കൂടല്ലൂരിലാണ് എം.ടിയുടെ ജനനം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അച്ഛൻ സിലോണിലായിരുന്നു ജോലി ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്നത്. അച്ഛന്റെ ജീവിതത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന വേറൊരു കുടുംബത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വത്വാന്വേഷണമായ “നിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്ക്” എന്ന കൃതിയിലൂടെ പകർന്നെടുത്തിട്ടുണ്ട്. ബാല്യത്തിൽ തന്നെ സാഹിത്യപ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ട എം.ടി. പിന്നീട് മലമക്കാവ് എലിമെന്ററി സ്കൂൾ, കുമരനെല്ലൂർ ഹൈസ്കൂൾ, പാലക്കാട് വിക്ടോറിയ കോളേജ് എന്നിവിടങ്ങളിലായി വിദ്യാഭ്യാസം നടത്തി. 1953-ൽ ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം അധ്യാപകനായും ഗ്രാമസേവകനായും പ്രവർത്തിച്ചു. ഒറ്റപ്പെടലുകൾക്കിടയിലും സാഹിത്യത്തിൽ തന്റെ തിരക്കുള്ള പാത തേടി മുന്നേറിയ അദ്ദേഹം 1957-ൽ മാതൃഭൂമിയിലെ പത്രാധിപസേവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
നോവലിസ്റ്റായി അറിയപ്പെടുന്നത് “നാലുകെട്ട്” (1958) എന്ന കൃതിയിലൂടെയാണ്. ആദ്യനോവലിനുതന്നെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ് ലഭിച്ചതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴിവുകളുടെ സ്ഥിരീകരണം. തുടർന്ന് “മഞ്ഞ്”, “കാലം”, “സ്വർഗം തുറക്കുന്ന സമയം”, “വാനപ്രസ്ഥം”, “രണ്ടാമൂഴം” തുടങ്ങിയ കൃതികൾ മലയാളത്തിൽ എഴുത്തിന്റെ പുതുമ കണ്ടെത്താനുള്ള വായനക്കാരുടെ കൂട്ടായ ശ്രമമാക്കി മാറ്റി. “രണ്ടാമൂഴം” എന്ന നോവലിലൂടെ ചരിത്രവും പുരാണവും മനുഷ്യാവബോധം ചേര്ത്തുനിറച്ചതിൽ അദ്ദേഹം കാണിച്ചു തന്ന പുതുമ ഇന്നും മാറ്റൊട്ടും കുറയാതെ നില നിൽക്കുന്നതിൽ അത്ഭുതമില്ല.
ചലച്ചിത്രരംഗത്തേക്ക് അദ്ദേഹം പ്രവേശിച്ചത് 1963-ൽ തന്റെ കഥയായ “മുറപ്പെണ്ണ്” തിരക്കഥയാക്കി എഴുതിയതോടെയാണ്. പിന്നീട് 1973-ൽ സംവിധാനം ചെയ്ത “നിർമാല്യം” രാജ്യം മുഴുവൻ ചർച്ചയായി. ദേശീയപുരസ്കാരത്തിനൊപ്പം ഇന്ത്യൻ സാഹിത്യലോകത്തും ചലച്ചിത്രലോകത്തും അദ്ദേഹത്തിന് സ്വന്തമായി വ്യത്യസ്തമായ ഇടം ലഭിച്ചു. നാലുതവണ മികച്ച തിരക്കഥയ്ക്കുള്ള ദേശീയ പുരസ്കാരവും നിരവധി സംസ്ഥാന അവാർഡുകളും അദ്ദേഹത്തെ ചലച്ചിത്രലോകത്തെ അതുല്യ പ്രതിഭയായി ഉയർത്തി. “ഒരു വടക്കൻ വീരഗാഥ”, “സദയം”, “കടവ്”, “പരിണയം”, “ബന്ധനം” എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകൾ കൊണ്ടുള്ള ഉദാത്ത ചലച്ചിത്രകൃതികളാണ്.
എം.ടി.യുടെ വ്യക്തിജീവിതവും ഒരു സിനിമകഥപോലെ സങ്കീർണവും ത്വരിതവുമുള്ളതായിരുന്നു. ഏറെ ദു:ഖങ്ങളും തിരിച്ചടികളും ജീവിതത്തിൽ ലഭിച്ചുവെങ്കിലും അതിന്റെ ഗൗരവം അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകളിൽ ആഴത്തിൽ ആലേഖനം ചെയ്തുകൊണ്ട് നിസ്സാരമായി അദ്ദേഹം ജീവിതത്തെപ്പോലും വെല്ലുവിളിച്ചു. ആദ്യ ഭാര്യ പ്രമീള, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിൽ നിർണായകമായ പങ്കു വഹിച്ച വ്യക്തിയാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് തന്നെ സമ്മതിക്കേണ്ടി വന്ന കാര്യമാണ്.‘മഞ്ഞ്’ എന്ന കൃതിയുടെ ഇംഗ്ലിഷ് വിവർത്തനത്തിലൂടെ ലോകസാഹിത്യ വായനക്കാരെ എം.ടി.യിലേക്കു കൊണ്ടുവന്നത് പ്രമീലയുടെ സംഭാവനയായിരുന്നു എന്നതാണ് അതിന്റെ കാരണം.
പിന്നീട് മാതൃഭൂമിയുടെ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളുടെ ചീഫ് എഡിറ്ററായും, കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അദ്ധ്യക്ഷനായും, തുഞ്ചൻ സ്മാരക സമിതി അധ്യക്ഷനായും അദ്ദേഹം സജീവമായി പ്രവർത്തിച്ചു. 1995-ൽ ജ്ഞാനപീഠം പുരസ്കാരവും, 2005-ൽ പത്മഭൂഷണും, 2025-ൽ മരണാനന്തര ബഹുമതിയായ പത്മവിഭൂഷണും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. കേരളത്തിന്റെ സ്വന്തം പരമോന്നത ബഹുമതിയായ ‘കേരളജ്യോതി’ പുരസ്കാരത്തിന്റെ ആദ്യ സ്വീകർത്താവും എം.ടിയാണ്.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികൾ പല ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിലേക്കും വിദേശ ഭാഷകളിലേക്കും മൊഴിമാറ്റപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മലയാളികൾക്ക് അവരുടെ സംസ്കാരത്തെ തിരിച്ചറിയാൻ, സംഭാവനകൾക്കു പിറകെ ചിന്തിക്കാനായി അദ്ദേഹം നൽകിയ സംഭാവനകൾ ആഴമേറിയവയാണ്. ‘കണ്ണാന്തളിപൂക്കളുടെ കാലം’ എന്ന പേരിൽ പരിസ്ഥിതിയെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച എം.ടി., എഴുത്തിന്റെ കൂടെ ഒരു ജാഗ്രതാപൂർണ്ണ പൗരനുമായിരുന്നു.
2024 ഡിസംബർ 25ന് കോഴിക്കോട് ബേബി മെമ്മോറിയൽ ആശുപത്രിയിൽ വെച്ചാണ് ആ മഹാ പ്രതിഭ ലോകത്തോട് വിടപറയുന്നത്. എം.ടി.യുടെ ജീവചരിത്രം, സാഹിത്യവും സിനിമയും പങ്കുവെച്ച പ്രതിഭാസം, ആധുനിക മലയാളം സംസ്കാരത്തിന്റെയും ഭാഷയുടെയും രൂപീകരണത്തിൽ അവിസ്മരണീയമായി ഇന്നും നിലകൊള്ളുന്നു.